Nữ thần Aurora là hiện thân của bình minh trong thần thoại Hy Lạp-La Mã. Nàng là con của các vị thần Titan vĩ đại – 12 vị thần nguyên thủy sinh ra trời và đất. Nàng là em gái của Thần Mặt Trời và Thần Mặt Trăng, là mẹ của Thần Gió và các vì sao.

bức họa ‘Nữ thần Aurora từ biệt Tithonus’
Một bối cảnh trong “Nữ thần Aurora từ biệt Tithonus”, 1704, của Francesco Solimena. Tranh sơn dầu trên vải toan; 79.5 inch x 59.75 inch. Bảo tàng J. Paul Getty, California. (Ảnh: Phạm vi công cộng)

Theo “Homeric Hymn to Aphrodite” (Thánh ca Homeric về Aphrodite – Nữ thần tình yêu và sắc đẹp), Aurora, còn được gọi là Eos, đã yêu người phàm trần Tithonus, nàng say đắm vẻ đẹp tuấn tú của Tithonus. Nàng đã dùng chiến xa để bắt cóc và giữ chàng cho riêng mình. Vì yêu chàng tha thiết, nàng đã cầu xin thần Zeus biến Tithonus trở thành bất tử, và thỉnh cầu của nàng đã được đáp ứng.

Tuy nhiên, năm tháng trôi qua, Tithonus bắt đầu già đi. Ban đầu, chàng có biểu hiện tóc bạc, điều này đủ tạo ra khoảng cách giữa hai người. Nàng nhận ra rằng nàng chỉ thỉnh cầu Zeus cho chàng sự bất tử mà không có tuổi trẻ vĩnh cửu. Do vậy diện mạo của Tithonus vẫn bị ảnh hưởng bởi thời gian.

Khi Tithonus không ngừng già nua thì tình yêu của Aurora cũng theo đó mà lụi tàn. Tuy nhiên, nàng vẫn muốn chăm sóc chàng, vì vậy nàng đã đưa chàng vào cung điện của mình để chàng được thoải mái.

Tuổi già bào mòn Tithonus cho đến khi chàng không thể cử động. Với lòng thương hại, Aurora đưa chàng vào căn phòng chiếu sáng của mình và chàng không ngừng la hét. Một số ghi chép viết rằng nàng đã biến chàng thành chú ve sầu, tiếng phát ra của nó như một tình khúc nhắc Aurora nhớ về Tithonus thuở xưa. 

bức họa ‘Nữ thần Aurora từ biệt Tithonus’
“Aurora từ biệt Tithonus”, 1704, của Francesco Solimena. Tranh sơn dầu trên vải toan; 79.5 inch x 59.75 inch. Bảo tàng J. Paul Getty, California. (Ảnh: Phạm vi công cộng)

‘Aurora từ biệt Tithonus’

Nghệ sĩ người Ý Francesco Solimena (1657–1747) đã vẽ khoảnh khắc Aurora từ biệt Tithonus khi chàng đã già nua.

Ở góc phần tư phía trên bên phải, Solimena đã lý tưởng hóa trọng tâm của bức tranh. Aurora ngồi trên một đám mây, thể hiện nàng là Nữ thần. Các thiên thần phục vụ xung quanh Nữ thần, đội lên đầu nàng một vương miện bằng hoa trong khi thiên thần khác đang đỡ một ngọn đuốc cùng với nàng, ánh sáng của ngọn đuốc chiếu sáng một mảng tối tăm của khung hình.

Tithonus hiện diện ở góc phần tư bên trái phía dưới của bức tranh. Biểu hiện già nua của chàng đối lập với vẻ thanh xuân rực rỡ của Aurora. Chàng nằm trên giường với tấm chăn che phủ một phần cơ thể. Tay trái của Tithonus giơ cao để che đôi mắt khỏi ánh sáng từ ngọn đuốc của Aurora.

Vẻ đẹp vĩnh cửu của Chân lý và Tình yêu thần thánh

Đối với tôi, câu chuyện về Aurora và Tithonus không chỉ là một câu chuyện đơn giản về những đau khổ của tình yêu hay tuổi già. Bức tranh dựng lại câu chuyện Thần thoại Hy Lạp có thể gợi mở điều gì cho chúng ta hôm nay?

Thật thú vị khi Aurora là nữ thần của bình minh. Bình minh là gì? Bình minh là thời điểm khi đêm chuyển sang ngày, là lúc ánh sáng mặt trời chiếu rọi phần trái đất tối tăm.

Họa sĩ Solimena đã miêu tả Aurora đang ngồi trên một đám mây với một ngọn đuốc trên tay. Nền là một màu xanh đen, và Aurora chuẩn bị nhiệm vụ thần thánh của mình là chiếu sáng để xóa tan bóng tối.

Phải chăng đây là biểu tượng cho mối quan hệ của chúng ta với các vị Thần? Liệu sự hiểu biết sâu sắc của chúng ta về chân lý và tình yêu thần thánh có thể phơi bày những góc tối của tâm hồn chúng ta mà trước đây ta chưa hề hay biết?

Trong bức họa Aurora đang được trao vương miện hoa. Một thiên thần nhỏ khác đang nâng một đĩa hoa và Aurora cầm mấy bông trong tay trái, hoa là biểu tượng của sắc đẹp. Các thiên thần chăm sóc cho dung nhan của Aurora, điều này cho thấy rằng là nàng một Nữ thần, vì vậy nhan sắc của nàng mang vẻ đẹp thần thánh.

Trong truyện kể, Aurora say đắm vẻ đẹp của Tithonus và tình yêu ấy đã lụi tàn theo theo thời gian khi hình dáng của chàng trở nên già nua xấu xí. Vậy tại sao Aurora đã được có được vẻ đẹp thần thánh nhưng nàng lại bị quyến rũ bởi vẻ đẹp?

Ngọn đuốc của nàng có thể cho chúng ta một manh mối. Vẻ đẹp, ít nhất là vẻ đẹp thị giác, chỉ có thể nhìn thấy khi được chiếu sáng. Tôi cho rằng khi được soi sáng bởi chân lý và tình yêu thần thánh thì vẻ đẹp tâm hồn của chúng ta sẽ tỏa sáng; sự chiếu sáng ấy sẽ xua tan những góc tối trong tâm hồn giúp cho nó sáng lấp lánh.

Vậy thì vẻ đẹp của Tithonus phải chăng là sự kết hợp giữa vẻ đẹp hình thể và vẻ đẹp tâm hồn, kết quả của việc theo đuổi chân lý và tình yêu thần thánh? Nếu đúng như vậy, có lẽ biểu hiện của tuổi già nơi chàng là kết quả của việc chàng mất đi niềm khao khát đối với điều thiêng liêng.

Danh họa Solimena mô tả Tithonus che chắn khuôn mặt già nua của mình khỏi ánh sáng của Aurora. Chàng sử dụng bàn tay tạo nên một khoảng tối và ngăn chặn ánh sáng thần thánh.

Nếu ánh sáng của nữ thần Bình minh tượng trưng cho chân lý và tình yêu thần thánh, thì bàn tay của Tithonus có phải là biểu tượng cho việc từ chối những điều thiêng liêng? Điều thú vị là bàn tay của Tithonus, tượng trưng cho một trong năm giác quan, phủ bóng tối lên bốn giác quan khác – mắt, tai, miệng và mũi – đây là những thứ giúp chàng trải nghiệm thế giới.

Phải chăng Tithonus đang từ chối niềm tin vào chân lý và tình yêu thần thánh bằng cách để năm giác quan của mình chìm vào bóng tối? Có thể khi chàng già đi, trở nên không hấp dẫn với Aurora vì chàng không còn theo đuổi chân lý và tình yêu thần thánh, thay vào đó, tâm hồn chàng ngày càng đen tối bởi những dục vọng chốn phàm trần.

Liệu chúng ta có thể làm sống lại ước muốn chân thành đối với chân lý và tình yêu cao đẹp để chúng ta có thể sở hữu vẻ đẹp xứng đáng với điều thiêng liêng?

Nhiều cuộc hành trình bắt đầu bằng một câu hỏi. Câu hỏi nào có thể khởi động cuộc hành trình của chúng ta hướng tới một tinh thần được chiếu sáng, với vẻ đẹp vĩnh hằng của chân lý và tình yêu thần thánh?

Nghệ thuật có một khả năng phi thường là cho ta thấy những gì ta không thể nhìn thấy để mỗi chúng ta có thể thốt lên rằng: “Điều này có ý nghĩa gì đối với tôi và đối với tất cả những ai nhìn thấy nó?”, “Nó ảnh hưởng thế nào đến quá khứ và tương lai?”, “Nó gợi lên điều gì về trải nghiệm của con người?”. Đây là một số vấn đề tôi sẽ khám phá trong loạt bài Chạm đến nội tâm: Những điều nghệ thuật truyền thống mang lại cho trái tim.

Eric Bess đang theo học tiến sĩ tại Viện Nghiên cứu về Nghệ thuật Thị giác (IDSVA).

Eric Bess
Tân Dân biên dịch

Xem thêm:

Với 22 ngôn ngữ, Epoch Times là một kênh truyền thông Mỹ độc lập theo nguyên tắc Sự Thật và Truyền Thống. Thông qua những bài báo trung thực, cung cấp sự thật và làm sáng tỏ những vấn đề xã hội quan trọng, Epoch Times mong muốn gửi đến Quý độc giả những giá trị nhân văn của sự chính trực, lương thiện, lòng trắc ẩn, hay những bài học quý giá từ lịch sử, đồng thời tôn vinh các giá trị phổ quát của nhân loại.

Rất mong nhận được sự ủng hộ và đồng hành của Quý độc giả thông qua việc chia sẻ, lan tỏa các bài viết đến với cộng đồng. Epoch Times tin rằng đây là cách để chúng ta cùng kiến tạo tương lai, đi tới một đại kỷ nguyên mới huy hoàng và đẹp đẽ hơn.


Mọi ý kiến và đóng góp bài vở, xin vui lòng gửi về: [email protected]