Hôm 19/9, TT Donald Trump phát biểu rằng Đảng Cộng Hòa phải có nghĩa vụ thay thế cố Thẩm phán Tòa án Tối cao Ruth Bader Ginsburg.

Chúng ta được đặt vào vị trí quyền lực và quan trọng này để quyết định cho những người đã bầu chọn chúng ta một cách hãnh diện, trong đó việc bấy lâu nay được xem là quan trọng nhất chính là lựa chọn các Thẩm phán Tòa án Tối cao Hoa Kỳ,” TT Trump viết trong một tuyên bố trên truyền thông xã hội.

Chúng ta có bổn phận phải thực hiện việc này, ngay lập tức!” ông bổ sung.

Ngay sau khi bà Ginsburg qua đời ở tuổi 87, Lãnh đạo Đa số Thượng viện Mitch McConnell (Cộng Hòa-Kentucky) cho biết ứng cử viên tương lai được TT Trump đề cử để thay thế bà Ginsburg sẽ được bỏ phiếu tại Thượng viện.

Với mục tiêu trì hoãn, Đảng Dân Chủ lập luận rằng vì ông McConnell đã chặn người được cựu TT Barack Obama đề cử vào năm 2016, nên Đảng Cộng Hòa không được thay thế bà Ginsburg trước cuộc bầu cử ngày 3/11.

Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg tại văn phòng của bà ở Tòa án Tối cao ở Hoa Thịnh Đốn vào ngày 31/7/2014. (Ảnh Cliff Owen/AP Photo)

Ông McConnell cho biết hôm 18/9 rằng tình hình là khác nhau, bởi vì lần này các thành viên Đảng Cộng Hòa nắm giữ cả Thượng viện và vị trí tổng thống, trong khi năm 2016 thì mỗi đảng nắm giữ một bên.

Trong cuộc bầu cử giữa kỳ cuối cùng trước khi Thẩm phán Antonin Scalia qua đời vào năm 2016, người dân Hoa Kỳ đã bầu đa số Thượng nghị sĩ Đảng Cộng Hòa vì chúng tôi cam kết sẽ kiểm soát và cân bằng những ngày cuối cùng trong nhiệm kỳ thứ hai của một tổng thống sắp rời cương vị. Chúng tôi đã giữ lời hứa của mình. Từ những năm 1880, không có Thượng viện nào chuẩn thuận ứng cử viên Tòa án Tối cao của một tổng thống thuộc đảng đối lập trong năm bầu cử tổng thống,” ông nói.

Thẩm phán Tòa án Tối cao Neil Gorsuch đưa ra phát biểu sau khi tuyên thệ lời thề tư pháp trong một buổi lễ ở Vườn Hồng tại Tòa Bạch Ốc ở Washington vào ngày 10/4/2017. (Ảnh Chip Somodevilla/ Getty Images)

Thượng viện hiện bao gồm 53 thượng nghị sĩ Đảng Cộng Hòa, 45 thượng nghị sĩ Đảng Dân Chủ và 2 thượng nghị sĩ độc lập thường bỏ phiếu theo Đảng Dân Chủ.

Chỉ cần đa số bỏ phiếu thuận là đủ để chuẩn thuận thẩm phán Tòa án tối cao trong khi trước đây cần phải có 60 phiếu thuận.

Năm 2013, lãnh đạo Đa số Thượng viện lúc bấy giờ là Harry Reid (Dân Chủ-Nevada), đã sửa đổi các quy tắc của Thượng viện nhằm cho phép hầu hết các thẩm phán được chuẩn thuận chỉ với đa số phiếu bầu.

Ông McConnell và các thành viên Đảng Cộng Hòa tại Thượng viện đã mở rộng quy định trên cho các đề cử của Tòa án Tối cao vào năm 2017, dẫn đến việc bổ nhiệm ông Neil Gorsuch vào tòa án cao nhất của quốc gia.

Các thượng nghị sĩ đã bỏ phiếu 54-45 để chuẩn thuận ông Gorsuch và 50-48 để chuẩn thuận ông Brett Kavanaugh, ứng cử viên thứ hai của TT Trump.

Ứng cử viên tổng thống Đảng Dân Chủ, cựu Phó Tổng thống Joe Biden, phát biểu về sự ra đi của Thẩm phán Tòa án Tối cao Ruth Bader Ginsburg sau khi ông đến Sân bay New Castle, ở New Castle, Delaware, vào ngày 18/9/2020. (Ảnh Carolyn Kaster/ AP Photo)

Các thành viên cao cấp của Đảng Dân Chủ, bao gồm Lãnh đạo thiểu số Thượng viện Chuck Schumer (Dân Chủ-New York) và ông Obama tiếp tục kêu gọi việc thay thế bà Ginsburg diễn ra sau cuộc bầu cử ngày 3/11. Ông Biden nói với các phóng viên ở Delaware vào cuối ngày 18/9: “Tôi xin nói rõ: cử tri nên chọn Tổng thống và tổng thống nên chọn thẩm phán để Thượng viện xem xét. Đây là ý của Đảng Cộng Hòa tại Thượng viện vào năm 2016. Khi đó còn gần 10 tháng nữa là diễn ra cuộc bầu cử. Đó là quan điểm mà Thượng viện Hoa Kỳ phải theo vào lúc này”.

Tuy nhiên, Ông chủ Tòa Bạch Ốc cho biết hôm 21/9 qua phỏng vấn bằng điện thoại rằng ông dự kiến công bố đề cử thẩm phán Tòa án Tối cao vào ngày 25-26/9 nhằm thể hiện sự tôn trọng với thẩm phán Ginsburg. “Chúng ta nên chờ tới khi tang lễ của thẩm phán Ginsburg kết thúc”. Hiện ông đang xem xét 4-5 ứng cử viên và nói thêm rằng “Danh sách giảm xuống còn năm người và có thể là bất kỳ ai trong số họ. Đây là những người rất có trình độ, và cho dù quý vị có xem xét thế nào đi nữa, thì đây là những người tốt nhất trong cả nước”.

Tác giả: Zachary Stieber
Biên dịch: Cẩm An