Một cuộc thăm dò mới của Viện Angus Reid cho thấy người dân Canada nói rằng nhân quyền và pháp quyền quan trọng hơn các cơ hội giao thương với Trung Quốc.

Cuộc khảo sát được công bố hôm 10/01 này đã hỏi những người được thăm dò rằng họ nghĩ Canada ưu tiên điều gì trong các giao dịch với Trung Quốc và liệu họ có lo lắng về những hậu quả kinh tế khi đứng lên chống lại Trung Quốc hay không.

Ba phần tư (77%) số người được hỏi này đã chọn nhân quyền và pháp quyền quan trọng hơn trong bang giao giữa Canada với Trung Quốc, so với 23% còn lại đã chọn thương mại và đầu tư là vấn đề được ưu tiên hơn cả.

Kết quả đa số trên được phản ánh khắp các khu vực, giới tính, và phổ chính trị, với ít nhất 72% trong mỗi nhóm tin rằng các vấn đề về đạo đức được ưu tiên hơn. Hôm 10/01, Viện Angus Reid cho biết trên Twitter rằng kết quả cuộc thăm dò này là một “khoảnh khắc đồng quan điểm tương đối hiếm hoi giữa các đảng phái.”

Ấn tượng của người dân Canada về Trung Quốc đã giảm trong những năm qua. Vào năm 2005, gần 60% người có một cái nhìn thiện cảm về quốc gia cộng sản này, theo kết quả cuộc thăm dò trước đây của Viện Angus Reid. Còn trong cuộc thăm dò mới nhất này, hiện chỉ còn có 16% người giữ quan điểm như vậy, trong khi 84% người dân Canada có cái nhìn không thiện cảm về chính quyền Trung Quốc.

Hôm 10/01, Viện Angus Reid nói trong một thông cáo báo chí rằng: “Điều này rất đáng chú ý trong bối cảnh ngày càng có nhiều sự xem xét kỹ lưỡng về việc đối xử với cộng đồng người Duy Ngô Nhĩ ở Tỉnh Tân Cương phía tây của Trung Quốc – việc đối xử đó đã từng bị quốc hội Canada liệt vào tội ác diệt chủng hồi năm ngoái.”

Hôm 08/12/2021, Thủ tướng Justin Trudeau đã tuyên bố Canada sẽ không cử bất kỳ đại diện chính thức nào đến Thế vận hội Bắc Kinh vào tháng 02/2022, chung tay với các đồng minh của mình trong một cuộc tẩy chay ngoại giao đối với các hành vi vi phạm nhân quyền của Trung Quốc.

Mặc dù hơn một nửa số người dân Canada ủng hộ việc sử dụng tẩy chay ngoại giao trong một cuộc thăm dò hồi tháng 11/2021, cuộc thăm dò mới nhất này cho thấy 58% những người được hỏi đều cảm thấy lo lắng về những hậu quả kinh tế tiêu cực đi kèm với hành động đó.

Tuy nhiên, cuộc thăm dò này cho thấy có đến 61% người dân Canada vẫn muốn đất nước của họ giao thương với Trung Quốc ít hơn cho dù hoạt động này đại diện cho kim ngạch thương mại xuất-nhập cảng của Canada trị giá hơn 100 tỷ USD tính đến năm 2020. Một nhóm thiểu số 24% thì nói rằng Trung Quốc là một đối tác thương mại tốt.

Canada thăm dò
Một phi cơ trực thăng bay ngang qua các cần cẩu giàn và các container hàng hóa tại một cơ sở ở Cảng Metro Vancouver vào ngày 02/11/2019. (Ảnh: Darryl Dyck/The Canadian Press)

Trong số những người muốn Canada ít làm ăn qua lại hơn với Trung Quốc, thì có 28% người cho rằng có thể làm như vậy mà không ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế của Canada, vì “Canada có thể bù đắp mọi tổn thất kinh tế với các nước khác.” Còn 60% người khác thì nói rằng điều đó không hoàn toàn khả thi, nhưng có thể làm như vậy với tác động kinh tế nhỏ.

Viện Angus Reid cũng đề cập đến những thay đổi tiềm tàng trong mối bang giao Trung Quốc–Canada sau khi ông Trudeau bổ nhiệm bà Jody Thomas, đương kim Thứ trưởng Quốc phòng, làm cố vấn tình báo và an ninh quốc gia mới của ông kể từ ngày 11/01. Theo một bản tin hôm 06/01 của Globe and Mail, bà Thomas được cho là có thái độ cứng rắn với Trung Quốc.

Tuy nhiên, cuộc thăm dò này cho thấy khoảng 73% người dân Canada tin rằng bất cứ điều gì Canada làm sẽ thay đổi được hành vi của Trung Quốc là không thực tế.

Cuộc thăm dò này cho biết thêm là các cử tri Đảng Bảo Thủ trong quá khứ (79%) gần như tin rằng Canada bất lực trong việc gây ảnh hưởng đến Trung Quốc, trong khi cử tri Đảng Tự Do (25%) và cử tri Đảng Dân Chủ Mới (24%) gần như không đồng ý [với ý kiến trên].

Viện Angus Reid đã thực hiện cuộc khảo sát trực tuyến này với một mẫu ngẫu nhiên gồm 2,005 người dân Canada là thành viên của diễn đàn Angus Reid từ ngày 26/11/2021 đến ngày 29/11/2021. Biên độ sai số của khảo sát là +/- 2 điểm phần trăm, với mức độ tin cậy 95%.

Isaac Teo
Thanh Tâm biên dịch