Theo một báo cáo mới, Ngũ Giác Đài cần phải thay đổi quy trình lập ngân sách quốc phòng để có thể cạnh tranh tốt hơn với Trung Quốc, và với sự phát triển nhanh chóng của các công nghệ mới nổi.

Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden diễn thuyết trong chuyến thăm Ngũ Giác Đài ở Hoa Thịnh Đốn, hôm 10/02/2021. (Ảnh: Saul Loeb/AFP/Getty Images)

Báo cáo nêu rõ, “Để có được lợi thế trong cuộc cạnh tranh quân sự với Trung Quốc, Hoa Kỳ có thể sẽ cần phải sửa đổi các quy trình phân chia nguồn lực để giúp đẩy nhanh tiến trình ra quyết định và khả năng thích ứng cao hơn nhằm đạt được các mục tiêu vận hành.”

Báo cáo trên do ông William Greenwalt, một thành viên khách mời tại Viện nghiên cứu Doanh nghiệp Hoa Kỳ (AEI) có trụ sở tại Hoa Thịnh Đốn, đồng thời là cựu Thứ trưởng Bộ Quốc phòng về chính sách công nghiệp; và ông Dan Patt, một thành viên hỗ trợ của Trung tâm Công nghệ và Ý tưởng Quốc phòng tại Viện nghiên cứu Hudson có trụ sở tại Hoa Thịnh Đốn, thực hiện.

Hiện tại, quy trình lập ngân sách quốc phòng gồm bốn giai đoạn bao gồm lập kế hoạch, lập chương trình, lập ngân sách, và thực hiện (PPBE). Quy trình này do cựu giám đốc Ngũ Giác Đài Robert McNamara tạo ra vào năm 1961 dưới thời cố Tổng thống John F. Kennedy.

Báo cáo đánh giá quy trình hiện tại là không linh hoạt, vì bất kỳ chương trình mới thường mất hơn hai năm để chuyển từ giai đoạn lập kế hoạch sang giai đoạn thực hiện.

Quy trình PPBE làm chậm chu kỳ sáng tạo và đổi mới—giai đoạn từ khi hình thành một ý tưởng mới đến khi áp dụng trong thực tế. Theo báo cáo, trước khi PPBE được thông qua, các chu kỳ từng ngắn hơn với thời gian trung bình khoảng 5 năm để khai thác chiến hạm và phi cơ quân sự. Ví dụ như việc phát triển oanh tạc cơ B-47 đã kéo dài khoảng 5 năm trước khi được chuyển giao lần đầu vào năm 1950.

Báo cáo trên nêu rõ: “Các công nghệ mới nổi, đặc biệt là công nghệ thông tin, là trung tâm của xung đột trong tương lai và phần lớn được thương mại và toàn cầu hóa.”

Báo cáo này cho biết thêm: “Quy trình thu mua quốc phòng và phương pháp tiếp cận cơ sở công nghiệp quốc phòng đã cũ hiện đang chật vật để thích ứng với việc áp dụng kịp thời những công nghệ này, bằng chứng là các chu kỳ thời gian hiện đại kéo dài (hơn mười năm) để phát triển và hoàn thiện các hệ thống vũ khí mới.”

Những lo ngại của báo cáo về PPBE đã được cựu Giám đốc Điều hành Google Eric Schmidt, người từng trả lời chất vấn trong một phiên điều trần tại Thượng viện về trí tuệ nhân tạo (AI) hôm 23/02, chia sẻ.

“Vấn đề của Bộ Quốc phòng không phải là đổi mới, mà là áp dụng đổi mới,” ông nói.

Ông cho biết thêm: “Quy trình lập ngân sách lỗi thời tạo ra một thung lũng chết cho công nghệ mới, quy trình này cho phép tài trợ nghiên cứu cơ bản và mua sắm các hệ thống vũ khí, nhưng ngăn cản sự đầu tư linh hoạt cần thiết cho các ý tưởng, và thử nghiệm và công nghệ mới như AI.

Ông kết luận, khi đề cập đến quy trình PPBE: “Quốc hội và Bộ Quốc phòng cần làm việc cùng nhau để cấp phép và cấp vốn ngay lập tức, đồng thời tạo nền tảng cho việc cải cách sâu rộng hơn.”

Báo cáo trên đưa ra một số khuyến nghị, bao gồm cả việc Ngũ Giác Đài cần tài trợ cho một ủy ban nghiên cứu “những thay đổi toàn diện” đối với PPBE và quy trình ngân sách.

Báo cáo khẳng định trong một khuyến nghị khác rằng, “Cộng đồng nghiên cứu và chính sách nên tiến hành phân tích so sánh các quy trình của bộ máy chính phủ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, đặc biệt là tập trung vào các quá trình ra quyết định sớm liên quan đến việc đầu tư vào năng lực quân sự mới và thiết lập ưu tiên chiến lược.”

Frank Fang
Trường Lê biên dịch