Chúng ta sinh trưởng trong tự nhiên và hòa hợp với vạn vật. Điều này có mặt tốt là đồ ăn chúng ta lấy từ tự nhiên sẽ không khan hiếm, nhưng cũng có mặt xấu là chúng ta có thể bị vi sinh vật (vi khuẩn, virus …) xâm nhập gây hại, hay bị các nhân tố môi trường (phong, hàn, thử, thấp, táo, hỏa) tác động.

May mắn thay, chúng ta có khả năng chống lại các mầm bệnh ngoại lai, Tây y gọi đó là hệ miễn dịch, Trung y gọi đó là chính khí. Khi bệnh tà xâm nhập, giữa chính khí và tà khí sẽ xảy ra “chính tà đại chiến”. Cuối cùng bên nào sẽ chiến thắng? Là chính khí thắng? Hay bệnh tà thắng? Điều này có liên quan tới sinh tử tồn vong.

“Bệnh tà” có những loại nào?

Nghiên cứu của y học hiện đại đã phát hiện ra rằng, môi trường mà chúng ta đang sinh sống có rất nhiều vi sinh vật, bao gồm virus, vi khuẩn, nấm,… Có những vi sinh vật là vô hại đối với cơ thể, còn một số khác sau khi xâm nhập lại gây lại cho cơ thể, thậm chí đe dọa tới tính mạng.

Theo Trung y thời cổ đại trong cuốn “Hoàng đế nội kinh” có viết: “Trăm bệnh sinh ra, đều bởi Phong, Hàn, Thử, Thấp, Táo, Hỏa biến hóa”. Phong, Hàn, Thử, Thấp, Táo, Hỏa được gọi chung là “Lục Dâm” ngoại cảm, là sáu loại tà bệnh từ bên ngoài dẫn tới. Bất kể có hàng nghìn loại bệnh tà xâm nhập, bao gồm các loại vi khuẩn, virus, v.v., Trung y đều quy nó về sáu loại.

Môi trường mà chúng ta đang sinh sống có rất nhiều vi sinh vật, bao gồm virus, vi khuẩn, nấm. (Hình ảnh được cung cấp bởi PublicDomainPictures từ Pixabay )
Môi trường mà chúng ta đang sinh sống có rất nhiều vi sinh vật, bao gồm virus, vi khuẩn, nấm. (Hình ảnh được cung cấp bởi PublicDomainPictures từ Pixabay )

Các con đường xâm nhập của bệnh tà

Các bệnh tà xâm nhập vào cơ thể con người từ đâu? “Hoàng đế nội kinh” nói: “Trăm bệnh khi mới phát sinh, trước phạm vào bì mao”. Sự khởi đầu của các loại bệnh, nhất định trước tiên từ bì mao; bì mao là phần ngoài khác của cơ biểu, còn bao gồm mũi miệng và nhị âm (niệu đạo và giang môn). “Hoàng đế nội kinh” còn nói, tà bệnh sau khi xâm nhập vào cơ thể người, tấu lý (là tổ chức dưới da nơi bì phu và cơ nhục giao nhau) sẽ mở ra, sau khi tấu lý mở ra, bệnh tà sẽ cư trú trong lạc mạch, nếu như lưu lại lạc mạch mà không đi, nó sẽ truyền vào kinh mạch, nếu như lưu lại trong kinh mạch không đi sẽ xâm phạm tạng phủ, có thể dẫn đến tử vong. Có thể hình dung đường đi của bệnh tà là: Bì mao → lạc mạch → kinh mạch → tạng phủ.

Ví dụ như, virus cúm, nhất là virus cúm A, độc tính rất mạnh, xâm nhập vào đường hô hấp qua mũi miệng, nếu virus xâm nhập vào phổi sẽ gây viêm phổi, phù phổi; nếu virus xâm nhập vào tim sẽ gây viêm cơ tim, suy tim; virus xâm nhập vào não sẽ gây viêm não, người bệnh rơi vào hôn mê, đây đều là do virus xâm nhập vào các cơ quan nội tạng, phát sinh những biến chứng nặng, tỷ lệ tử vong khá cao, nên cảm lạnh nhẹ cũng có thể tử vong, không thể xem nhẹ.

Virus cúm, nhất là virus cúm A, độc tính rất mạnh, xâm nhập vào đường hô hấp qua mũi miệng, nếu virus xâm nhập vào phổi sẽ gây viêm phổi, phù phổi.. (Ảnh Dr. F. A. Murphy từ Pixnio)
Virus cúm, nhất là virus cúm A, độc tính rất mạnh, xâm nhập vào đường hô hấp qua mũi miệng, nếu virus xâm nhập vào phổi sẽ gây viêm phổi, phù phổi.. (Ảnh Dr. F. A. Murphy từ Pixnio)

Chính tà đại chiến

Trung y gọi bệnh tà xâm nhập là tà khí, và phần cơ thể con người chống lại tà khí được gọi là chính khí. Tại sao bệnh tà lại có thể xâm nhập được? Nguyên nhân chính là bởi vì hệ thống phòng vệ của cơ thể xuất hiện vấn đề, tức là chính khí chịu trách nhiệm phòng vệ quá yếu nhược, không đủ để chống lại tà khí, cho nên “Hoàng đế nội kinh” nói: “Tà chi sở thấu, Kỳ khí tất hư”. Còn nói, “Chính khí nội tồn, tà bất khả can”. Nếu chính khí của cơ thể rất mạnh thì bệnh tà không thể xâm nhập, do đó, bệnh tà có thể xâm nhập vào người hay không, có liên quan tới việc chính khí của cơ thể mạnh hay yếu.

Hoàng đế nội kinh nói, ra mồ hôi là hiện tượng chính khí và tà khí giao chiến tại xương cốt, cơ nhục, nếu sau khi đổ mồ hôi mà hạ sốt lại có thể ăn được, thì nghĩa là chính khí thắng. (Hình ảnh được cung cấp bởi OpenClipart-Vectors từ Pixabay )
Hoàng đế nội kinh nói, ra mồ hôi là hiện tượng chính khí và tà khí giao chiến tại xương cốt, cơ nhục, nếu sau khi đổ mồ hôi mà hạ sốt lại có thể ăn được, thì nghĩa là chính khí thắng. (Hình ảnh được cung cấp bởi OpenClipart-Vectors từ Pixabay )

Khi bệnh tà xâm nhập vào cơ thể, cuộc chiến giữa chính và tà bắt đầu ngay lập tức, cuộc đấu tranh giữa chính khí và tà khí cũng đồng dạng như chiến tranh, cả hai bên dùng toàn lực, không hề khoan nhượng, chính là một trận chiến sinh tử. Cuộc chiến chính tà có hai điều thể hiện sự thắng bại: ra mồ hôi và sốt. Hoàng đế nội kinh nói, ra mồ hôi là hiện tượng chính khí và tà khí giao chiến tại xương cốt, cơ nhục, nếu sau khi đổ mồ hôi mà hạ sốt lại có thể ăn được, thì nghĩa là chính khí thắng, tà khí bại; Nếu sau khi đổ mồ hôi mà sốt vẫn không dứt và mạch tượng táo tật, đó là tà khí thắng chính khí bại, nếu bệnh nhân xuất hiện cuồng ngôn (thần chí bất tỉnh), không thể ăn được thì chắc chắn sẽ chết.

Tác giả: Vương Nguyên Phủ (Tiến sỹ, bác sỹ nội khoa Trung y)

Biên dịch: Lâm Mộc