2 yếu tố tăng trưởng thần kinh mạnh mẽ làm cho loại nấm có hình dạng kỳ lạ này trở thành vệ sĩ của nhận thức

Nấm Lion’s Mane (bờm sư tử) – tên tiếng Anh là Hericium erinaceus – là một trong những món quà của thiên nhiên rất tốt cho hệ thần kinh của bạn. Đây là loại nấm duy nhất sở hữu không phải một mà là hai yếu tố tăng trưởng thần kinh mạnh mẽ, cho thấy những lợi ích tiềm năng đối với bệnh Parkinson và bệnh Alzheimer, loại bệnh về suy giảm nhận thức nhẹ, đa xơ cứng, chuột rút ở chân, lo lắng, v.v.

Nấm bờm sư tử đã được sử dụng làm thuốc ở Á Châu trong nhiều thế kỷ, nhưng vì một lý do nào đó mà nó vẫn chưa được biết đến ở phương Tây.

Ngoài tên gọi “nấm bờm sư tử”, Hericium erinaceus còn được biết đến với các tên khác bao gồm nấm răng râu, nhím râu, và nấm răng râu. Ở Nhật Bản, nó được gọi là yamabushitake, có nghĩa là “nấm linh mục núi”. Nó có một loạt các tên khác, tùy từng quốc gia.

Người Á Châu nói rằng nấm bờm sư tử đem lại cho bạn “thần kinh thép và trí nhớ của sư tử”. 

Cho đến nay, đã có bằng chứng cho thấy nấm bờm sư tử đem lại những lợi ích sức khỏe sau đây: cải thiện chức năng nhận thức; tái tạo sợi thần kinh, tái tạo myelin và tăng yếu tố tăng trưởng thần kinh; cải thiện chức năng tiêu hóa và giảm đau dạ dày; và các đặc tính hỗ trợ miễn dịch, chống viêm và chống oxy hóa. Nó cũng hoạt động như một chất chống đông máu, chất ức chế men chuyển nhẹ, và cải thiện mức lipid.

Nghiên cứu về nấm bờm sư tử vẫn còn trong thời kỳ trứng nước, nhưng đã có những bằng chứng về lợi ích điều trị đáng kể đối với nhiều bệnh của hệ thần kinh trung ương và ngoại vi.

Các bệnh lý có thể nhận được lợi ích từ Nấm bờm sư tử bao gồm:

  • Sa sút trí tuệ và suy giảm nhận thức nhẹ
  • Bệnh Parkinson
  • Bệnh lý thần kinh ngoại biên
  • Chuột rút và co thắt cơ
  • Bệnh đa xơ cứng
  • Hồi phục sau đột quỵ
  • Động kinh và các cơn giống như động kinh sau đột quỵ
  • Lo lắng và trầm cảm

Loại “nấm thông minh” đầu tiên của Thiên Nhiên

Theo chuyên gia về nấm nổi tiếng thế giới Paul Stamets, nấm bờm sư tử có thể là loại “nấm thông minh” đầu tiên, hỗ trợ đặc biệt cho chức năng nhận thức, bao gồm trí nhớ, sự chú ý và khả năng sáng tạo. Trong nhiều thế kỷ, các nhà sư Phật giáo đã uống trà nấm bờm sư tử trước khi thiền định để hỗ trợ cho khả năng tập trung của họ.

Loại nấm bờm sư tử quý hiếm có thể ăn được, hay còn gọi là hericium erinaceus, có vẻ ngoài không thể nhầm lẫn. (Ảnh: Fotografiecor.nl/Shutterstock)

Loại nấm độc đáo này chứa một nhóm các hợp chất tái tạo myelin dọc theo các sợi trục thần kinh, mở ra cánh cửa cho một thế giới của các lợi ích bảo vệ thần kinh.

Trong một trong số ít nghiên cứu trên người cho đến nay, những người lớn tuổi bị suy giảm nhận thức nhẹ đã được dùng 250mg bột nấm bờm sư tử ba lần một ngày trong 16 tuần và so sánh với một nhóm khác được dùng giả dược. 

Nhóm dùng nấm bờm sư tử đạt điểm cao hơn đáng kể trên thang đo chức năng nhận thức so với nhóm dùng giả dược mà không có tác dụng phụ. Nghiên cứu này sẽ thúc đẩy các nhà khoa học điều tra hiệu quả điều trị đối với bệnh nhân sa sút trí tuệ.

Nấm bờm sư tử tái tạo dây thần kinh và kích thích NGF – yếu tố tăng trưởng thần kinh

Lý do để giải thích cho sức bảo vệ thần kinh đặc biệt của loài nấm này là khả năng kích thích tổng hợp yếu tố tăng trưởng thần kinh (NGF). NGF là một loại protein đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và tái tạo tế bào thần kinh ở cả hệ thần kinh trung ương và ngoại vi. Nấm bờm sư tử chứa hai loại hợp chất độc đáo: hericenones và erinacines. Các erinacines được tìm thấy trong sợi nấm Hericium erinaceus là một trong những chất cảm ứng NGF mạnh nhất trong thế giới tự nhiên, có thể vượt qua hàng rào máu não của bạn và kích thích sản sinh các tế bào thần kinh mới trong chính não bộ.

Đối với nhiều rối loạn thần kinh, não không thể sản xuất NGF – đây được cho là một trong những cơ chế chính gây ra bệnh Alzheimer. Vỏ myelin và hàng rào máu não ngăn cơ thể bạn tiếp cận các nguồn NGF bên ngoài, và điều này góp phần vào sự suy thoái dần dần của các tế bào thần kinh não theo thời gian.

Nấm bờm sư tử là loại nấm duy nhất chứng tỏ tiềm năng tái tạo thần kinh đáng kể. Trong một nghiên cứu mang tính đột phá năm 2014, một chất chiết xuất ​​đường uống đã chứng minh hiệu quả trong việc thúc đẩy tái tạo dây thần kinh ngoại vi sau vết thương do phẫu thuật gây ra ở chuột.

NGF cũng đóng những vai trò quan trọng trong quá trình myelination, bao gồm bảo vệ tế bào oligodendrocytes (tế bào sản xuất myelin) và sản xuất BDNF (yếu tố dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não.) Năm 2003, chiết xuất nấm bờm sư tử được tìm thấy để kích thích quá trình tạo myelin thần kinh, điều này đã được xác nhận bởi một nghiên cứu sau đó vào năm 2013. Phát hiện này có ý nghĩa rất lớn trong việc giúp đỡ những người mắc bệnh đa xơ cứng, một căn bệnh đặc trưng bởi quá trình thoái hóa myelin tiến triển.

Ngoài ra, còn có một loại nấm khác có thể hữu ích với quá trình thoái hóa myelin – nấm Phellinus firearius, hay còn được gọi là nấm thượng hoàng. Một nghiên cứu cho thấy chiết xuất của loại nấm này ức chế quá trình thoái hóa myelin cũng như ngăn chặn nhiều tế bào miễn dịch hoạt động (hoặc hoạt động quá mức) trong bệnh đa xơ cứng.

Mảng bám Amyloid, lo âu và trầm cảm

Nấm bờm sư tử cũng đã được chứng minh là làm giảm các mảng beta-amyloid. Các mảng beta-amyloid là các protein hình thành trong màng chất béo bao quanh các tế bào thần kinh, can thiệp vào quá trình dẫn truyền thần kinh. Những mảng này được cho là có vai trò trong các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer và Parkinson.

Trong một nghiên cứu trên động vật, những con chuột đã được tiêm peptit gây độc thần kinh (để gây ra sự hình thành mảng bám), để nghiên cứu tác động của nấm bờm sư tử đối với loại mảng bám amyloid được thấy ở những người mắc bệnh Alzheimer. Khi mảng bám phát triển, những con chuột mất khả năng ghi nhớ mê cung thử nghiệm, nhưng khi chúng được cho ăn thức ăn có chứa nấm bờm sư tử, hiệu suất của chúng trong mê cung được cải thiện đáng kể. Ngoài việc lấy lại các kỹ năng nhận thức cũ, họ còn có được các kỹ năng nhận thức mới – điều gì đó giống với sự tò mò, được đo bằng thời gian dành nhiều hơn cho việc khám phá các đối tượng mới lạ so với những đối tượng quen thuộc. Sự giảm các mảng beta-amyloid ở những con chuột được cho ăn nấm là đáng chú ý.

(Ảnh: Picturepartners/Shutterstock)

Nấm bờm sư tử cũng cho thấy tiềm năng trong việc điều trị chứng lo âu và trầm cảm. Trong một nghiên cứu liên quan đến phụ nữ mãn kinh, nấm làm giảm trầm cảm và lo lắng bằng một số cơ chế khác ngoài đặc tính tăng cường NGF của nó. Các tác dụng đặc biệt mạnh mẽ trong việc giảm lo lắng, giảm cảm giác kích thích và tăng cường khả năng tập trung. Vì vậy, có vẻ như các nhà sư Phật giáo đã đúng.

Lợi ích ngoài hệ thần kinh

Giống như nhiều loại nấm khác, nấm bờm sư tử có một số lợi ích trị liệu khác nhờ vào các đặc tính hỗ trợ miễn dịch và chống viêm như sau:

  • Ung thư: Một nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất từ ​​cây nấm bờm sư tử ức chế sự lây lan của các tế bào ung thư ruột kết đến phổi từ 66% đến 69%; nấm cũng đã được chứng minh là gây ra quá trình apoptosis ở các tế bào bệnh bạch cầu và ức chế sự hình thành mạch.
  • Huyết khối: Hericenone B dường như “ức chế mạnh mẽ và đặc biệt sự kết tập tiểu cầu do collagen gây ra.”
  • Chất ức chế ACE nhẹ: đích xác phân tử nào trong nấm bờm sư tử có tác dụng này hiện chưa được biết đến, nhưng nó được cho là một chuỗi amino acid có hoạt tính sinh học.
  • Lipid: Sợi nấm bờm sư tử được báo cáo là làm giảm triglyceride và cải thiện mức LDL và HDL.
  • Chuyển hóa chất béo: nấm bờm sư tử làm tăng sự biểu hiện của một số gen liên quan đến chuyển hóa chất béo.
  • Chữa lành vết thương: Ứng dụng tại chỗ của chiết xuất được tìm thấy đã đẩy nhanh quá trình chữa lành vết thương.

Nấm bờm sư tử đã giành được quyền có mặt trong căn bếp và tủ thuốc của bạn. Tôi chắc chắn rằng chúng ta sẽ thấy nhiều nghiên cứu khác về tiềm năng điều trị của nó trong tương lai gần.

Mặc dù nấm bờm sư tử chỉ được tìm thấy ở các khu rừng gỗ cứng và một số cửa hàng bán đồ ăn cho người sành ăn, nhưng nấm giống có bán sẵn cho phép bạn tự trồng nấm bờm sư tử tại nhà. Nấm bờm sư tử chứa 20% protein và có thể được chế biến bằng các công thức nấu ăn thông thường giống như bất kỳ loại nấm ăn được nào khác. 

Bạn có thể tìm thấy nấm bờm sư tử trong các khu rừng ở Bắc Mỹ, Âu Châu, và Á Châu vào mùa hè và mùa thu, thường mọc trên thân cây và gỗ cứng đã chết hoặc sắp chết như cây phong, cây sồi, cây sồi, cây bạch dương, cây óc chó, và cây sung. Nấm bờm sư tử cũng được bán rộng rãi dưới dạng thực phẩm bổ sung và có dạng bột, và chất chiết xuất dạng ​​chất lỏng. Một số phản ứng dị ứng nghiêm trọng đã được báo cáo, vì vậy hãy thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng ngừa.

Valerie Burke
Thiên Thiên và Trúc Bảo biên dịch