Hôm 25/9, Anh Quốc đã chỉ trích Trung Quốc lạm dụng nhân quyền và tự do ở Hồng Kông và Tân Cương, đồng thời gây áp lực buộc chế độ này phải cho phép Liên Hiệp Quốc được tự do tiếp cận Tân Cương.

Ông Tariq Ahmad, Bộ trưởng Anh Quốc về Liên Hiệp Quốc và Nhân Quyền, đã có bài phát biểu trước Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc vào ngày 25/9, trong đó nhấn mạnh tới “tình hình nghiêm trọng ở Trung Quốc”.

Ông kêu gọi Trung Quốc “tuân thủ các quyền và tự do trong Tuyên bố chung [Trung-Anh], tôn trọng sự độc lập của cơ quan tư pháp Hồng Kông, cho phép tự do tiếp cận Tân Cương và thả tất cả những người bị giam giữ tùy tiện”.

Hồng Kông

Ông Ahmad nói với Hội đồng rằng Luật An ninh Quốc gia áp đặt lên Hồng Kông là “vi phạm nghiêm trọng Tuyên bố chung Trung-Anh được ràng buộc về mặt pháp lý”, vi phạm quyền tự trị của Hồng Kông và đe dọa các quyền và tự do. Luật An ninh này “đang được thực thi với mục đích rõ ràng để loại bỏ bất đồng chính kiến”.

Ông Ahmad cho biết, “Luật này cho phép truy tố một số vụ án nhất định ở Trung Quốc đại lục, một cơ quan tài phán nơi các bị cáo thường bị giam giữ trong thời gian dài mà không buộc tội hoặc không được tiếp cận với luật sư, và nơi chúng tôi có nhiều mối lo ngại về độc lập tư pháp, thủ tục tố tụng và có các báo cáo về tra tấn.”

Luật An ninh Quốc gia, có hiệu lực từ ngày 1/7, cho phép Trung Quốc toàn quyền nhắm tới các cá nhân có bất kỳ hành động ly khai, lật đổ, khủng bố hoặc cấu kết với các thế lực nước ngoài. Các hành vi phạm tội có thể chịu hình phạt tối đa là tù chung thân.

Cảnh sát chống bạo động bắt giữ một người đàn ông khi họ giương cờ cảnh cáo trong cuộc biểu tình chống lại luật an ninh quốc gia mới ở Hồng Kông, vào ngày 1/7/2020. (Ảnh Anthony Kwan / Getty Images)
Cảnh sát chống bạo động bắt giữ một người đàn ông khi họ giương cờ cảnh cáo trong cuộc biểu tình chống lại luật an ninh quốc gia mới ở Hồng Kông, vào ngày 1/7/2020. (Ảnh Anthony Kwan / Getty Images)

Trong số những người bị bắt giữ theo luật hà khắc này có Chu Đình (Agnes Chow), nhà hoạt động ủng hộ dân chủ nổi tiếng; Jimmy Lai, ông trùm truyền thông ở Hồng Kông; Wilson Li, nhà báo tự do làm việc cho ITV News của Anh; và Samuel Chu, nhà hoạt động ủng hộ dân chủ mang quốc tịch Hoa Kỳ.

Công dân nước ngoài gặp rủi ro theo Luật an ninh quốc gia

Vào ngày 30/6, các công dân Đức ở Hồng Kông đã nhận được cảnh báo từ Văn phòng Đối ngoại Liên bang rằng họ nên thận trọng khi đưa ra các tuyên bố chính trị, vì “không thể loại trừ hoàn toàn” khả năng công dân Đức ở Hồng Kông sẽ không bị áp dụng các biện pháp trừng phạt theo luật mới.

Ngoài ra, Văn phòng cho biết “những hành vi do người nước ngoài thực hiện bên ngoài lãnh thổ Hồng Kông cũng nằm trong phạm vi của luật này”. Điều này có nghĩa là, chẳng hạn một người chỉ trích công khai cách hành xử của Trung Quốc ở Đức có thể dẫn đến hậu quả pháp lý sau này nếu người đó tới Hồng Kông. 

Văn phòng cũng cảnh báo: “Hãy đặc biệt thận trọng và lưu ý rằng các tuyên bố chính trị, bao gồm cả những tuyên bố trên mạng xã hội, có thể bị coi là có liên quan.” 

Một nhân chứng chuyên gia, vào ngày 17/8, đã nói với Ủy ban Canada-Trung Quốc của Quốc hội [Canada] rằng tất cả người dân Canada đều gặp rủi ro theo luật mở rộng.

Ông nói với ủy ban: “Các công dân Canada có quan hệ với Hồng Kông phải xem xét liệu những gì họ nói ở Canada có được sử dụng để chống lại họ trong trường hợp họ đặt chân lên một máy bay được đăng ký ở Hồng Kông hay không.”

Vào ngày 15/9, Hoa Kỳ đã đưa ra một cảnh báo khuyên người dân không nên đến Trung Quốc và Hồng Kông, với lý do có nguy cơ “bị giam giữ tùy tiện” và “thi hành luật pháp địa phương một cách tùy tiện”.

Tân Cương

Ông Ahmad cũng nhấn mạnh tại cuộc họp của Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc về “các vi phạm nhân quyền có hệ thống” ở Tân Cương.

Ông nói, “Văn hóa và tôn giáo bị hạn chế nghiêm trọng, và đã có các báo cáo đáng tin cậy về lao động cưỡng bức và kiểm soát sinh sản cưỡng bức. Thật đáng kinh ngạc, có tới 1.8 triệu người đã bị giam giữ mà không cần xét xử”.

Các quan chức Trung Quốc đã nhiều lần bác bỏ các cáo buộc diệt chủng, cưỡng bức triệt sản và giam giữ hàng loạt gần 1 triệu người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương, cho rằng các cáo buộc này là bịa đặt bởi các lực lượng chống Trung Quốc.

Một báo cáo gần đây chỉ ra các trung tâm huấn luyện kiểu quân đội hiện được xây dựng ở Tây Tạng, gợi nhớ đến hệ thống đã được sử dụng ở Tân Cương.

Ông Ahmad cho biết Anh Quốc vẫn “lo ngại sâu sắc” về áp lực đối với tự do báo chí trên khắp Trung Quốc.

Bài báo này có sự đóng góp của Bowen Xiao, The Associated Press, và Reinhard Werner từ The Epoch Times ấn bản tiếng Đức.

Lily Zhou
Chân Như biên dịch