Một tài liệu bị rò rỉ tiết lộ rằng một số chính trị gia, tỷ phú và tội phạm Trung Quốc đã có được hộ chiếu Cyprus bằng cách đầu tư hơn 2 triệu USD vào nước này.

Trên thực tế, những người Trung Quốc thuộc mọi tầng lớp xã hội đang cố gắng đào thoát khỏi Trung Quốc. Bên cạnh việc nhập cư thông qua gia đình hoặc thị thực lao động, những người Trung Quốc giàu có đã đầu tư tiền của họ ra nước ngoài, trong khi những người Trung Quốc bình thường hoặc những người không có đủ nguồn tài chính đi theo con đường bất hợp pháp.

Viện Chính sách Di cư Hoa Kỳ đã báo cáo vào ngày 15/1 rằng 2.5 triệu người Trung Quốc đại lục đã nhập cư hợp pháp vào Hoa Kỳ trong năm 2018.

Theo Bộ phận Dân số Liên Hiệp Quốc, cùng lúc đó, ngày càng có nhiều người Trung Quốc đại lục nhập cư đến Canada, Nhật Bản, Úc, Hàn Quốc, Singapore, các nước châu Âu và các nước đang phát triển.

“Trên thực tế, cả người giàu và người nghèo Trung Quốc đại lục đều đang cố gắng di cư ra nước ngoài bằng cách hợp pháp và bất hợp pháp trong những năm gần đây, theo thông tin tôi nhận được từ Trung Quốc,” nhà bình luận Đường Tĩnh Viễn ở Hoa Kỳ nói với The Epoch Times trong một cuộc phỏng vấn gần đây. “Người Trung Quốc đại lục có cùng nỗi sợ hãi như nhau.”

Ông Đường giải thích rằng hệ thống tín nhiệm xã hội của Trung Quốc và những hạn chế chặt chẽ về phát ngôn trên internet đã khiến cuộc sống ở Trung Quốc ngày càng trở nên ngột ngạt. “Chúng ta có thể thấy rằng người Trung Quốc thậm chí còn không có các quyền cơ bản của con người.”

ĐCSTQ đã lắp đặt một hệ thống giám sát khổng lồ nhận diện khuôn mặt cùng các công nghệ khác để chấm điểm tín nhiệm xã hội đối với từng cá nhân. Nếu điểm thấp, họ có thể bị trừng phạt như không cho sử dụng phương tiện giao thông công cộng hoặc cấm không cho con cái họ đến trường.

Đồng thời, nền kinh tế Trung Quốc hiện đang ở trong tình trạng tồi tệ mà chính Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường đều thừa nhận.

“Chúng ta đã từng chứng kiến Trung Quốc lợi dụng danh nghĩa cải cách hoặc phát triển một khu vực mới như một cái cớ để cướp đi nhà cửa, xí nghiệp của những người giàu có và trung lưu. Người dân cảm thấy rằng chế độ này có thể lấy tài sản của họ chỉ qua một đêm,” ông Đường nói thêm.

Trong vài tháng qua, chính quyền thành phố Bắc Kinh đã tiến hành cưỡng chế các chủ nhà ra khỏi bất động sản mà họ đã mua cách đây hàng chục năm, và chính quyền tỉnh Sơn Tây đã tịch thu các cửa hàng và các cửa hiệu thuộc sở hữu của người dân và tuyên bố rằng khu đất thuộc về chính phủ.

“Cảm thấy mối đe dọa từ chính quyền và tình trạng tệ hại của nền kinh tế, nhiều người đã chọn rời khỏi Trung Quốc,” ông Đường kết luận.

Anh Jiang Semniao, 18 tuổi, người có Thị thực Vàng, trưng ra giải thưởng và bằng cấp của mình ở trung tâm Athens vào ngày 31/10/2019. (Ảnh Aris Mesinis / AFP / Getty Images)
Anh Jiang Semniao, 18 tuổi, người có Thị thực Vàng, trưng ra giải thưởng và bằng cấp của mình ở trung tâm Athens vào ngày 31/10/2019. (Ảnh Aris Mesinis / AFP / Getty Images)

Thị thực/Hộ chiếu Vàng

Kể từ năm 2010, ngày càng nhiều quốc gia châu Âu triển khai chương trình “Golden Visa” (“Thị thực vàng”), cấp giấy phép cư trú cho những người không phải là cư dân Liên minh châu Âu (EU) nếu họ đầu tư một số tiền nhất định vào quốc gia này.

Công dân Trung Quốc là một trong những nhóm lớn nhất tham gia vào các chương trình Golden Visa.

Ví dụ, theo trang web Thị thực vàng của Bồ Đào Nha, Bồ Đào Nha lần đầu tiên áp dụng “Golden Residence Permit” (“Giấy phép cư trú vàng”) vào tháng 10/2012 và là chương trình phổ biến nhất tại châu Âu. Thông qua chương trình, một gia đình (gồm cả con cái) có thể nhận được giấy phép cư trú sau khi đầu tư 500,000 euro (591,900 USD) hoặc 350,000 euro (414,330 USD) vào bất động sản ở Bồ Đào Nha. Thị thực vàng có thể được gia hạn hai năm 1 lần dựa trên các yêu cầu cư trú nhất định.

Người nộp đơn có thể xin giấy phép thường trú hoặc hộ chiếu sau khi có giấy phép cư trú trong 5 năm.

Vào tháng 9, Cơ quan quản lý Biên giới và Người nước ngoài Bồ Đào Nha (SEF) đã công bố số liệu thống kê mới nhất về chương trình Golden Visa, cho thấy có 9,015 người đã nhận được giấy phép thường trú Bồ Đào Nha thông qua hình thức đầu tư trong khoảng thời gian từ tháng 10/2012 đến tháng 7/2020.

Trong số họ, có 4,652 người tương đương 51.6% đến từ Trung Quốc, tiếp theo là 956 người từ Brazil, 433 người từ Thổ Nhĩ Kỳ, 370 người từ Nam Phi và 340 người từ Nga.

Cyprus có một chính sách nhập cư hấp dẫn đối với những cư dân không thuộc EU. Họ cấp quyền công dân, mà theo đó có một chương trình đầu tư khác với giấy phép cư trú.

Theo chính sách này, để có được hộ chiếu Cyprus, người nộp đơn cần đầu tư 2 triệu euro (2.37 triệu USD) vào bất động sản và tài trợ 100,000 euro (117,000 USD) cho quỹ Nghiên cứu và Phát triển của chính phủ, cộng với 100,000 euro cho Tổ chức Phát triển Đất đai.

Để có được giấy phép thường trú của Cyprus cho cả gia đình (bao gồm cha mẹ của cả người nộp đơn chính và của vợ hoặc chồng người nộp đơn, cùng với con cái phụ thuộc lên đến 25 tuổi), người nộp đơn cần đầu tư 300,000 euro (352,000 USD) vào bất động sản.

Cyprus là một quốc gia thuộc EU. Công dân của nước này có thể làm việc và sinh sống ở bất kỳ quốc gia EU nào và thường trú nhân của họ có thể đi khắp Khu vực Schengen mà không cần thị thực.

Để giúp việc đi lại xuyên biên giới dễ dàng hơn, 26 quốc gia châu Âu đã tham gia Đồng thuận Schengen được ký kết lần đầu tiên vào ngày 14/6/1985. Các nước thành viên đã bãi bỏ biên giới quốc gia của họ và cho phép các công dân của họ đi lại tự do mà không cần phải xin thị thực.

Những người đi biển tạo dáng cùng nhau để chụp một bức ảnh “selfie” trên điện thoại tại bãi biển Kourion của Địa Trung Hải dọc theo vịnh Episkopi, phía tây Limassol thuộc tây nam Cyprus, vào ngày 25/8/2020. (Ảnh Amir MaMir / AFP / Getty Images)
Những người đi biển tạo dáng cùng nhau để chụp một bức ảnh “selfie” trên điện thoại tại bãi biển Kourion của Địa Trung Hải dọc theo vịnh Episkopi, phía tây Limassol thuộc tây nam Cyprus, vào ngày 25/8/2020. (Ảnh Amir MaMir / AFP / Getty Images)

Tài liệu Cyprus

Al Jazeera, một hãng thông tấn có trụ sở tại Qatar, đã đưa tin hôm 26/8 rằng họ có được danh sách xin cấp hộ chiếu của Cyprus từ các tài liệu bị rò rỉ, được gọi là “Cyprus Papers” (“Tài liệu Cyprus”).

Al Jazeera đưa tin rằng hơn 500 người Trung Quốc và 350 người Ả Rập đã có quốc tịch Cyprus thông qua chương trình Golden Passport (“Hộ chiếu Vàng”), dựa trên tài liệu này. Tuy nhiên, một số người nộp đơn có tiền án phạm tội.

Trong số 500 người Trung Quốc, có ông Li Jiadong bị buộc tội rửa tiền hơn 100 triệu USD thông qua hình thức tiền mã hóa (cryptocurrency) tại Hoa Kỳ vào ngày 2/3. Bộ Tài chính Hoa Kỳ cũng đã ban hành lệnh trừng phạt đối với ông ta.

Ông Li, 33 tuổi, là người tỉnh Liêu Ninh. Theo Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, các hacker Bắc Hàn đã truy cập được vào một sàn giao dịch tiền ảo năm 2018 và đã cướp đi số tiền ảo trị giá 250 triệu USD. Sau đó họ đã rửa số tiền mã hóa này thông qua một số giao dịch.

Ông Li và một công dân Trung Quốc khác, ông Tian Yinyin, đã rửa tiền mã hóa trong khoảng từ tháng 12/2017 đến tháng 4/2019. Họ cũng kinh doanh ở Hoa Kỳ nhưng không đăng ký với Bộ Tài chính theo yêu cầu của luật pháp, theo cáo buộc của các công tố viên Hoa Kỳ.

Ông Li có quốc tịch Cyprus từ năm 2018 bằng cách đầu tư vào thị trường bất động sản địa phương.

Giới chủ lưu Trung Quốc có tiền án phạm tội cũng đã được chấp thuận cấp hộ chiếu Cyprus.

Ông Zhang Keqiang, 60 tuổi, là cựu thành viên của cơ quan lập pháp của Trung Quốc và là một tỷ phú đến từ thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, miền nam Trung Quốc. Ông ta và vợ đã có hộ chiếu Cyprus vào năm 2018.

Ông Zhang bị bắt vào tháng 1/2011 tại Trung Quốc do bị tình nghi gian lận khi mua lại một công ty khai thác mỏ của nhà nước. Ông ta bị kết án 4 năm tù và mất tư cách thành viên cơ quan lập pháp vào năm 2011.

Trung Quốc không cho phép mang hai quốc tịch; và cũng yêu cầu các đại biểu Quốc hội, quan chức cấp cao và lãnh đạo chủ chốt của các công ty nhà nước phải là người mang hộ chiếu Trung Quốc. Tuy nhiên, theo Cyprus Papers, một số đại biểu Quốc hội hiện tại của Trung Quốc và chủ tịch các công ty nhà nước đều có quốc tịch Cyprus.

Al Jazeera đã liệt kê một số chính trị gia Trung Quốc, gồm có ông Lu Wenbin, đại biểu của cơ quan lập pháp thành phố Thành Đô; ông Chen Anlin, thành viên hiện thời của cơ quan hiệp thương chính trị quận Hoàng Bi (thuộc thành phố Vũ Hán); ông Zhao Zhenpeng, thành viên hiện thời của cơ quan hiệp thương chính trị thành phố Tân Châu (tỉnh Sơn Đông), và ông Fu Zhengjun, phó chủ tịch Trung tâm Phát triển Kinh tế Zheshang ở tỉnh Chiết Giang.

Bà Yang Huiyan, cổ đông lớn và là đồng chủ tịch của công ty bất động sản Country Garden Holdings, cùng chồng bà, ông Chen Chong, cũng có tên trong danh sách.

Bà Yang được tạp chí Forbes liệt kê vào danh sách những người giàu nhất Trung Quốc vào năm 2007. Năm 2020, Forbes xếp hạng bà Yang là người Trung Quốc giàu thứ 5 với tài sản ròng 20.3 tỷ USD. Ông Chen hiện đang là thành viên của cơ quan hiệp thương chính trị tỉnh Quảng Đông.

Việc cấp hộ chiếu EU cho những cá nhân có tiền án phạm tội hoặc đang lẩn trốn khỏi nhà chức trách là vi phạm các quy định của EU.

Phát ngôn viên của Ủy ban châu Âu đã trả lời The Epoch Times qua email vào ngày 31/8, nói rằng mỗi quốc gia EU đều phải tuân thủ luật Liên minh và “ủy ban đã thường xuyên nêu lên lo ngại của mình về chương trình cấp quốc tịch cho các nhà đầu tư và một số rủi ro nhất định, đặc biệt liên quan đến an ninh, rửa tiền, trốn thuế và tham nhũng”.

Phát ngôn viên này cho biết ủy ban đã nêu những lo ngại trực tiếp với các nhà chức trách Cyprus sau khi các tài liệu bị rò rỉ, bởi vì “những chương trình như vậy sẽ làm ảnh hưởng tới toàn EU”. Chính phủ Cyprus đã thông báo rằng họ sẽ xem xét lại toàn bộ hồ sơ đăng ký trước đây.

Một du khách nói chuyện trên điện thoại di động của mình tại sảnh đến Sân bay Quốc tế Larnaca của Cyprus, vào ngày 1/8/2020. (Ảnh Lakovos Hatzistavrou / AFP / Getty Images)
Một du khách nói chuyện trên điện thoại di động của mình tại sảnh đến Sân bay Quốc tế Larnaca của Cyprus, vào ngày 1/8/2020. (Ảnh Lakovos Hatzistavrou / AFP / Getty Images)

Thường dân Trung Quốc

Những người Trung Quốc bình thường cũng đang cố gắng nhập cư vào các nước phương Tây. Trong những tháng gần đây, có một kênh mới đã trở nên phổ biến.

Bà Sun và cậu con trai 11 tuổi của mình đã chạy trốn khỏi Trung Quốc và hiện đang định cư tại một quốc gia nhỏ ở đông nam châu Âu. Họ đến từ Quảng Đông, một trong những khu vực phát triển nhất ở Trung Quốc.

“Nền kinh tế Trung Quốc rất tồi tệ. Ngay cả những người trẻ tuổi cũng thất nghiệp,” bà Sun nói với Đài Á Châu Tự do (RFA) qua điện thoại hồi tháng 8. “Chính quyền đang lấy đi tài sản của người dân mà không có lý do chính đáng.”

Bà Sun đưa ra một ví dụ: “Một người bạn của tôi là một doanh nhân giàu có ở thành phố Phật Sơn. Anh ấy có ba nhà máy. Hai nhà máy đã bị nhà chức trách tịch thu mất. Ngay cả tài sản anh ấy chuyển sang Hồng Kông cũng bị lấy mất.”

“Tôi không định quay lại Trung Quốc. Tôi đang lên kế hoạch cho tương lai của mình ở đây,” bà Sun nói thêm. “Những người bạn giàu có của tôi cũng có kế hoạch bỏ trốn.”

Trung Quốc có thỏa thuận miễn thị thực trong mùa du lịch đối với một số nước nhỏ ở vùng Balkan như Serbia, Bosnia và Herzegovina, và Albania.

Biết được chính sách này, bà Sun rời Trung Quốc vào ngày 30/6 bằng đường hàng không. Tại sân bay, bà và con trai bị hải quan Trung Quốc điều tra. Họ nói dối rằng họ sẽ đi du lịch ở Balkan.

“Hơn 10 người Trung Quốc đã đến thành phố này trước chúng tôi vào tháng 6. Như tôi biết, một số lượng lớn người Trung Quốc sẽ sớm tới đây,” bà Sun nói với RFA. “Điểm đến cuối cùng của chúng tôi là các nước Tây Âu.”

Bà Sun không cho biết kế hoạch vào Liên minh châu Âu từ quốc gia nhỏ bé không thuộc EU này như thế nào. Bà cho biết chi phí sinh hoạt ở đây tương đối thấp, nhưng bà vẫn muốn sống ở EU.

“Người giàu Trung Quốc đang di cư đến các quốc gia thành viên của nhóm Liên minh Ngũ nhãn [Úc, Canada, New Zealand, Anh Quốc và Hoa Kỳ]. Tầng lớp trung lưu Trung Quốc đang cố gắng định cư ở khu vực Schengen của châu Âu. Những người Trung Quốc không có nhiều tiền như tôi cũng đang trốn khỏi Trung Quốc,” bà Sun kết luận.

Giống như bà Sun, nhiều người Trung Quốc thuộc tầng lớp trung lưu và tầng lớp thấp đã rời Trung Quốc nhưng họ không có tư cách pháp lý ở nước ngoài.

Khu vực lịch sử cũ của Mostar, Bosnia và Herzegovina vào ngày 8/5/2020. (Ảnh Elvis Barukcic / AFP / Getty Images)
Khu vực lịch sử cũ của Mostar, Bosnia và Herzegovina vào ngày 8/5/2020. (Ảnh Elvis Barukcic / AFP / Getty Images)

Nhập cư lậu

Anh Arnold Song (bí danh) là một đầu bếp tại một nhà hàng ở Paris. Anh nhập cư lậu vào Pháp từ quê nhà ở Gongzhuling, tỉnh Cát Lâm, đông bắc Trung Quốc, vào năm 2018. Anh phải trả phí nhập cư lậu khoảng 180,000 Nhân dân tệ (26,200 USD). Lý do anh rời Trung Quốc là để kiếm tiền nuôi cha mẹ già và con gái nhỏ.

Anh Song, một người cha đơn thân, nói với The Epoch Times qua điện thoại vào ngày 29/8 rằng chuyến đi nhập cư lậu đầy gian khổ.

Chuyến đi bắt đầu tại thành phố Thâm Quyến, Quảng Đông, giáp với Hồng Kông. Kẻ buôn người đã sắp xếp để anh Song và hơn 10 người Trung Quốc đến sân bay Hồng Kông bằng xe buýt, sau đó giúp họ xin giấy phép du lịch Hồng Kông dành cho người ở Trung Quốc đại lục.

Tại sân bay Hồng Kông, kẻ buôn người đã đưa cho mỗi người trong số họ một hộ chiếu Nhật Bản. Anh Song cho biết hộ chiếu có ảnh của anh với một cái tên Nhật trên đó. Vài giờ sau, họ đáp chuyến bay đến Kiev, Ukraine.

Tại sân bay Kiev, một người đàn ông tới đón anh Song và những du khách khác và thu lại hộ chiếu Nhật Bản của họ. 7 hoặc 8 giờ sau, họ được đưa đến một ngôi nhà nằm trong một khu rừng.

“Người lái xe là người Trung Quốc. Ông ấy yêu cầu tất cả chúng tôi ngồi trong thùng sau của một chiếc xe tải. Chúng tôi chỉ được phép xuống xe một lần trong suốt chuyến đi dài. Rất khó thở vì có tới hơn 10 người trong xe và đường đi rất xóc,” anh Song nói.

Những thử thách thực sự đã đến sau đó

Anh Song cho biết ngôi nhà cách biên giới Ba Lan khoảng một giờ lái xe, và xung quanh không có ngôi nhà nào khác. Khi họ đến nơi, đã có 8 hoặc 9 người Trung Quốc ở trong ngôi nhà này. Họ nói với anh Song rằng họ đã đợi ở đó nửa tháng.

Những ngày sau đó thật buồn tẻ. “Không có thực phẩm tươi sống, không có nước nóng, không có giường, không kết nối internet, không có gì để đọc hoặc xem. … Cứ 3 hay 4 ngày, người tài xế lại gửi tới một ít bánh mì khô. Tôi đã sống ở đó một tháng,” anh Song nói.

Cuối cùng, anh Song và bốn người đàn ông khác được đón bởi một người Trung Quốc lạ mặt, người đã đưa họ vượt qua biên giới bằng cách đi bộ xuyên rừng.

“Chúng tôi đã trải qua một tuần trong rừng… Tôi không muốn đề cập chi tiết. Rất là cực khổ,” anh Song nói. “Ở Ba Lan, một tài xế khác đã đón và chở chúng tôi đến Slovakia. Sau đó, một tài xế khác đưa chúng tôi đến Hungary.”

Anh Song cho biết kẻ buôn người hứa sẽ đưa anh đến Hà Lan, nhưng đã để anh ở lại Budapest sau khi anh ta nhận được toàn bộ khoản thanh toán. Sau đó, anh Song đã thuê một người đàn ông Trung Quốc chở anh đến Paris.

Trong Khu vực Schengen, các nhân viên biên phòng vẫn kiểm tra hộ chiếu và thị thực của hành khách nếu họ đi xe buýt hoặc tàu hỏa. Nhưng họ không kiểm tra giấy tờ tùy thân của người lái xe hơi riêng.

Anh Song nói rằng nếu cuộc sống ở Trung Quốc dễ dàng hơn thì anh đã chẳng trốn đi.

“Tôi chắc chắn sẽ quay lại nếu Trung Quốc có thể chăm sóc người già và trẻ em,” anh Song nói.

Nicole Hao
Thanh Tâm biên dịch