Đã 10 năm kể từ khi Trung Quốc trở thành nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới, nhưng mức độ tự do của nền kinh tế đang ở mức độ nào? Trong báo cáo thường niên về “Chỉ số tự do kinh tế” năm 2020 do The Heritage Foundation Hoa Kỳ công bố hôm 16/3, Trung Quốc đạt 59.5 điểm, đứng thứ 103 trong tổng số 179 quốc gia và khu vực được chấm điểm trên thế giới. Kết quả điểm số này cho thấy mức độ tự do kinh tế không những ở dưới mức trung bình toàn cầu, mà còn ở mức “thiếu tự do”.

(Ảnh Mike Clarke/ AFP/ Getty Images)

Theo thang điểm của Tổ chức này nêu trong báo cáo thường niên năm 2020, tự do kinh tế được chia thành 4 cấp độ như sau:

. Hầu như tự do (Mostly Free) từ 70 điểm trở lên

. Tự do vừa phải  (Moderately Free) từ 60- 70 điểm

. Thiếu tự do (Mostly Unfree) từ 50-60 điểm

. Áp đặt  (Repressed) 50 điểm trở xuống

Vào năm 2010 tức là 10 năm trước, Trung Quốc đạt 51.0 điểm và xếp thứ 140 trên thế giới; 10 năm sau, Trung Quốc tăng lên 8.5 điểm, nhưng vẫn nằm ở cấp độ “thiếu tự do”.

Một số người sẽ khó chấp nhận kết quả bên trên nhưng nếu nhìn vào dữ liệu thống kê thì tính đến cuối năm 2018, nhà đầu tư nước ngoài chỉ nắm giữ dưới 2% đối với tài sản của các ngân hàng, dưới 3% đối với thị trường cổ phiếu và trái phiếu chiếm dưới, và dưới 6% tài sản bảo hiểm. Những số liệu này cho thấy rất rõ mức độ tự do tài chính của Trung Quốc, mà tự do tài chính lại là một phần quan trọng của tự do kinh tế.

Mức độ tự do tài chính của Trung Quốc không chỉ thấp hơn mức độ trung bình của các quốc gia đang phát triển (ví dụ: về tỷ trọng tài sản của các ngân hàng nước ngoài, của các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế – OECD đạt 12% và 15.5% năm 2009, trong khi mức trung bình của thế giới là 13%, gấp 7.1 lần của Trung Quốc); 

Mức độ tự do kinh tế Trung Quốc trong những năm gần đây vẫn ở mức độ “về cơ bản là không có tự do”. Số liệu dưới đây cho thấy, trong 10 năm trở lại đây, Trung Cộng luôn bắt nạt, gây hấn, chèn ép khắp nơi nhưng không cải thiện về mức độ tự do kinh tế. 

Bảng 1: Điểm số và xếp hạng mức độ tự do kinh tế của Trung Quốc năm 2013-2020

Năm 2020 2019 2018 2017 2016 2015 2014 2013
Điểm  59.5 58.4 57.8 57.4 52.7 52.5 51.9 51.2
Xếp hạng 103 100 110 111 139 137 136 138

Hơn nữa, hành vi ngang ngược của Trung Cộng còn kéo rớt vị trí đứng đầu của Hồng Kông trong bảng xếp hạng tự do kinh tế thế giới. Kể từ khi The Heritage Foundation phát hành báo cáo thường niên về tự do kinh tế vào năm 1995, Hồng Kông liên tục giữ vị trí quán quân trong 25 năm liên tiếp, nhưng đến năm 2020 đã bị Singapore vượt qua. Việc Trung Cộng buộc chính quyền Hồng Kông sửa đổi hiệp ước dẫn độ vào năm 2019 đã dẫn khởi phong trào “Phản đối Trung Quốc” mãnh liệt của người dân Hồng Kông. Chính quyền Hồng Kông đã lạm dụng cảnh sát và bạo lực để đàn áp, khiến cho Hồng Kông, nơi được mệnh danh là Viên ngọc phương Đông, trở nên hỗn loạn. Năm 2020 Trung Cộng lại áp đặt Luật An ninh Quốc gia ở Hồng Kông, tùy tiện bắt giữ những người hoạt động dân chủ, thể chế “một quốc gia hai chế độ” của Hồng Kông không còn nữa. Ngoài ra, Hồng Kông còn bị Hoa Kỳ hủy bỏ quy chế đặc biệt. Nhiều người cho rằng điểm số tự do kinh tế của Hồng Kông trong năm 2021 sẽ còn tồi tệ hơn nữa.

Chỉ số tự do kinh tế được The Heritage Foundation thiết lập (Index of Economic Freedom), bao gồm 50 chỉ số trong 10 hạng mục, đồng thời tham khảo Ngân hàng Thế giới (World Bank), Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF), Cục Dự trữ Liên bang (IMF), Tổ chức Hợp tác phát triển Kinh tế (OECD) và các báo cáo liên quan khác để đánh giá. Tư tưởng cốt lõi của đánh giá là: các quốc gia và khu vực có nhiều tự do kinh tế hơn sẽ có tốc độ tăng trưởng kinh tế dài hạn cao hơn và thịnh vượng hơn so với các quốc gia và khu vực có mức độ tự do kinh tế thấp. 

Theo Adam Smith viết trong cuốn sách “Sự giàu có của các quốc gia” thì “thể chế cơ bản bảo vệ tự do cá nhân, theo đuổi lợi ích kinh tế tự thân và làm cho xã hội phát triển phồn vinh hơn”.

Tư tưởng này đã được xác nhận bởi lịch sử cận đại. Một số nhà bình luận cho rằng: tự do kinh tế của một quốc gia hoặc khu vực nói chung có liên quan tích cực đến sự phát triển kinh tế và thu nhập bình quân đầu người của công dân; tự do xã hội của một quốc gia hoặc khu vực được xác định bởi tự do kinh tế, tự do tư tưởng và tự do chính trị. Cả ba nhân tố này cũng liên quan mật thiết với nhau. Nói cách khác, mức độ tự do kinh tế là cơ sở của mức độ phát triển kinh tế, tự do xã hội và pháp quyền ở một quốc gia hoặc khu vực.

Tuy nhiên, Trung Cộng sẽ không bao giờ chấp nhận ý tưởng này. Bản chất định tính của nền kinh tế “thiếu tự do” của Trung Quốc chính là thể hiện “Một trung tâm, hai điểm cơ bản” của Trung Cộng. 

Trung Cộng nói “lấy xây dựng kinh tế làm trung tâm”, là sự nhượng bộ bất đắc dĩ đối với hiện thực kinh tế lạc hậu, là biểu hiện “giấu giếm”, một khi thực lực kinh tế có chút tăng trưởng, thì tư tưởng “giải phóng toàn nhân loại” ngay lập tức nổi lên. (Ví dụ, ở Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 18 của Trung Cộng vào tháng 11/2012, đã đề cập đến ý thức “cộng đồng vì vận mệnh chung của nhân loại”; Hội nghị toàn thể lần thứ 5 của Ban Chấp hành Trung ương Trung Cộng vào tháng 10/2020 đề cập “thúc đẩy xây dựng mối quan hệ quốc tế kiểu mới và cộng đồng vì vận mệnh của nhân loại”), tham vọng toàn cầu hóa của Trung Cộng đã sớm lộ rõ, “quân dân dung hợp” và quân sự hóa kinh tế quốc dân đã ngấm ngầm được tiến hành.

Về “hai điểm cơ bản” mà Trung Cộng nói, một số nhà bình luận nói rằng: “kiên trì cải cách mở cửa” quyết định mức độ tự do kinh tế của Trung Quốc, chiến lược này có thể hơn hẳn việc “hoàn toàn mất tự do” ở các quốc gia khác như Bắc Hàn chẳng hạn; Trung Cộng không có khả năng đạt đến trình độ tự do kinh tế hoàn mỹ đáng tự hào như Hồng Kông và Đài Loan.

Trên thực tế, bản thân khái niệm “kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa” của Trung Cộng vốn đã là mâu thuẫn. Ví dụ, “chủ nghĩa xã hội” đòi hỏi “sở hữu công cộng về tư liệu sản xuất” và “kinh tế quốc doanh làm chủ đạo”, còn “kinh tế thị trường” thì yêu cầu đối xử bình đẳng với các thành phần kinh tế khác nhau và yêu cầu “cạnh tranh công bằng”, hai cái này đối nghịch với nhau. Nguyên nhân sâu xa nhất khiến nền kinh tế Trung Quốc chìm sâu vào tình trạng khó khăn như hiện nay chính là sự trói buộc của hệ tư tưởng Trung Cộng.

Để giải cứu nền kinh tế Trung Quốc khỏi tình trạng khó khăn, cần phải gỡ bỏ sự trói buộc về ý thức hệ và phá vỡ sự kiểm soát của Trung Cộng, như thế thì chẳng khác nào xóa bỏ Trung Cộng, vì thế sẽ kháng cự đến cùng.

Trung Quốc hiện đang ở vào trạng thái mang tính lịch sử: nếu không giải thể Trung Cộng, nền kinh tế Trung Quốc sẽ không có lối thoát. Để nền kinh tế Trung Quốc hay thậm chí là cả Trung Quốc có tương lai, nhất định phải giải thể Trung Cộng.

Quan điểm thể hiện trong bài viết này là ý kiến của tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của The Epoch Times.

Gao Yi
Bích Liên biên dịch