Trong cơ thể và trên làn da của chúng ta, hàng nghìn tỷ vi khuẩn và virus tồn tại như một phần của những hệ sinh thái phức tạp được gọi là hệ vi sinh vật. Những vi sinh vật này đóng một vai trò quan trọng đối với sức khỏe và bệnh tật của con người – và chúng thậm chí còn giúp chúng ta duy trì quá trình trao đổi chất hệ miễn dịch khoẻ mạnh.

Một trong những hệ vi sinh vật quan trọng nhất trong cơ thể chúng ta là hệ vi sinh vật đường ruột. Nói chung, nó giúp chúng ta duy trì sức khỏe thông qua việc giúp hấp thụ tất cả vitamin và khoáng chất từ ​​thực phẩm chúng ta ăn vào.

 vi khuẩn đường ruột liên quan tới chứng sa sút trí tuệ
Ruột và não của chúng ta được kết nối chặt chẽ với nhau. Chúng giao tiếp với nhau thông qua một hệ thống được gọi là liên kết ruột – não (hoặc liên kết não – ruột). (Ảnh: Michal Bednarek / Shutterstock)

Nhưng khi sự cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột bị phá vỡ – do những nguyên nhân như căng thẳng, bệnh tật hoặc chế độ ăn uống không lành mạnh – thì các vấn đề về tiêu hóa và đường ruột, mà thậm chí còn liên quan đến béo phì, tiểu đường và đáng ngạc nhiên là rối loạn não bộ phát sinh. Điều này cho chúng ta thấy rằng có lẽ đã đến lúc phải quan sát vấn đề từ phương diện khác để hiểu nguyên nhân gây ra một số ảnh hưởng đến não bộ.

Ruột và não của chúng ta được kết nối chặt chẽ với nhau. Chúng giao tiếp với nhau thông qua một hệ thống được gọi là liên kết ruột – não (hoặc liên kết não – ruột). Liên kết này ảnh hưởng đến hoạt động của hệ tiêu hóa và đóng một vai trò liên quan đến cảm giác ăn ngon và thể loại đồ ăn mà chúng ta thích ăn. Liên kết này được tạo thành từ các tế bào não (tế bào thần kinh), hormon và protein cho phép não gửi các thông điệp đến ruột (và ngược lại).

Liên kết ruột-não được biết đến với vai trò trong hội chứng ruột kích thích, bệnh celiac và viêm đại tràng. Qua liên kết này, các tín hiệu do căng thẳng từ não có thể ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa, và ruột cũng có thể gửi các tín hiệu ảnh hưởng tương tự đến não. Các vi khuẩn đường ruột đóng một vai trò quan trọng trong việc gửi và nhận các tín hiệu này.

Một trong những cách gửi nhận là tạo ra những protein có chứa các thông điệp gửi đến não. Hệ vi sinh vật cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của não thông qua dây thần kinh phế vị, một trong 12 cặp dây thần kinh sọ não. Dây thần kinh này len lỏi khắp cơ thể và kết nối các cơ quan nội tạng – bao gồm cả ruột – với thân não. Theo cách này, dây thần kinh phế vị tạo ra một liên kết vật chất giữa ruột và não, là một liên kết khác thay thế liên kết hoá học của liên kết não – ruột. Thông qua kết nối này, một hệ vi sinh vật không khoẻ mạnh có thể truyền các mầm bệnh có hại và các protein bất thường đến não, nơi chúng có thể lây lan.

Chứng rối loạn vi khuẩn đường ruột Dysbiosis

Khi hệ vi sinh vật trở nên mất cân bằng, dấu hiệu đầu tiên thường là các vấn đề về tiêu hóa — được biết đến như là rối loạn vi khuẩn đường ruột. Các triệu chứng có thể bao gồm, viêm ruột, ruột bị rò rỉ (nơi thành ruột bắt đầu suy yếu), táo bón, tiêu chảy, buồn nôn, đầy hơi và những thay đổi khác đối với chuyển hóa trên đường ruột. Phản ứng miễn dịch và các chức năng bình thường của các cơ quan như gan, tim và thận cũng có thể bị tổn hại do chứng loạn khuẩn. Chứng rối loạn vi khuẩn có thể được khắc phục khác nhau phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra. Ví như đau nhẹ trong dạ dày hay chế độ ăn uống không lành mạnh có thể được khắc phục dễ dàng hơn đối với các bệnh khác nhau như ung thư, béo phì hay tiểu đường.

vi khuẩn đường ruột liên quan tới chứng sa sút trí tuệ
Một chế độ ăn uống lành mạnh có thể khắc phục chứng rối loạn vi khuẩn đường ruột trong một số trường hợp. (Ảnh: Anna Kucher / Shutterstock)

Các nhà khoa học đã nghiên cứu tác động của chứng rối loạn vi khuẩn đối với các chứng rối loạn thần kinh khác nhau, bao gồm bệnh Alzheimer, bệnh Huntington, bệnh Parkinson và bệnh đa xơ cứng, nghiên cứu ban đầu đã chỉ ra mối liên kết giữa chúng với nhau. Ví dụ, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng chứng rối loạn vi khuẩn đường ruột, thường là táo bón, thường gặp ở bệnh nhân Parkinson. Các vấn đề về đường ruột có thể xuất hiện vài chục năm trước khi các triệu chứng điển hình của bệnh xuất hiện, với bằng chứng cho thấy hệ vi sinh vật bị thay đổi trước đó trong tình trạng bệnh. Nghiên cứu cũng cho thấy rằng giữa người mang bệnh và không mang bệnh thì tập hợp của các loài vi khuẩn có trong ruột là khác nhau.

Chứng rối loạn vi khuẩn đường ruột biểu hiện triệu chứng tiêu chảy và táo bón, cũng có liên quan đến bệnh đa xơ cứng (MS: multiple sclerosis). Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng những bệnh nhân mắc bệnh đa xơ cứng có một hệ vi sinh vật khác với những người không mắc bệnh này. Nghiên cứu khác đã phát hiện rằng những bệnh nhân mắc các tình trạng giống như chứng suy giảm trí nhớ, bao gồm suy giảm nhận thức nhẹ và bệnh Alzheimer, bị rối loạn vi khuẩn đường ruột so với những người không có vấn đề về trí nhớ.

Tất cả các nghiên cứu ban đầu này cho thấy rằng khi hệ vi sinh vật rối loạn sẽ góp phần dẫn đến rối loạn thần kinh thông qua việc gây ảnh hưởng tiêu cực lên liên kết ruột – não. Điều này xảy ra khi các protein bất thường và các mầm bệnh được truyền dọc theo dây thần kinh phế vị. Tuy nhiên, nguyên nhân ban đầu dẫn đến hệ vi sinh vật ở những người có bệnh lý thần kinh bị rối loạn vẫn chưa được tìm ra.

Nhưng có một lưu ý tích cực, hệ vi sinh vật đường ruột của chúng ta có thể được thay đổi. Một lối sống bao gồm tập thể dục hàng ngày, chế độ ăn giàu chất xơ và hạn chế căng thẳng, hạn chế sử dụng rượu và thuốc lá, có thể tăng cường sức khỏe của hệ vi sinh vật. Sử dụng lợi khuẩn probiotic cũng có thể là hữu ích.

Hiện vẫn chưa rõ liệu việc sử dụng probiotic hàng ngày có thể giúp ngăn ngừa các bệnh về thần kinh hay không, đây là điều mà chúng tôi hiện đang nghiên cứu. Chúng tôi là nhóm đầu tiên điều tra việc sử dụng probiotic ở bệnh nhân Parkinson để nghiên cứu hệ vi sinh vật của họ trước và sau khi sử dụng.

Các liệu pháp liên quan đến hệ vi sinh vật có thể đưa ra một phương pháp mới trong điều trị hoặc giảm thiểu các bệnh tật. Lợi khuẩn cũng là một phương pháp tiếp cập đầy hứa hẹn bởi vì chúng ít gây ra tác dụng phụ hơn so với trường hợp sử dụng thuốc mà cần đến một yếu tố là có đường ruột khoẻ mạnh để hấp thụ thuốc tốt hơn, hơn nữa, lợi khuẩn ít phức tạp hơn so với khi cần thay đổi chế độ dinh dưỡng và nó được dùng nhanh hơn và dễ dàng hơn. Hiện giờ vẫn là thời gian ban đầu, vẫn còn nhiều điều cần phải học hỏi, nhưng dựa trên nghiên cứu hiện nay thì có vẻ như sự khoẻ mạnh của hệ vi sinh vật đường ruột có liên quan chặt chẽ với sức khoẻ não bộ của chúng ta hơn là điều mà chúng ta có thể tưởng tượng.

Lynne A Barker là phó giáo sư khoa học thần kinh nhận thức tại Đại học Sheffield Hallam ở Anh, và Caroline Jordan là nhà tâm lý học tại Trung tâm Khoa học Hành vi và Tâm lý Ứng dụng tại Đại học Sheffield Hallam. Bài báo này được xuất bản lần đầu trên The Conversation.

Lynne A Barker và  Caroline Jordan
Hoàng Anh biên dịch

Xem thêm:

Với 22 ngôn ngữ, Epoch Times là một kênh truyền thông Mỹ độc lập theo nguyên tắc Sự Thật và Truyền Thống. Thông qua những bài báo trung thực, cung cấp sự thật và làm sáng tỏ những vấn đề xã hội quan trọng, Epoch Times mong muốn gửi đến Quý độc giả những giá trị nhân văn của sự chính trực, lương thiện, lòng trắc ẩn, hay những bài học quý giá từ lịch sử, đồng thời tôn vinh các giá trị phổ quát của nhân loại.

Rất mong nhận được sự ủng hộ và đồng hành của Quý độc giả thông qua việc chia sẻ, lan tỏa các bài viết đến với cộng đồng. Epoch Times tin rằng đây là cách để chúng ta cùng kiến tạo tương lai, đi tới một đại kỷ nguyên mới huy hoàng và đẹp đẽ hơn.


Mọi ý kiến và đóng góp bài vở, xin vui lòng gửi về: [email protected]