Hôm 12/11, TT Trump đã ban hành một sắc lệnh hành pháp về việc chấm dứt đầu tư vào các công ty Trung Quốc có liên quan đến quân đội Trung Cộng, viện dẫn các mối đe dọa đối với an ninh quốc gia, chính sách đối ngoại và nền kinh tế của Hoa Kỳ.

Tổng thống Donald Trump trong Ngày Cựu chiến binh tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington ở Arlington, Va. ngày 11 tháng 11 năm 2020. (Ảnh Patrick Semansky / AP)

Sắc lệnh này được đưa ra nhằm ứng phó với những lo ngại ngày càng tăng về việc tiền lương hưu và quỹ hưu trí đang đổ vào các công ty nước ngoài giúp củng cố chế độ toàn trị của Trung Cộng. Sắc lệnh nhắm vào các công ty quân đội của Trung Cộng, bao gồm những công ty đã bị Ngũ Giác Đài chỉ định hồi tháng 6 và tháng 8/2020.

Sắc lệnh nêu rõ Bắc Kinh “đang ngày càng khai thác nguồn vốn của Hoa Kỳ để tăng nguồn lực, phát triển, và hiện đại hóa bộ máy quân sự, tình báo và các bộ máy an ninh khác.”

Áp dụng chiến lược quốc gia hiếu chiến gọi là “quân đội và nhân dân cùng làm”, Trung Cộng sử dụng các công ty Trung Quốc để củng cố Quân đội giải phóng nhân dân (PLA).

Sắc lệnh cũng giải thích rằng những công ty quân sự Trung Quốc đang huy động vốn bằng cách phát hành chứng khoán cho các nhà đầu tư Hoa Kỳ giao dịch trên các sàn giao dịch tại Hoa Kỳ và tại các thị trường nước ngoài.”

Năm nay, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã chỉ định 31 công ty Trung Quốc là công ty quân sự Trung Quốc hoạt động trực tiếp hoặc gián tiếp tại Hoa Kỳ, bao gồm cả những công ty thuộc sở hữu hoặc kiểm soát của PLA.

Nhiều công ty trong số này được giao dịch công khai trên các sàn giao dịch chứng khoán ở khắp thế giới, và hàng triệu nhà đầu tư Hoa Kỳ, thông qua quỹ hưu trí, đang vô tình chuyển của cải từ Hoa Kỳ sang các tổ chức này.

Hai trong số các công ty trong danh sách, Tập đoàn Hóa chất Quốc gia Trung Quốc (ChemChina) và Tập đoàn Tam Hiệp Trung Quốc (CTG), đã huy động được tổng cộng 3.4 tỷ USD trong các đợt chào bán trái phiếu bằng US dollar hồi tháng 9, theo một báo cáo của RWR Advisory, một công ty nghiên cứu và tư vấn rủi ro có trụ sở tại Hoa Thịnh Đốn.

Báo cáo nói rằng các ngân hàng lớn của Hoa Kỳ là Goldman Sachs và Bank of America đã tham gia vào việc chào bán trái phiếu của ChemChina. JPMorgan Chase và Morgan Stanley là một trong những nhà bảo lãnh phát hành trái phiếu của CTG.

Sắc lệnh hành pháp nghiêm cấm đầu tư vào cổ phiếu hoặc trái phiếu của các công ty quân sự Trung Quốc này “bắt đầu có hiệu lực từ 9 giờ 30 phút sáng ngày 11/01/2021 theo giờ miền Đông Hoa Kỳ.”

Ông Robert O’Brien, Cố vấn An ninh Quốc gia của Tòa Bạch ốc cho biết: “Hành động của Tổng thống nhằm bảo vệ các nhà đầu tư Hoa Kỳ không vô tình cung cấp vốn hỗ trợ cho việc nâng cao năng lực của PLA và các cơ quan tình báo của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.”

Tính đến ngày 02/10, đã có 217 công ty Trung Quốc niêm yết trên các sàn giao dịch của Hoa Kỳ, với tổng giá trị thị trường là 2.2 nghìn tỷ USD, theo Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Hoa Kỳ–Trung Quốc.

Trong những năm gần đây, Bắc Kinh cũng đã vận động các nhà cung cấp chỉ số toàn cầu và các quỹ đầu tư tăng tỷ lệ của cổ phiếu và trái phiếu Trung Quốc trong các điểm định chuẩn (benchmark) hoặc danh mục đầu tư của họ. Ví dụ, một nhà cung cấp chỉ số chủ chốt, MSCI, năm ngoái đã tăng đáng kể tỷ lệ của cổ phiếu Trung Quốc trong các chỉ số của mình, khiến hàng tỷ US dollar đổ vào các công ty Trung Quốc.

Thượng nghị sĩ Marco Rubio (Cộng hòa–Florida), người có quan điểm bài Trung Cộng mạnh mẽ, đã hoan nghênh sắc lệnh hành pháp và kêu gọi Nghị viện Hoa Kỳ có hành động tương tự.

Ông tuyên bố: “Việc Trung Cộng khai thác thị trường vốn của Hoa Kỳ là một rủi ro rõ ràng và tiếp diễn đối với kinh tế và an ninh quốc gia của Hoa Kỳ.”

“Chúng ta không bao giờ có thể đặt lợi ích của Trung Cộng và Wall Street lên trên người lao động Hoa Kỳ và các nhà đầu tư nhỏ lẻ, thiếu kinh nghiệm.”

Theo ông Roger Robinson, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Tổ chức tư vấn RWR, sẽ rất khó để các chính phủ kế tiếp có thể đảo ngược chính sách của chính phủ TT Trump.

Ông nói trong một email rằng, “Trong 40 năm nghiên cứu mối liên hệ giữa an ninh quốc gia và tài chính toàn cầu, tôi nhớ rằng chưa từng có việc sử dụng đến hình phạt đối với thị trường vốn như thế này. Nói tóm lại, theo tôi, đây là sự việc lần đầu xảy ra trong lịch sử, đặc biệt là đối với một thị trường lớn như Trung Quốc.”

Ông Robinson cũng là cựu Chủ tịch Ủy ban Đánh giá An ninh và Kinh tế Hoa Kỳ–Trung Quốc của Nghị viện.

Dân biểu Jim Banks (Cộng hòa–Indiana) cũng hoan nghênh hành động này. Hồi tháng 6, ông Banks đã giới thiệu một dự luật mang tên Đạo luật Ngừng cấp Tài chính cho PLA, tương tự như sắc lệnh hành pháp.

“Đây là một trong những quyết sách đối ngoại khôn ngoan nhất và quan trọng nhất mà Tổng thống Trump đã đưa ra kể từ khi ông ấy nhậm chức,” ông nói trong một tuyên bố.

“Thật nực cười khi Hoa Kỳ từng cho phép việc cung cấp tài chính để củng cố sức mạnh cho kẻ thù chính trên toàn cầu của chúng ta, và đó là một sai lầm mà chúng ta không thể tái phạm.”

Emel Akan
Minh Nguyệt biên dịch