Thuỷ điệu ca đầu – Tô Thức 

Phiên âm Hán Việt:

Minh nguyệt kỷ thời hữu,

Bả tửu vấn thanh thiên?

Bất tri thiên thượng cung khuyết,

Kim tịch thị hà niên.

Ngã dục thừa phong quy khứ,

Duy khủng quỳnh lâu ngọc vũ, 

Cao xứ bất thắng hàn.

Khởi vũ lộng thanh ảnh,

Hà tự tại nhân gian.

Chuyển chu các, 

Đê ỷ hộ, chiếu vô miên.

Bất ưng hữu hận, 

Hà sự trường hướng biệt thời viên.

Nhân hữu bi, hoan, ly, hợp,

Nguyệt hữu âm, tình, viên, khuyết,

Thử sự cổ nan toàn.

Đãn nguyện nhân trường cửu, 

Thiên lý cộng thiền quyên.

Dịch nghĩa:

Vầng trăng sáng có từ bao giờ,

Nâng chén rượu lên hỏi trời xanh.

Không biết là cung điện ở trên trời,

Đêm nay đã là năm nào?

Ta muốn cưỡi gió đi,

Lại sợ trên lầu quỳnh điện ngọc,

Nơi cao rét không chịu nổi.

Đứng lên múa, bóng trăng theo người,

Gì vui hơn ở dưới cõi đời.

Soi khắp gác tía,

Ta tà xuống cửa che màn gấm,

Soi cả đến người có bầu tâm sự không ngủ.

Trăng giận gì người,

Tại sao cứ tròn trong những giờ ly biệt.

Người có lúc buồn, vui, tan, hợp,

Trăng có đêm tối, sáng, tròn, khuyết,

Việc này xưa nay khó bề trọn vẹn.

Những mong người lâu dài,

Ngàn dặm cùng chung vẻ đẹp của trăng.

Dịch thơ:

Vầng trăng sáng có từ bao giờ?

Nâng chén rượu lên hỏi trời cao

Chẳng biết cung điện trên chốn ấy 

Đêm nay đã là đêm năm nào?

Rắp định cưỡi mây lên đến

Chỉ sợ lầu quỳnh điện ngọc

Cao ngất lạnh lùng sao?

Đứng múa vời thanh ảnh

Trần thế khác chi đâu.

Xoay gác đỏ

Luồn song lụa

Rọi tìm nhau

Chẳng nên cừu hận

Sao lại nhằm tỏ lúc xa nhau

Người có buồn, vui, ly, hợp

Trăng có tỏ, mờ, tròn, khuyết

Tự cổ vẹn toàn đâu

Chỉ nguyện người trường cửu

Ngàn dặm dưới trăng thâu.

Giải thích:

  1. Nâng cốc: nâng ly rượu lên
  2. Quỳnh lâu ngọc vũ: hình dung nơi ở của thần tiên trên trời 
  3. Thanh ảnh: bóng người dưới ánh trăng 
  4. Chu các: lầu các màu đỏ thắm 
  5. Ỷ  hộ: cửa sổ được trang trí tinh mỹ 
  6. Âm tình viên khuyết: ý chỉ về trăng tròn và thiếu nguyệt
  7. Thiền quyên: ánh trăng mỹ lệ 

Bạch thoại Tống từ:

Ta nâng ly rượu lên hỏi trời xanh: Mặt trăng trên trời  là từ khi nào mà có?

Mà chỗ ở của thần tiên trên trời, đêm nay như thế nào?

Ngước nhìn bầu trời mỹ lệ, ta thật sự hi vọng rằng có thể đáp lên một cơn gió mà bay lên, nhưng lại e sợ rằng chỗ ở của các thần tiên quá cao, sẽ khiến cho cho người ta lạnh đến chịu không được. Thế là ta không thể làm gì khác hơn là cùng cái bóng của ta, dưới ánh trăng nhẹ nhàng nhảy múa. Cái kiểu vui vẻ ấy, cũng tựa như là đã lên đến trên trời vậy.

Đêm đã khuya, ta về tới trong căn phòng của ta, lẳng lặng nhìn ánh trăng từ từ chuyển qua màu đỏ thắm của lầu các, trượt vào khung cửa sổ nhỏ nhỏ tinh anh, đồng thời chiếu rọi lên tấm thân chưa muốn đi ngủ này.

Mặt trăng à! Ngươi vốn không nên có lòng hận gì đối với con người, vì sao luôn viên mãn vào những thời khắc mà con người ta đang biệt ly, khiến con người ta nhìn thấy vậy trong lòng cảm thấy thật khó chịu thế?

Ai chà! Ta vẫn là không nên suy nghĩ lung tung. Người có bi hoan, có ly hợp, tựa như mặt trăng có khi tròn, có khi khuyết, vốn là từ xưa đến nay không hề có được cái đẹp thập toàn thập mỹ vậy.

Nhưng là chỉ cần chúng ta đều có thể khỏe mạnh, sống lâu, sống thọ, mặc dù cách nhau rất xa, mà vẫn lại có thể cùng nhau thưởng thức trăng sáng trên bầu trời kia, vậy nên cũng là không có gì mà phải  tiếc nuối.

Câu chuyện của Từ:

Tô Thức và phụ thân Tô Tuân cùng đệ đệ Tô Triệt đều có thể viết văn cực hay, người đời gọi ba người họ là “Tam Tô”.

Tô Thức cùng đệ đệ Tô Triệt tình cảm anh em vô cùng tốt, vừa là hảo huynh đệ, lại là hảo bằng hữu. Bài Tống Từ “Thủy Điệu Ca Đầu” này Chính là Tô Thức hoài niệm đệ đệ ở phương xa mà viết ra. Hai huynh đệ mặc dù bởi vì làm quan trải qua nhiều năm không ở cùng nhau, nhưng vẫn được viết thư qua lại rất nhiều. Vào thời đó giao thông chưa được thuận lợi, ít nhất cách mỗi một tháng mới nhận được một lá thư, như vậy thật là không đơn giản rồi.

Sau này vì Tô Thức không hợp ý kiến với Tể tướng Vương An Thạch, ông bị giáng chức quan, đồng thời bị bắt nhốt vào ngục. Đệ đệ Tô Triệt đã đem trả hết sách cho Hoàng đế, hy vọng dùng chức quan đương nhiệm mà chuộc tội cho anh mình. Mặc dù không được phê chuẩn, nhưng câu chuyện này cũng đã trở thành giai thoại ngàn đời.

Trích từ “Hoa nhất thư cục Nhi đồng khởi mông văn học”

Quý vị tham khảo bản gốc từ Epoch Times Hoa ngữ
Học Hải biên dịch

Xem thêm:

Với 22 ngôn ngữ, Epoch Times là một kênh truyền thông Mỹ độc lập theo nguyên tắc Sự Thật và Truyền Thống. Thông qua những bài báo trung thực, cung cấp sự thật và làm sáng tỏ những vấn đề xã hội quan trọng, Epoch Times mong muốn gửi đến Quý độc giả những giá trị nhân văn của sự chính trực, lương thiện, lòng trắc ẩn, hay những bài học quý giá từ lịch sử, đồng thời tôn vinh các giá trị phổ quát của nhân loại.

Rất mong nhận được sự ủng hộ và đồng hành của Quý độc giả thông qua việc chia sẻ, lan tỏa các bài viết đến với cộng đồng. Epoch Times tin rằng đây là cách để chúng ta cùng kiến tạo tương lai, đi tới một đại kỷ nguyên mới huy hoàng và đẹp đẽ hơn.


Mọi ý kiến và đóng góp bài vở, xin vui lòng gửi về: [email protected]