Công chúa Hy Lạp Marie-Chantal đã viết trong cuốn sách “Cung cách ứng xử bắt đầu từ buổi điểm tâm: Phép xã giao hiện đại cho các gia đình” rằng: “Chúng ta đều muốn con cái của mình biết cách quan tâm tới người khác khi bước ra thế giới bên ngoài – để lớn lên có thể trở thành những cá nhân được tôn trọng”.

Trẻ con thích bắt chước cha mẹ của chúng, càng là lý do để người lớn thể hiện cách cư xử tốt. (Ảnh LightField Studios/ Shutterstock)
Trẻ con thích bắt chước cha mẹ của chúng, càng là lý do để người lớn thể hiện cách cư xử tốt. (Ảnh LightField Studios/ Shutterstock)

Việc dạy con trẻ biết cách cư xử là một phần thiết yếu trong giáo dục gia đình. Mỗi bậc cha mẹ đều có các tiêu chuẩn khác nhau: một số thì tập trung vào dạy trẻ nói “vui lòng” và “cảm ơn”; một số khác thì nhấn mạnh việc chào hỏi những người lạ một cách lịch sự; còn một số khác thì xem cách thể hiện thái độ trên bàn ăn là điều cần thiết. Nhưng dù có định nghĩa “lễ phép lịch sự” thế nào đi nữa, thì các bậc cha mẹ luôn xem việc dạy con cái hành xử đúng mực là ưu tiên hàng đầu. 

Sau đây là bốn bí quyết đã đem lại kết quả tốt cho gia đình của tôi: 

1.Chuẩn bị trước cho trẻ

Trẻ em có thể thực hành ứng xử tốt hơn nếu chúng biết bạn mong đợi điều gì ở chúng. Lấy ví dụ, nếu chúng tôi chuẩn bị gặp bà Smith, tôi sẽ ngồi xuống trước với các con rằng: “Chúng ta sắp tới nhà của bà Smith. Khi tới nơi, các con nên bắt tay bà và nói: ‘Xin chào bà Smith. Tên con là David’”. Thậm chí tôi có thể thực hành trước với chúng.

Nếu không thì khi chúng tôi tới nơi, chúng có thể bắt đầu ngượng ngùng và không giới thiệu bản thân.

2.Hãy làm tấm gương sáng cho con mọi lúc

Mỗi phụ huynh đều biết rằng họ cần làm gương cho con mình, cũng có nghĩa là các cách cư xử này phải được lặp lại mọi nơi mọi lúc. Nếu tôi đã dặn con tôi phải hành xử theo cách nào đó, thì chính tôi cũng phải luôn nhắc nhở mình cư xử theo cách đó. 

Sinh hoạt trong gia đình thường rất thoải mái, không quy cách. Tôi có thể nhờ chồng mình làm điều gì mà không cần nói “vui lòng”, và anh ấy cũng sẽ không cảm thấy điều ấy là bất lịch sự. Nhưng tôi vẫn cố gắng hết sức để trở nên lịch sự và cư xử tốt trong nhà. Bọn trẻ luôn quan sát điều đó.

3.Đưa ra nhận xét khích lệ

Đưa ra những lời khích lệ cổ vũ luôn là một phương pháp nuôi dạy trẻ tuyệt vời, đặc biệt là khi dạy cách cư xử. Tôi cố gắng hết sức để nhận biết khi nào con tôi đang cư xử lịch sự lễ phép, và sau đó tôi khen ngợi chúng. Điều đó sẽ khuyến khích chúng tiếp tục xây dựng thói quen tốt đó.

Khi chúng hành xử không đúng mực, tôi sẽ thường chỉ ra ngắn gọn hoặc là cho qua, tùy trường hợp.

4.Tương phản lại hình mẫu lý tưởng của chúng

Lấy các hình tượng bên ngoài cũng là một cách tốt để dạy dỗ cách hành xử, vì họ có thể tạo ra nhiều ấn tượng cho trẻ con hơn những lời nhắc nhở liên tục của bố mẹ. Con gái 5 tuổi của tôi yêu thích những nàng công chúa. Nếu con gái tôi nói “gớm quá” về thức ăn trên bàn, tôi sẽ kể về một nàng công chúa xinh đẹp sống trong cung điện. Nàng công chúa ấy không bao giờ nói “gớm quá” về bữa ăn của nàng ấy.

Dạy dỗ uốn nắn thái độ cư xử cho con cái là một cuộc đua đường dài chứ không phải là một cuộc chạy nước rút, và nó kéo dài trong suốt thời thơ ấu. Các bậc cha mẹ không nên buồn bực khi thấy con mình không tiến bộ một thời gian. Cứ tiếp tục kiên trì dạy bảo, và cuối cùng thì bọn trẻ sẽ thấm nhuần. 

Còn bạn, bí quyết gì đã giúp bạn thành công trong việc dạy con trẻ hành xử đúng mực?

Emma Freire là một nhà văn sinh sống ở Sao Paulo. Bà cũng đã được xuất bản trong The Federalist và The American Conservative. Bài báo này được xuất bản gốc trên Intellectual Takeout.

Theo Emma Freire
Anh Đặng biên dịch