Việc các quan chức lãnh đạo coi trọng nguồn cung cấp lúa gạo đã dấy lên nghi vấn liệu nước này có đang đối mặt với tình trạng thiếu lương thực trầm trọng?

Gần đây, phó thủ tướng Trung Quốc Hồ Xuân Hoa đã yêu cầu tỉnh trưởng các tỉnh phải đảm bảo trong năm nay diện tích gieo trồng nông nghiệp không bị thu hẹp và năng suất thu hoạch không bị giảm.

Tại cuộc họp về vấn đề an ninh lương thực được tổ chức tại Bắc Kinh ngày 27/07, ông cảnh báo các tỉnh trưởng sẽ bị trừng phạt bao gồm cả việc bị cách chức nếu không giữ lời cam kết.

phó thủ tướng Trung Quốc Hồ Xuân Hoa phát biểu tại Hội thảo Kinh doanh Brazil-Trung Quốc ở Bắc Kinh vào ngày 25 tháng 10 năm 2019. (Ảnh MADOKA IKEGAMI / POOL / AFP qua Getty Images)
phó thủ tướng Trung Quốc Hồ Xuân Hoa phát biểu tại Hội thảo Kinh doanh Brazil-Trung Quốc ở Bắc Kinh vào ngày 25 tháng 10 năm 2019. (Ảnh MADOKA IKEGAMI / POOL / AFP qua Getty Images)

Cùng ngày khi chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đến thăm tỉnh Cát Lâm, đã nói với chính quyền địa phương coi việc sản xuất lúa gạo là nhiệm vụ hàng đầu.

Việc các quan chức lãnh đạo coi trọng nguồn cung cấp lúa gạo đã dấy lên nghi vấn liệu nước này có đang đối mặt với tình trạng thiếu lương thực trầm trọng?

Đầu tháng 7, Trung tâm Thông tin Lúa gạo và Dầu ăn của chính phủ công bố, ước tính sự thiếu hụt nguồn cung cấp ngô trong tài khóa 2020-2021 sẽ lên đến 25 triệu tấn, lớn gấp đôi so với 12 triệu tấn ước tính trước đó.

Theo ước tính của trung tâm này ngày 5 tháng 8, từ tháng 06/2020 đến tháng 5/ 2021 Trung Quốc cần nhập khẩu 6 triệu tấn lúa mì. Đây là lượng nhập khẩu cao nhất trong 7 năm qua. Nguồn cung cấp có thể đến từ Pháp, Nga, Lithuania và Kazakhstan.

Nông dân làm việc trên cánh đồng ở Dương Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc vào ngày 6 tháng 6 năm 2018. (Ảnh VCG qua Getty Images)
Nông dân làm việc trên cánh đồng ở Dương Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc vào ngày 6 tháng 6 năm 2018. (Ảnh VCG qua Getty Images)

Cuối tháng giêng, chính quyền Trung Cộng yêu cầu người dân ở nhà để ngăn chặn sự lây lan của dịch COVID-19, trong đó bao gồm những người nông dân. Tháng 3 năm nay, các hạn chế được nới lỏng và hầu hết người dân được phép ra ngoài.

Không lâu sau, thời tiết khắc nghiệt trên toàn lãnh thổ Trung Quốc đã khiến mùa màng bị tàn phá. Từ đầu tháng 6, mưa lớn đã tràn xuống phía Nam, miền Trung và phía Đông của đất nước này. Trong khi đó, các khu vực phía Tây Bắc và Đông Bắc thì đang bị hạn hán.

Sâu bọ như cào cào và sâu keo mùa thu cũng xâm hại mùa màng. Những người nông dân chia sẻ với phóng viên The Epoch Times, e rằng năm nay họ sẽ bị mất mùa.

Lũ lụt

Trong tháng 6 và tháng 7, Nông dân trồng lúa ở 13 tỉnh của Trung Quốc bao gồm Hồ Nam, Hồ Bắc, Giang Tây, An Huy, Giang Tô, Chiết Giang, Tứ Xuyên, Trùng Khánh, Quý Châu, Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam và Phúc Kiến đều bị ảnh hưởng bởi lũ lụt.

Nông dân trồng lúa 3 vụ một năm. Vụ sớm trồng cuối tháng 3, thu hoạch cuối tháng 6. Vụ thứ hai trồng vào đầu tháng 5, thu hoạch vào cuối tháng 9. Vụ muộn trồng cuối tháng 6, thu hoạch giữa tháng 10. Đợt lũ lụt vào tháng 6 và 7 đã ảnh hưởng đến cả ba vụ mùa.

Ông Li đến từ huyện Bà Dương, tỉnh Giang Tây. Ngày 18/07, ông nói với The Epoch Times tiếng Trung: “Vụ mùa sớm ở tỉnh chúng tôi đã bị tàn phá trước khi thu hoạch. Vụ giữa đã bị lũ cuốn đi. Giờ thì đã quá muộn để trồng vụ cuối”.

Ngày 18 tháng 7, ông Li đến từ huyện Bà Dương, tỉnh Giang Tây chia sẻ với phóng viên The Epoch Times tiếng Trung: “Vụ mùa sớm ở tỉnh chúng tôi đã bị tàn phá trước khi thu hoạch. Vụ giữa đã bị lũ cuốn đi. Giờ thì đã quá muộn để trồng vụ cuối”.

Ông Chen đến từ tỉnh Hồ Nam nói một cách nghẹn ngào qua điện thoại, nông dân ở khu vực ông thất thu trong năm nay. Ông và dân làng lo lắng họ sẽ không có đủ thức ăn vì lũ lụt vẫn tiếp tục ập đến khu vực này.

Một sân thể thao dọc theo sông Dương Tử bị ngập ở Vũ Hán thuộc tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc vào ngày 28 tháng 7 năm 2020. (Ảnh STR / AFP qua Getty Images)
Một sân thể thao dọc theo sông Dương Tử bị ngập ở Vũ Hán thuộc tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc vào ngày 28 tháng 7 năm 2020. (Ảnh STR / AFP qua Getty Images)

Hạn hán

Lúa mì chủ yếu được trồng ở miền Trung và miền Bắc Trung Quốc. Nông dân chỉ thu hoạch mỗi năm một lần vào khoảng từ cuối tháng năm đến đầu tháng sáu.

Lúa mì ở tỉnh Hà Nam đóng góp khoảng một phần tư tổng sản lượng nông nghiệp của Trung Quốc. Tuy nhiên, hạn hán đã làm mất mùa ở các tỉnh Hà Nam, Nội Mông, Cam Túc, Tân Cương, Cát Lâm và các tỉnh phía Bắc khác.

Công ty dầu và lúa gạo tư nhân CCTIN của Trung Quốc sau khi đến thăm các khu vực sản xuất lúa mì của các tỉnh Hà Nam, An Huy và Giang Tô cho biết, chất lượng lúa mì năm 2020 kém hơn năm 2019, sản lượng thấp hơn các năm trước từ 15% đến 30%.

Tình trạng ở Nội Mông, Cam Túc và Tân Cương càng tệ hơn.

Theo tin Tân Hoa Xã ngày 16 tháng 6, năm nay 50.7% đất đai ở khu vực Nội Mông bị hạn hán. Khu vực này chủ yếu trồng lúa mì, cùng các loại như đậu nành và ngô. Hoa màu và cỏ dại cũng không thể phát triển, ảnh hưởng đến chăn nuôi của địa phương. Ngày 3 tháng 6, kênh truyền thông Trung Quốc đưa tin, tình hình khô hạn năm nay đã dẫn tới mất mùa ở tỉnh Cam Túc. Một nông dân tại quận Du Trung tỉnh Cam Túc chia sẻ: “Tôi năm nay 50 tuổi, nhưng chưa từng chứng kiến đợt hạn hán nào như năm nay”.

Ngày 17/7, một phụ nữ tại Tân Cương chia sẻ đoạn video cho thấy, những cánh đồng lúa mì rộng lớn đã bị khô héo. Cô bày tỏ: “Bạn nghĩ màu vàng này là lúa mì được thu hoạch? Không, đều chết cả rồi. Năm nay nông dân chúng tôi chẳng thu hoạch được gì cả”. Báo chí Trung Quốc cũng đưa tin, hai tháng nay do tình hình hạn hán kéo dài, hai phần ba diện tích ngô của tỉnh Liêu Ninh ở miền Đông Bắc đã bị chết khô.

Sâu bọ

Trong khi đó, có thông tin tháng 6 tại các tỉnh Cát Lâm và Hắc Long Giang xuất hiện dịch châu chấu. Cuối tháng 6, châu chấu từ Lào xâm nhập vào phía tây nam Trung Quốc từ tỉnh Vân Nam và tiếp tục di chuyển đến các vùng khác.

Ngày 27/07, Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc đã tổ chức cuộc diễn tập quét sạch châu chấu ở Vân Nam, dự tính cuối tháng 8 sẽ có nhiều châu chấu hơn xâm nhập vào nước này từ Lào.

Nông dân ở các tỉnh phía nam là Quảng Tây và Hồ Nam cũng thông báo tình hình dịch châu chấu vào tháng 6 tại địa phương này.

Ngoài ra, từ tháng 7 còn xuất hiện dịch sâu keo hại ngô đã tàn phá mùa màng tại các tỉnh Sơn Đông, An Huy, Giang Tô, Hà Nam…

Một con sâu Keo hại ngô, thường xuất hiện vào ban đêm, được nhìn thấy trên cây ngô tại một ngôi làng thuộc quận Menghai thuộc khu tự trị Xishuangbanna Dai, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, vào ngày 12 tháng 7 năm 2019. (Ảnh Aly Song / Reuters)
Một con sâu Keo hại ngô, thường xuất hiện vào ban đêm, được nhìn thấy trên cây ngô tại một ngôi làng thuộc quận Menghai thuộc khu tự trị Xishuangbanna Dai, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, vào ngày 12 tháng 7 năm 2019. (Ảnh Aly Song / Reuters)

Những dấu hiệu khác

Xu hướng gần đây trên thị trường Trung Quốc cũng cho thấy tình trạng thiếu hụt lương thực.

Ngày 03/08, nhà sản xuất và cung cấp các sản phẩm chế biến nông nghiệp hàng đầu của Trung Quốc China Agri-Industries Holdings thông báo, chính phủ đã xuất kho 3,6 triệu tấn gạo dự trữ được thu hoạch từ năm 2014 – 2019 ra thị trường.

Trung Quốc có một hệ thống dự trữ lúa gạo quốc gia để duy trì an ninh lương thực, nhưng thực sự hiện nay có bao nhiêu trong kho dự trữ vẫn còn là một dấu hỏi.

Theo dữ liệu công bố của Orient Securities và Huatai Securities, giá lúa gạo trong cả nước đều tăng trong tuần đầu tiên của tháng 8, so với cùng kỳ năm ngoái. Cụ thể, giá đậu tương tăng 37,83%, từ 3.454 nhân dân tệ (484,85 USD)/tấn vào tháng 8 năm 2019 lên đến 4.761 nhân dân tệ (682,1 USD)/tấn vào tháng 8 năm 2020.

Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), gần đây chính phủ Trung Quốc đã đạt mức kỷ lục về việc nhập khẩu hàng hóa nông nghiệp từ Mỹ. Ngày 29/07, Trung Cộng đã đặt mua ngô từ nước này với số lượng lớn nhất từ ​​trước đến nay: 1,937 triệu tấn. Số lượng này sẽ được giao trong nửa cuối năm 2020 và 2021 bắt đầu từ ngày 01/09.

Các đơn đặt hàng trong tháng 7 cũng phá vỡ các kỷ lục trước đó. Vào ngày 14 tháng 7, USDA thông báo, Trung Quốc đã mua 1,762 triệu tấn ngô và 129.000 tấn đậu tương.

Một nông dân trữ đậu tương từ vụ thu hoạch năm 2018 tại trang trại của cô ấy ở Scribber, Nebraska vào ngày 5 tháng 5 năm 2019. (Ảnh JOHANNES EISELE / AFP via Getty Images)
Một nông dân trữ đậu tương từ vụ thu hoạch năm 2018 tại trang trại của cô ấy ở Scribber, Nebraska vào ngày 5 tháng 5 năm 2019. (Ảnh JOHANNES EISELE / AFP via Getty Images)

Ngày 10/07, nước này đã đặt hàng 1,365 triệu tấn ngô, 130.000 tấn lúa mì loại đông đỏ cứng của Mỹ và 190.000 tấn lúa mì loại xuân đỏ cứng của Mỹ.

Ông Tần, một nhà nghiên cứu nông nghiệp Trung Quốc giải thích, tại nước này ngũ cốc có ba mục đích sử dụng chính: làm thức ăn cho con người, thức ăn cho gia súc và nguyên liệu thô để nấu rượu và các sản phẩm công nghiệp khác.

Ông cho biết tình trạng thiếu hụt hiện nay “sẽ không nghiêm trọng bằng việc mọi người không có thức ăn để ăn… Điều cốt yếu là không có thức ăn cho gia súc và gia cầm. Sau đó, mọi người không có đủ thịt để ăn”.

Tác giả: Nicole Hao

Biên dịch: Hồng Vân