Coca-Cola, Airbnb, Procter & Gamble, và Visa – đều là nhà tài trợ của Hoa Kỳ cho Thế vận hội Bắc Kinh 2022 – đã tự hào tuyên bố rằng họ ủng hộ nhân quyền trên toàn cầu. Nhưng sự ủng hộ đó mờ nhạt hơn khi nói đến việc giải quyết các vi phạm nhân quyền tai tiếng của Trung Cộng.

Tại phiên điều trần quốc hội hôm 27/07 về tài trợ doanh nghiệp cho Thế vận hội, các đại diện từ các nhà tài trợ có trụ sở tại Hoa Kỳ đã từ chối đưa ra lập trường về việc liệu họ có ủng hộ dời Thế vận hội đến một địa điểm khác hay hoãn lại vì vấn nạn vi phạm nhân quyền của Trung Cộng hay không.

Tất cả – ngoại trừ đại diện của công ty thứ năm phải ra điều trần, Intel – đều cho biết họ không tham gia vào việc lựa chọn địa điểm.

“Nhưng với tư cách là một con người và với tư cách là một tập đoàn tin vào nhân quyền, đối với tôi dường như quý vị phải có trách nhiệm đạo đức rất rõ ràng,” Dân biểu Chris Smith (Cộng Hòa–New Jersey) nói, khi lưu ý các cáo buộc về tấn công tình dục, cưỡng bức phá thai và triệt sản, và các hình thức tra tấn khác được thực hiện bên trong các trại tập trung ở tỉnh Tân Cương của Trung Quốc.

“Tôi vô cùng ngạc nhiên và thất vọng khi quý vị không thể nói rằng, ‘Hãy dời Thế vận hội đi nơi khác.’”

Một phụ nữ cầm biểu ngữ trong một cuộc biểu tình phản đối Thế vận hội Mùa đông Bắc Kinh 2022 do các nhà hoạt động người Tây Tạng và người Duy Ngô Nhĩ tổ chức trước Bảo tàng Thế vận hội ở Lausanne, khi khoảng 200 người tham gia cuộc biểu tình vào ngày 23/06/2021. (Ảnh: Fabrice Coffrini/AFP/Getty Images)

Bà Andrea Fairchild, phó chủ tịch cao cấp về chiến lược tài trợ toàn cầu của Visa Inc., đã đáp rằng, “Miễn là các chính phủ cho phép các vận động viên tham dự Thế vận hội, chúng tôi sẽ hỗ trợ và tài trợ cho họ.”

Khi được hỏi về việc liệu họ có đồng ý với phán quyết của chính phủ Hoa Kỳ rằng Trung Cộng đang phạm tội diệt chủng đối với người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương hay không, ông Steve Rodgers, phó chủ tịch điều hành của Intel trả lời.

“Tôi đã đọc báo cáo của Bộ Ngoại giao. Tôi đã nghiên cứu báo cáo này và tôi tin vào các kết luận của báo cáo,” ông Rodgers nói và cho biết thêm rằng Intel không có hoạt động kinh doanh ở Tân Cương ngay cả trước khi có quyết định hồi tháng Một.

Bốn giám đốc điều hành khác cho biết họ tôn trọng quyết định của chính phủ, nhưng họ từ chối đưa ra quan điểm của mình.

Một tấm biểu ngữ cho thấy dây thép gai tạo thành hình những chiếc vòng Thế vận hội bên cạnh một tấm biển của Bảo tàng Thế vận hội trong một cuộc biểu tình do các nhà hoạt động người Tây Tạng và người Duy Ngô Nhĩ tổ chức nhằm phản đối Thế vận hội Mùa đông Bắc Kinh 2022, ở Lausanne, Thụy Sĩ, vào ngày 23/06/2021. (Ảnh: Fabrice Coffrini/AFP/Getty Images)

Đạo đức giả

Thượng nghị sĩ Tom Cotton (Cộng Hòa–Arkansas), người đã khen ngợi ông Rodgers vì “câu trả lời thẳng thắn”, và tuyên bố rằng đây là “phiên điều trần thảm hại và đáng hổ thẹn nhất mà tôi đã tham gia trong vòng tám năm trở lại đây.”

Ông nói: “Trừ ông Rodgers ra, từng người trong quý vị thỉnh thoảng đều được cử đến đây với mệnh lệnh không được nói bất cứ điều gì có thể xúc phạm Trung Cộng.”

Ông David Holyoke, người đứng đầu quan hệ đối tác Thế vận hội và Thế vận hội dành cho người khuyết tật của Airbnb, đã bị Dân biểu Tom Malinowski (Dân Chủ–New Jersey) khiển trách vì đã không lên tiếng nhiều hơn về việc Bắc Kinh từ chối hộ chiếu và giấy tờ tùy thân cho người Duy Ngô Nhĩ và người Tây Tạng; điều này ngăn cản họ đi du lịch hoặc tìm chỗ ở.

“Quý vị đang hoàn toàn tự miễn cho mình trách nhiệm vì đã thông đồng với sự phân biệt đối xử đáng khinh bỉ,” ông Malinowski nói khi giám đốc điều hành Airbnb cho biết “các chính sách của công ty không yêu cầu các chủ nhà cho thuê vi phạm luật pháp địa phương.”

Dân biểu Tom Malinowski nói khi Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken làm chứng trước Ủy ban Ngoại giao Hạ viện về Các ưu tiên của Chính phủ Tổng thống Biden đối với Chính sách Đối ngoại của Hoa Kỳ trên Đồi Quốc hội ở Hoa Thịnh Đốn, vào ngày 10/03/2021. (Ảnh: Ken Cedeno-Pool/Getty Images)

Coca-Cola cũng không khá hơn. Nhiều nhà lập pháp đã chỉ trích sự tương phản giữa sự im lặng của công ty này đối với vấn đề vi phạm nhân quyền ở Trung Quốc và sự phản đối công khai của giám đốc điều hành công ty này đối với luật bỏ phiếu mới được ban hành ở tiểu bang Georgia quê hương của công ty.

Khi bị chất vấn liên tục về việc liệu công ty có đặc biệt lên án việc Trung Cộng giam giữ người trong các trại tập trung hay không, ông Paul Lalli, phó chủ tịch toàn cầu về nhân quyền của Coca-Cola, cho biết: “Chúng tôi tôn trọng tất cả các quyền con người,” mà không nêu đích danh Trung Cộng.

“Tôi chỉ nghĩ rằng điều này thật kinh ngạc,” ông Malinowski nói và cho biết thêm rằng “hoàn toàn rõ ràng” rằng “lý do duy nhất” cho sự thận trọng của công ty này là để bảo vệ lợi nhuận của họ ở Trung Quốc.

Ông nói với đại diện Coca-Cola rằng, “Quý vị sợ họ theo cách mà quý vị không sợ những người chỉ trích ở Hoa Kỳ. Tôi nghĩ điều đó thật đáng hổ thẹn.”

Eva Fu
An Nhiên biên dịch