Hành trình xuyên lịch sử về văn hóa của một thành phố cổ

Là thành phố có bề dày lịch sử và văn hóa phong phú, Kyoto thường được xem là trái tim của Nhật Bản. Tản bộ qua những con đường đẹp như tranh vẽ, bao quanh bởi kiến trúc kiểu Nhật Bản truyền thống, những tán cây rực rỡ, những ngôi đền và điện thờ thiêng liêng, ta có cảm giác như đang đi ngược thời gian.

Được thành lập với cái tên Heian-kyo năm 794, Kyoto là thủ đô và là nơi ở của hoàng gia trong hơn 1,000 năm. Sự hiện diện của hoàng đế và giới quý tộc, cũng như các chiến binh hạng cao, các nhóm nghệ sĩ và các văn nhân làm việc trong cung điện đã định hình nên một khung cảnh đầy nghệ thuật nơi đây. Kyoto là một thành phố tâm linh; lòng tôn kính sâu sắc với Thần đạo và Phật giáo là điều tối quan trọng trong sự phát triển các di sản văn hóa phong phú của Kyoto.

sáng tạo nghệ thuật
”Một buổi niệm Phật (Nenbutsu) tại Ichiya, Kyoto,”  trích từ “Tiểu sử Minh họa của nhà sư Ippen và đệ tử Ta’a của ông,” vẽ vào cuối thế kỷ 14. Trong cảnh này, người từ mọi tầng lớp đã tập hợp để nghe nhà sư trứ danh Ippen (1239 – 1289) niệm Phật hiệu A Di Đà Phật (Ảnh: Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan).
sáng tạo nghệ thuật
Chân dung Kyuzan Soei, thời Edo (1615 – 1868), vẽ vào thế kỷ 17. “Chinso” hay chân dung của vị thiền sư, là hình ảnh thu nhỏ của văn hóa Thiền, được sư phụ tặng cho một đệ tử như một chứng nhận cho sự giác ngộ về sau của đệ tử. Rogers Fund, 1913 (Ảnh: Bảo tàng nghệ thuật Metropolitan).

Triển lãm của Bảo Tàng Nghệ Thuật Metropolitan có tên là “Kyoto: Thủ đô của sáng tạo nghệ thuật” là lễ kỷ niệm của một thành phố có bề dày lịch sử văn hóa. Triển lãm tập trung chủ yếu vào chủ đề nghệ thuật trang trí với hơn 80 kiệt tác sơn mài, gốm sứ, đồ kim loại và hàng dệt. Ngoài ra, một bộ sưu tập được lựa chọn kỹ lưỡng gồm hơn 50 bức tranh của các bậc thầy với các trường phái khác nhau cùng một số tác phẩm đương đại gần đây cũng được trưng bày.

sáng tạo nghệ thuật tokyo
Áo choàng Uchikake họa tiết tre, thời Edo (1615 – 1868), vẽ vào nửa đầu thế kỷ 18. Tấm áo uchikake hiếm có này là tác phẩm của Gion Nankai, một nhà thơ và nghệ sĩ nổi tiếng của trào lưu Nanga thời kỳ đầu. Bộ sưu tập nghệ thuật Á Châu của Harry GC Packard, quà tặng của Harry GC Packard (Ảnh: Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan).
sáng tạo nghệ thuật tokyo
Hộp nhang (Kogo) họa tiết cây thông và chim choi choi, thời Nanbokucho (1336 – 1392), chế tác đầu thế kỷ 14. Giống như nhiều hộp nhang trong trà đạo khác, tác phẩm này ban đầu có thể là một phần của bộ mỹ phẩm 12 mẫu (“Junitebako”), hộp đựng chất mạ đen răng. Bộ sưu tập Mary Griggs Burke, quà tặng của Mary và Jackson Burke Foundation, 2015 (Ảnh: Bảo tàng nghệ thuật Metropolitan).

Triển lãm được sắp xếp theo thứ tự thời gian với những chủ đề khác nhau. Cuộc dạo quanh triển lãm tựa như một hành trình xuyên qua lịch sử của thành phố; du khách có thể bắt đầu với nghệ thuật của Thần đạo và Phật giáo cổ đại, trước khi du hành qua thời trung cổ và cận đại, và cuối cùng là thành phố Kyoto hiện đại.

Sự hiện diện của hoàng gia đóng vai trò quan trọng trong việc khắc họa các xu hướng nghệ thuật của Kyoto. Đó cũng là điều bảo đảm cho sự tồn tại và gìn giữ của rất nhiều tác phẩm nghệ thuật. Vì hầu hết các tác phẩm được tạo ra cho triều đình và hoàng tộc, chúng được làm từ những vật liệu có chất lượng cao nhất. Ngoài ra, hầu hết các viện thuộc Thần đạo và Phật giáo thời gian này được thành lập với cùng một mục đích: bảo vệ thủ đô và hoàng gia. Kết quả là các sản phẩm nghệ thuật của họ phản ánh nhiều xu hướng tương đồng.

Ảnh hưởng của triều đình và Thần đạo có thể được nhìn thấy qua các tác phẩm như “Fujiwara no Kamatari as a Shinto Deity,” (Tạm dịch: Ngài Kamatari gia tộc Fujiwara với tư cách là một vị Thần của Thần Đạo). Kamatari là một chính khách, cận thần và là người sáng lập gia tộc Fujiwara hùng mạnh có ảnh hưởng lớn đến cuộc sống hoàng gia Nhật Bản từ thế kỷ thứ 10 đến thế kỷ thứ 12. Là một người ủng hộ mạnh mẽ Thần đạo, ông là một trong vài nhân vật lịch sử đã được phong Thần sau khi qua đời. Thiên tính của ông được tượng trưng bởi những chiếc gương vàng treo bên trên. Trong văn hóa Nhật Bản, gương là một trong những biểu tượng quyền lực mạnh mẽ nhất, và được tôn sùng như những vật linh thiêng đại diện cho Thần.

sáng tạo nghệ thuật tokyo
“Ngài Kamatari gia tộc Fujiwara với tư cách là một vị Thần của Thần Đạo”, được vẽ sau năm 1350 thời kỳ Nanbokucho (1336 -1392). Fujiwara no Kamatari (614 – 699) là một trong một số nhân vật lịch sử được phong Thần trong truyền thống của Thần đạo. Là một cận thần và chính khách quan trọng, ông thành lập gia tộc Fujiwara hùng mạnh có ảnh hưởng lớn đến hoàng gia Nhật Bản từ thế kỷ thứ 10 đến thế kỷ thứ 12 (Ảnh: Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan).

Khán giả sẽ có cái nhìn sâu sắc hơn về cuộc sống hà khắc của các samurai dũng mãnh thông qua bộ sưu tập áo giáp hiếm hoi hay còn gọi là “yoroi.” Bộ giáp của Ashikaga Takauji là một mẫu hình độc nhất của yoroi thời trung cổ. Được sử dụng từ khoảng thế kỷ thứ 10 đến thế kỷ 14, yoroi thường được các chiến binh mặc khi cưỡi ngựa. Giáp che ngực được bọc da và in hình ảnh của vị thần uy quyền của Phật giáo Fudo Myo-o với sắc mặt dữ tợn, tượng trưng cho sự điềm tĩnh và sức mạnh nội tâm mà các samurai rất đề cao.

sáng tạo nghệ thuật tokyo
Bộ Giáp (yoroi) của Ashikaga Takauji, cuối thời Kamakura (1185 – 1333) đến thời Nanbokucho (1336 -1392), làm từ đầu đến giữa thế kỷ 14. Đây là một mẫu vật hiếm về một “yoroi” trung cổ, một bộ giáp Nhật Bản thời đầu mặc bởi các chiến binh cưỡi ngựa. Quà của Bashford Dean, 1914 (Ảnh: Bảo tàng nghệ thuật Metropolitan).

Triển lãm còn trưng bày một chiếc áo khoác sang trọng và thanh lịch thời kỳ Momoyama, còn gọi là “jinbaori”. Loại áo khoác này thường được mặc bên ngoài áo giáp để che mưa gió và khí lạnh. Một số đặc điểm cho thấy cách may áo chịu ảnh hưởng của phương Tây như cổ áo đứng với nhiều lớp lụa trắng và đỏ dọc theo các ống tay áo. Sự kết hợp độc đáo của các loại vải nhập khẩu xa xỉ và quý hiếm cho thấy chiếc áo này là một món quà của một lãnh chúa tặng cho samurai trung thành của mình.

sáng tạo nghệ thuật tokyo
Mặt trước của một chiếc áo choàng (jinbaori), thời kỳ Momoyama (1573 – 1615), may từ cuối thế kỷ 16. Những chiến giáp được sản xuất từ Thời Nội Chiến (khoảng năm 1467 – 1603) cho đến cuối thời Edo (1615 – 1867). Quỹ sáng lập Mary Livingston Griggs và Mary Griggs Burke, 2017 (Ảnh: Bảo tàng nghệ thuật Metropolitan).
sáng tạo nghệ thuật tokyo
Mặt sau của một chiếc áo khoác ngoài (jinbaori). Chiếc jinbaori sang trọng và thanh lịch thời Momoyama này thuộc loại rất hiếm; chỉ có ba mẫu tương tự được biết đến. Quỹ sáng lập Mary Livingston Griggs và Mary, 2017 (Ảnh: Bảo tàng nghệ thuật Metropolitan).

Trà Đạo, được biết đến ở Kyoto thông qua Thiền tông, đã góp phần phát triển văn hóa tâm linh và truyền cảm hứng cho nhiều loại hình nghệ thuật. Ngắm một hộp trà thời Edo của Nonomura Ninsei chúng ta có thể hiểu về truyền thống thiêng liêng này. Chiếc bình nhỏ mỏng này được sử dụng trong các buổi lễ để giữ bột trà xanh hoặc matcha. Là một trong những thợ gốm Nhật Bản được kính trọng nhất mọi thời đại, Ninsei được biết đến là thợ gốm đầu tiên ký tên vào tác phẩm của mình. Phong cách của ông với họa tiết trang trí công phu và tinh tế đã xác lập một tiêu chuẩn định hình cho diện mạo gốm sứ Kyoto từ thời đại của ông.

sáng tạo nghệ thuật tokyo
Hộp trà (seitaka), thời Edo (1615 – 1868), đề năm 1650. Chiếc bình nhỏ này được sử dụng để đựng matcha trong các buổi trà đạo. Nó được Nonomura Ninsei tạo ra, ông là một trong những thợ gốm đầu tiên của Nhật Bản ký tên vào tác phẩm của mình. Bộ sưu tập Howard Mansfield, quà tặng của Howard Mansfield, 1936 (Ảnh: Bảo tàng nghệ thuật Metropolitan).

Hầu hết các bức tranh ở Kyoto cổ đều có dạng cuộn treo, cuốn và gấp. Các chủ đề đa dạng từ phong cảnh thanh bình đến những trận chiến hào hùng, từ cảnh sinh hoạt đời thường đến những giai thoại thú vị về những anh hùng. Một bức tranh gấp đầy ý nghĩa mô tả trận chiến của cuộc nổi loạn Hogen được vẽ rất công phu trên sáu bảng gỗ. Nó được vẽ vào thế kỷ 17 dù cuộc nổi loạn diễn ra vào thế kỷ 12. Mặc dù chỉ diễn ra vài giờ, cuộc nổi loạn Hogen đã có tác động sâu rộng đối với chính trị và xã hội thời bấy giờ, đánh dấu sự khởi đầu của thời kỳ trung cổ.

sáng tạo nghệ thuật tokyo
”Những cuộc nổi dậy của Hogen và Heiji Eras,” thời Edo (1615 – 1868), vẽ vào thế kỷ 17. Từ phải sang trái, tác phẩm minh họa một số cảnh chiến đấu huyền thoại như được tường thuật trong truyện “Truyện cổ về cuộc nổi dậy của Hogen”. Cuộc nổi dậy xảy ra ở trung tâm Kyoto vào mùa hè năm 1156, liên quan đến tranh chấp về sự kế vị giữa Hoàng đế Go-Shirakawa và cựu Hoàng đế Sutoku. Quỹ Rogers, 1957 (Ảnh: Bảo tàng nghệ thuật Metropolitan).

Bất chấp sự thay đổi của các triều đại trên thế giới qua thời gian, truyền thống và phong cách nghệ thuật cổ xưa vẫn còn tồn tại khắp Kyoto trong thời hiện đại. Để minh chứng cho điều ấy, triển lãm cũng bao gồm một số tác phẩm của các nghệ sĩ đương đại, chẳng hạn các tác phẩm gốm của Nakamura Takuo, Suzuki Osamu và Yagi Akira, các tác phẩm điêu khắc thủy tinh của Hiroshi Sugimoto và Kohei Nawa.

Phật giáo và Thần đạo vẫn là một phần quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của người dân Nhật Bản. Mặc dù mở cửa cho khách du lịch, hầu hết các ngôi đền vẫn hoạt động thường xuyên và được người dân địa phương lui tới cầu nguyện. Các ngôi đền mở cửa cho thăm viếng trong các lễ hội quan trọng, chẳng hạn như lễ hội Gion Matsuri nổi tiếng, kéo dài trong một tháng và diễn ra vào tháng Bảy.

sáng tạo nghệ thuật tokyo
Chân dung Hotei, thời Edo (1615 – 1868), đề năm 1616. Bức chân dung này của Kano Takanobu (1571 – 1618) vẽ Hotei, một nhân vật nổi tiếng trong đền Thiền pantheon, được mô tả là một nhà sư mũm mĩm, tốt bụng đang mang một bao tải lớn. Ông được cho là đã sống ở miền nam Trung Quốc vào cuối thế kỷ thứ 9 và cuối cùng được công nhận là hiện thân của Miroku, vị Phật của tương lai (Ảnh: Bảo tàng nghệ thuật Metropolitan).

Dẫu đánh mất vị trí thủ đô cho Tokyo năm 1869, Kyoto vẫn mang một cái tên có nghĩa là “Thành phố Thủ đô,” và vẫn là nơi phù hợp nhất để khám phá nghệ thuật truyền thống Nhật Bản. Hiện tại, việc sở hữu khoảng 1,600 ngôi chùa Phật giáo và 400 đền thờ Thần đạo khiến Kyoto trở thành một trong những thành phố có ý nghĩa lịch sử và được bảo tồn tốt nhất ở Nhật Bản. Giám tuyển Monika Bincsik cho biết, “Chức năng của Kyoto là một bảo tàng sống của văn hóa Nhật Bản. Tinh hoa văn hóa Nhật Bản được bảo tồn ở đây.”

Bài viết này được đăng tải với sự cho phép của Tạp chí Elite Lifestyle.

Angela Feng
Hàn Mặc biên dịch

Xem thêm:

Với 22 ngôn ngữ, Epoch Times là một kênh truyền thông Mỹ độc lập theo nguyên tắc Sự Thật và Truyền Thống. Thông qua những bài báo trung thực, cung cấp sự thật và làm sáng tỏ những vấn đề xã hội quan trọng, Epoch Times mong muốn gửi đến Quý độc giả những giá trị nhân văn của sự chính trực, lương thiện, lòng trắc ẩn, hay những bài học quý giá từ lịch sử, đồng thời tôn vinh các giá trị phổ quát của nhân loại.

Rất mong nhận được sự ủng hộ và đồng hành của Quý độc giả thông qua việc chia sẻ, lan tỏa các bài viết đến với cộng đồng. Epoch Times tin rằng đây là cách để chúng ta cùng kiến tạo tương lai, đi tới một đại kỷ nguyên mới huy hoàng và đẹp đẽ hơn.


Mọi ý kiến và đóng góp bài vở, xin vui lòng gửi về: [email protected]