Hôm 16/9, Tổng chưởng lý William Barr phát biểu tại sự kiện “Ngày Hiến pháp” được tổ chức bởi Hillsdale College, rằng việc các thống đốc sử dụng quyền hành pháp để áp đặt các cuộc phong tỏa liên quan đến đại dịch chẳng khác gì “sự xâm phạm lớn nhất các quyền tự do dân sự” trong lịch sử của Hoa Kỳ “ngoại trừ chế độ nô lệ”.

Tổng chưởng lý William Barr phát biểu về Chiến dịch Legend tại Toà Bạch Ốc ở Washington vào ngày 22/7/2020. (Ảnh Brendan Smialowski / AFP / Getty Images)

Quý vị biết đấy, đưa ra lệnh đóng cửa toàn quốc, yêu cầu ở yên trong nhà, giống như quản thúc tại gia. Ngoại trừ chế độ nô lệ, vốn là một kiểu giới hạn khác, thì đây là sự xâm phạm lớn nhất vào các quyền tự do dân sự trong lịch sử Hoa Kỳ,” ông Barr nói.

Trong bài phát biểu của mình, ông tập trung vào vai trò của Hiến pháp và Tuyên ngôn Nhân quyền trong việc đảm bảo sự đối xử bình đẳng theo pháp luật và chống lại sự áp bức của nhà nước.

Những bảo đảm tuyệt vời của Tuyên ngôn Nhân quyền – tự do ngôn luận, tự do tôn giáo, quyền giữ và mang vũ khí, đây chỉ là vài điều đầu tiên trong đó – là những biện pháp bảo vệ quan trọng cho quyền tự do,” theo bài viết đã được chuẩn bị trước.

“Pháp quyền là nền tảng của tự do Hoa Kỳ. Và sự bảo đảm quan trọng của nhà nước pháp quyền đến từ cấu trúc của Hiến pháp về các quyền lực riêng biệt. Những nhà kiến tạo Hiến pháp Hoa Kỳ nhận thấy rằng bằng cách phân chia các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp – mỗi quyền đều quan trọng, nhưng mỗi quyền đều bị hạn chế – chúng sẽ giảm thiểu được rủi ro về bất kỳ hình thức chuyên chế nào,” ông nói thêm.

Ông Barr sau đó chỉ trích các nỗ lực chính trị hóa hệ thống tư pháp bằng cách áp dụng có chọn lọc hệ thống luật pháp của các ủy viên công tố cấp tiến cấp tiểu bang và địa phương.

“Việc lập luận rằng các quyết định khởi tố chỉ hợp pháp khi chúng được đưa ra bởi công tố viên cấp thấp nhất đang xử lý bất kỳ trường hợp nào đang trở nên phổ biến,” ông nói. “Trớ trêu thay, một số người trong nhóm người chỉ trích đó không thấy có vấn đề gì trong việc vận động cho các công tố viên quận có xu hướng chính trị mạnh nhằm tái lập lại các văn phòng công tố của tiểu bang và địa phương theo quan niệm cấp tiến ưa thích của họ, điều mà thường cần phải loại bỏ các phán quyết đã được cân nhắc bởi các công tố viên cũng như các sĩ quan cảnh sát,” ông nói thêm.

“Nhưng ngoài sự đạo đức giả, quan điểm rằng các công tố viên cấp thấp nên là người đưa ra những quyết định cuối cùng trong phạm vi Bộ Tư pháp là hoàn toàn sai và đối chọi với các giá trị cơ bản trong hệ thống của chúng ta,” ông Barr nói.

Tổng Chưởng lý cũng chỉ trích việc “tội phạm hóa chính trị” dưới hình thức các nhân vật truyền thông suy đoán rằng các quan chức dân cử đã phạm “một số tội ác bí mật”.

“Bây giờ quý vị phải gọi đối thủ của mình là tội phạm, và thay vì đánh bại họ về mặt chính trị, thì quý vị lại cố gắng tống họ vào tù,” ông Barr nói và thêm rằng kiểu tiếp cận này trái ngược với tinh thần pháp quyền và các giá trị dân chủ.

Tổng Chưởng lý cũng cho biết vai trò thích hợp của các quan chức dân cử là phải phục vụ “việc kiểm tra cơ bản nhất về quyền công tố”.

Trách nhiệm chính trị – chính trị – là điều cuối cùng đảm bảo hệ thống của chúng ta hoạt động một cách công bằng và với nhận thức đúng đắn về những lợi ích và giá trị đang bị đe dọa. Quyền lực của chính phủ mà hoàn toàn tách rời khỏi chính trị thì chính là chuyên chế,” ông nhấn mạnh.

Ông Barr cũng khẳng định quyền can thiệp của mình vào các vụ án liên quan đến chính trị và rộng hơn, là buộc các công tố viên phải chịu trách nhiệm trước công chúng.

Để những thành viên cấp thấp nhất thiết lập chương trình hành động thì có thể là triết lý tốt cho một trường mầm non Montessori, nhưng không phải là cách để điều hành một cơ quan liên bang,” ông nói.

“Tóm lại, Tổng Chưởng lý, các quan chức cao cấp của Bộ Tư pháp và các công tố viên Hoa Kỳ là thực sự có khuynh hướng chính trị. Nhưng họ có khuynh hướng chính trị theo nghĩa tốt và cần thiết,” ông nhận xét.

Tác giả: Tom Ozimek
Biên dịch: Cẩm An