Việc niêm yết cổ phiếu trị giá 37 tỷ USD của tập đoàn Ant Group đã bị tạm hoãn ở cả Thượng Hải và Hồng Kông một cách bất ngờ trước khi trở thành thương vụ lớn nhất thị trường chứng khoán lớn nhất từ trước đến nay. Ant Group đã chuẩn bị để niêm yết cổ phiếu vào ngày 5/11/2020 sau hoàn tất việc huy động khoảng 37 tỷ USD.

Logo của Ant Group tại trụ sở chính của công ty ở Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, hôm 29/10/2020. (Ảnh Aly Song/ Reuters)

Sở Giao dịch chứng khoán Thượng Hải đầu tiên thông báo rằng họ đã đình chỉ việc phát hành ra công chúng lần đầu (IPO) của Ant Group trên Ủy ban Sáng tạo Khoa học-Công nghệ (STAR market), khiến Ant Group cũng dừng hoạt động tương tự cho việc niêm yết kép ở Hồng Kông lại.

Ant Group cho biết việc niêm yết của họ bị Thượng Hải tạm hoãn sau một cuộc phỏng vấn giữa ban quản lý với người sáng lập Jack Ma và các giám đốc điều hành cao cấp và các cơ quan quản lý. Họ (Ant Group) nói rằng họ có thể không đáp ứng được các tiêu chuẩn niêm yết hoặc các yêu cầu công bố thông tin, và cũng trích dẫn những thay đổi gần đây trong môi trường pháp lý về công nghệ tài chính (Fintech).

Thượng Hải đã mô tả buổi họp mặt của Ant Group với các cơ quan quản lý tài chính Trung Quốc là một “sự kiện quan trọng”.

Trước sự kiện tạm hoãn đợt niêm yết này của Ant Group, đã có hàng loạt các ý kiến trái chiều đối với giao dịch có quy mô “kỷ lục” của thị trường.

Tranh cãi xung quanh tập đoàn Ant Group trước đợt IPO 

Ant Technology Group (Ant Group) là công ty mẹ của nền tảng thanh toán kỹ thuật số lớn nhất Trung Quốc Alipay. Được kiểm soát bởi tỷ phú Jack Ma, người sáng lập Alibaba, công ty công nghệ tài chính Trung Quốc này đã chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Thượng Hải và Hồng Kông từ nhiều tháng dưới sự thu xếp của các ngân hàng đầu tư Hoa Kỳ.

Công ty gần đây đã phải chịu sự giám sát đối với nghiệp vụ bảo lãnh phát hành IPO khi cung cấp cho các nhà đầu tư cá nhân quyền truy cập để mua cổ phần của chính mình thông qua nền tảng Alipay. Công ty đã cố gắng phân bổ độc quyền một phần cổ phần cho khách hàng của mình – những người dùng Alipay – thông qua 5 quỹ tương hỗ, các ngân hàng và công ty môi giới bên ngoài.

Điều này đã khiến cơ quan quản lý thị trường chứng khoán của Trung Quốc tiến hành điều tra xung đột lợi ích tiềm ẩn, và gây ra sự chậm trễ trong IPO.

Ngoài ra, chính phủ TT Trump có thể xem xét đưa Ant Group vào danh sách đen thương mại được gọi là “Danh sách Tổ chức” (Entity List) vì những lo ngại an ninh quốc gia, theo tin từ các phương tiện truyền thông. Hành động này sẽ hạn chế các công ty Hoa Kỳ giao dịch kinh doanh với công ty.

Công ty Fintech khổng lồ này cũng đang gây lo ngại do các công nghệ của nó đang được Trung Cộng và Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA) dùng để đàn áp các công dân Trung Quốc.

Bất chấp các rủi ro về nhân quyền và an ninh quốc gia liên quan đến công ty, thương vụ IPO đã thu hút sự quan tâm đáng kể từ phía các nhà đầu tư Hoa Kỳ. Các nhà đầu tư Hoa Kỳ sẽ có thể tiếp cận cổ phiếu của công ty thông qua các chỉ số thị trường mới nổi và các chỉ số quốc tế.

Tuy nhiên, tranh cãi ngày càng gia tăng trong những tuần gần đây có thể ảnh hưởng đến sự quan tâm của các nhà đầu tư Hoa Kỳ đối với thương vụ IPO của Ant Group, theo ông Roger W. Robinson, Jr., chủ tịch kiêm CEO của RWR Advisory Group, một công ty tư vấn rủi ro và nghiên cứu có trụ sở tại Hoa Thịnh Đốn. Ông Robinson cũng là cựu Chủ tịch Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh của Quốc hội Hoa Kỳ-Trung Quốc.

Ông Robinson nói với The Epoch Times rằng, “Tôi nghĩ rằng sự quan tâm của các nhà đầu tư tiềm năng của Ant đã phần nào giảm bớt bởi những tranh luận ầm ĩ về giao dịch tự chào bán trên Alipay và các báo cáo được công bố rằng Ant dường như sẽ được đưa vào Danh sách Tổ chức của Hoa Kỳ,” đồng thời cho biết thêm rằng có thể có nhiều khó khăn chính thức hơn ở phía trước đối với Ant Group.

“Tôi nghĩ rằng các nhà đầu tư có thể nhận ra rằng chính phủ Hoa Kỳ đang xem xét kỹ lưỡng công ty, vì danh sách các rủi ro nghiêm trọng liên quan đến an ninh quốc gia, nhân quyền và quyền riêng tư cá nhân là không hề nhỏ.”

Trong nhiều số báo cáo được công bố hồi tháng 9 và tháng 10 năm nay, RWR Advisory đã nhắc đến hồ sơ rủi ro của Ant Group, xác định 7 lĩnh vực có vấn đề, bao gồm các vai trò của Ant Group và Alibaba trong các vụ vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.

Ví dụ, Ant Group và Alibaba đều là nhà đầu tư vào Megvii Technology, một công ty trí tuệ nhân tạo chuyên về công nghệ nhận dạng khuôn mặt. Megvii được biết đến với nền tảng Face ++, vốn là một công cụ quan trọng trong việc đàn áp các nhóm thiểu số Hồi giáo ở Tân Cương của Bắc Kinh.

Megvii đã bị chính phủ Hoa Kỳ trừng phạt và đưa vào Danh sách Tổ chức hồi tháng 10/2019 vì đã “có liên quan đến vi phạm và lạm dụng nhân quyền”.

Năm 2018, Ủy ban Đầu tư Nước ngoài tại Hoa Kỳ (CFIUS) đã chặn Ant Financial mua lại công ty chuyển tiền MoneyGram của Hoa Kỳ vì những lo ngại về an ninh quốc gia. Công ty cũng là một bên tham gia xây dựng hệ thống tín dụng xã hội gây tranh cãi của Trung Quốc, hệ thống này theo dõi mọi hành động và mua bán của công dân Trung Quốc.

Sáp nhập EyeVerify

Một rủi ro khác được RWR Advisory xác định là Ant Group mua lại EyeVerify, một công ty có trụ sở tại thành phố Kansas, Missouri, với giá 100 triệu USD sau khi được CFIUS chuẩn thuận vào năm 2016.

Công ty ở Hoa Kỳ này, một công ty con hoàn toàn thuộc sở hữu của Ant Group, hiện được gọi là ZOLOZ. Việc mua lại EyeVerify đã giúp Ant Group phát triển năng lực công nghệ sinh trắc học của riêng mình, theo RWR Advisory.

EyeVerify đã tạo ra công nghệ “EyePrint ID”, chuyển đổi hình ảnh nhãn cầu của người dùng thành khóa bảo mật sinh trắc học. ID EyePrint được hai công ty Wells Fargo và NCR Corp., vốn là nhà cung cấp công nghệ lớn của nhiều lĩnh vực bao gồm tài chính, bán lẻ, khách sạn và viễn thông, dùng cho hàng triệu người dân Hoa Kỳ.

NCR cung cấp phần mềm ngân hàng trực tuyến và di động cho hơn 15,000 ngân hàng khu vực và hiệp hội tín dụng. Một số tổ chức sử dụng EyePrint ID thông qua nền tảng Digital Insight của NCR bao gồm Liên minh Tín dụng Liên bang Arizona, Liên minh Tín dụng Cộng đồng Rivermark có trụ sở tại Portland và Liên minh Tín dụng Dịch vụ có trụ sở tại New Hampshire.

“Việc mua lại EyeVerify của Ant Financial vào năm 2016, được CFIUS chuẩn thuận một cách bất cẩn, có thể có vấn đề đặc biệt do việc sử dụng công nghệ xác thực sinh trắc học này bởi các bộ phận của một số công ty lớn của Hoa Kỳ như Wells Fargo và NCR,” ông Robinson cho biết.

Thông cáo của Ant Group không tiết lộ những rủi ro nghiêm trọng này và các lệnh trừng phạt tiềm ẩn của Hoa Kỳ đối với Ant Group và các công ty con của nó, bao gồm cả việc ZOLOZ có thể gây ra rủi ro đáng kể cho những nhà đầu tư Hoa Kỳ đầu tư vào đó.

Alipay, thuộc sở hữu của Ant Group, có 1.2 tỷ người dùng, trong đó 900 triệu là khách hàng Trung Quốc. Ngược lại, đối thủ cạnh tranh lớn nhất của nó, PayPal, phục vụ 346 triệu người dùng đang hoạt động trên 190 quốc gia.

“Nếu đợt IPO này là lớn nhất trong lịch sử thế giới, nó có thể sẽ được Bắc Kinh quảng bá như một sự công nhận cho cuộc đàn áp của họ đối với người dân Hồng Kông, một kiểu trưng cầu dân ý,” ông Robinson nói.

Giá cổ phiếu của tập đoàn Alibaba, một bên có liên quan của Ant Group, đã giảm 8.6% trong trước giờ thị trường mở cửa chính thức, sau khi có tin tức về việc sàn giao dịch chứng khoán Thượng Hải đình chỉ thương vụ IPO cổ phiếu loại A của Ant.

  • Bản tin tổng hợp từ Reuters và The Epoch Times.

Minh Trí và  Nhã Liên biên dịch