Hôm 04/3, Thượng viện đã thông qua một dự luật nhằm loại bỏ ảnh hưởng của Trung Cộng lên các trường đại học và cao đẳng ở Hoa Kỳ thông qua các Viện Khổng Tử do Bắc Kinh tài trợ.

Tòa nhà Viện Khổng Tử trong Khuôn viên Đại học Troy ở Alabama, hôm 16/03/2018. (Ảnh: Kreeder13 qua Wikimedia Commons)

Dự luật này sẽ buộc các trường đại học có Viện Khổng Tử phải nắm toàn quyền kiểm soát các trung tâm này, bao gồm cả nội dung giảng dạy và những người mà viện này thuê, nếu không sẽ mất nguồn tài trợ của liên bang. Dự luật này, được gọi là “Đạo luật CONFUCIUS” [The Concerns Over Nations Funding University Campus Institutes in the United States Act], cũng đã được đồng thuận thông qua trong phiên họp Thượng viện năm 2020.

Các Viện Khổng Tử, được công bố là những trung tâm ngôn ngữ và văn hóa Trung Quốc, do một cơ quan bên trong chính phủ trung ương của Trung Cộng tài trợ và giám sát. Các viện này đã bị chỉ trích ngày càng nhiều trong những năm gần đây vì tham gia ngăn chặn quyền tự do ngôn luận và thúc đẩy tuyên truyền của Bắc Kinh trong các trường đại học.

“Các viện này do chính quyền độc tài Trung Quốc điều hành sẽ không cho phép ​​tự do trao đổi ý kiến. Họ sẽ không cho ai nói về người Duy Ngô Nhĩ hoặc người dân Tây Tạng hoặc Hồng Kông hoặc những gì đã xảy ra ở Quảng trường Thiên An Môn,” ông John Kennedy (Cộng Hòa-Louisiana), người bảo trợ dự luật này, cho biết trên sàn Thượng viện hôm 04/3.

Trong một tuyên bố khác, ông Kennedy đã mô tả các viện này là “những trung tâm tuyên truyền đe dọa đến tự do học thuật và tự do ngôn luận mà không hổ thẹn.”

“Có quá nhiều trường học ở Hoa Kỳ đang trở thành nạn nhân của trò lừa đảo chính trị này mỗi ngày.”

Dự luật này cũng sẽ yêu cầu các Viện Khổng Tử bảo vệ quyền tự do học thuật và cấm áp dụng bất kỳ luật nước ngoài nào trong trường đại học.

Trong những năm gần đây, một loạt các Viện Khổng Tử đã đóng cửa trên khắp Hoa Kỳ trong bối cảnh các nhà lập pháp và những người vận động chính sách gia tăng giám sát. Theo Hiệp hội Học giả Quốc gia Hoa Kỳ, tính đến tháng 02/2021, có 55 Viện Khổng Tử được đặt tại khắp các trường đại học của Hoa Kỳ, 64 viện đã đóng cửa trước đó hoặc đang trong quá trình đóng cửa.

Năm ngoái, chính phủ cựu TT Trump đã định danh Trung tâm Hoa Kỳ của Viện Khổng Tử có trụ sở tại Hoa Thịnh Đốn là một phái bộ nước ngoài. Vào thời điểm đó, Ngoại trưởng đương thời Mike Pompeo cho biết biện pháp này là sự công nhận vai trò của trung tâm đó trong việc “thúc đẩy chiến dịch gây ảnh hưởng xấu và tuyên truyền toàn cầu của Bắc Kinh tại các trường đại học của Hoa Kỳ.”

Theo một báo cáo điều tra năm 2019 của tiểu ban Thượng viện Hoa Kỳ, từ năm 2006 đến năm 2019, Trung Cộng đã rót hơn 158 triệu USD cho khoảng 100 trường đại học ở Hoa Kỳ thông qua các Viện Khổng Tử.

Hồi tháng 02/2021, một quan chức Hoa Kỳ đã công khai kêu gọi sinh viên Hoa Kỳ học ngôn ngữ và lịch sử Trung Quốc từ Đài Loan thay vì học tại các Viện Khổng Tử.

“Học tiếng Quan Thoại từ các giáo viên Đài Loan có nghĩa là học tiếng Quan Thoại trong một môi trường không bị kiểm duyệt hoặc ép buộc,” ông William Brent Christensen, giám đốc văn phòng Đài Bắc của Viện Hoa Kỳ tại Đài Loan, cho biết trong một cuộc phỏng vấn với hãng truyền thông Nhật Bản Nikkei Asia hồi đầu tháng 02/2021. Trên thực tế, viện này là Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Đài Loan.

Cathy He
Trường Lê biên dịch