Đây là bài báo thứ hai trong loạt ba bài báo giới thiệu với độc giả về nghiên cứu và sứ mệnh của Tập đoàn BGI, công ty giải trình tự gene hàng đầu Trung Quốc với các khách hàng trải khắp năm châu. Nghiên cứu của công ty này liên quan đến việc thu thập, nghiên cứu và thay đổi bộ gene của loài người và loài vật để tạo điều kiện cho phát triển vũ khí sinh hóa và thậm chí tùy chỉnh loài người.

Báo cáo thường niên của BGI cho năm 2020 cho biết họ cam kết thúc đẩy nỗ lực toàn cầu hóa của Trung Quốc và hỗ trợ chiến lược “Một vành đai, một con đường” của Trung Cộng. Báo cáo này cho thấy cách BGI mở rộng hoạt động của mình trên khắp Trung Quốc, mở các ngân hàng gene và cơ sở nghiên cứu ở Tân Cương và Tây Tạng. Hiện đang phục vụ khách hàng tại hơn 100 quốc gia.

Chiến lược “Trung Quốc kiện khang” (Healthy China) đã cho phép BGI tiến hành sàng lọc quy mô lớn và thu thập dữ liệu y sinh của người Trung Quốc. Dữ liệu tổng hợp này giúp họ xây dựng thành công một mạng lưới ngân hàng gene và cơ sở nghiên cứu quốc gia nhắm vào công dân Trung Quốc. BGI đang sử dụng dữ liệu này để tiến hành nghiên cứu và ứng dụng “y học chính xác”. Họ có kế hoạch tiếp tục mở rộng các căn cứ và cơ sở này trên khắp Trung Quốc.

Các kế hoạch mở rộng quy mô lớn của BGI được ông Vương Đức Minh (Wang Deming), Chủ tịch Công ty Quản lý Y tế Nam Kinh Xương Kiện Dự Gia (Nanjing Changjian Yujia Health Management Co.), tiết lộ lần đầu tiên vào năm 2018. Ông Vương Đức Minh từng là một đối tác kinh doanh của BGI trước khi kiện tập đoàn này vì vi phạm hợp đồng và từ chối thanh toán cho các dịch vụ của mình.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông Vương Đức Minh cáo buộc rằng BGI đã thiết lập quan hệ ‘có đi có lại’ với các quan chức chính quyền địa phương ở nhiều thành phố thuộc tỉnh Giang Tô. Để đổi lấy sự hợp tác và sức ảnh hưởng của họ, BGI đã cung cấp dịch vụ xét nghiệm gene và lưu trữ gene cho các quan chức có liên quan để tập đoàn này có thể bòn rút tài sản nhà nước một cách bất chính.

Bài đăng của ông Vương Đức Minh bao gồm các bức ảnh chụp ông Uông Kiến (Wang Jian), người sáng lập kiêm Chủ tịch Tập đoàn BGI, đang trình bày trong lễ ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược với chính quyền thành phố Nam Kinh, tỉnh Giang Tô vào ngày 20/05/2018. Thỏa thuận bao gồm lời đề nghị cùng xây dựng một trung tâm dữ liệu chăm sóc sức khỏe và một cơ sở thí điểm dành cho việc nghiên cứu, phát triển, và ứng dụng công nghệ gene.

Ông Vương Đức Minh cũng cung cấp biểu đồ dưới đây để minh họa rằng BGI đã ký các thỏa thuận chiến lược với các quan chức ở hàng chục thành phố trên 21 tỉnh của Trung Quốc và lấy đất từ các chính quyền thành phố đó. Bản danh sách cho thấy phần lớn các dự án này đều lấy danh nghĩa là thuộc Ngân hàng Gene Quốc gia, nhưng BGI đưa ra nghị trình của riêng mình cho mỗi dự án. Ví dụ, biểu đồ cho thấy rằng chính quyền thành phố Vũ Hán đã cấp hơn 200 mẫu đất và hơn 1.5 tỷ USD vốn cho Ngân hàng Gene Vũ Hán thuộc Ngân hàng Gene Quốc gia. Nhưng kế hoạch của BGI là xây dựng các Khu công nghệ Sự sống của BGI bằng cách sử dụng các nguồn lực này. Các vòng tròn màu đỏ trong biểu đồ hiển thị các thành phố mà BGI đã xây dựng hoặc có kế hoạch xây dựng các Khu công nghệ đó.


Danh sách này cũng bao gồm một số cơ sở cho thấy mục đích sử dụng đặc biệt ở Tây Tạng, Thanh Hải, và Tân Cương. Chẳng hạn, BGI đã thành lập Ngân hàng Cao nguyên thuộc Ngân hàng Gene Quốc gia, một cơ sở của BGI ở Tây Tạng, và một cơ sở của BGI ở một tỉnh cao nguyên lân cận của Thanh Hải. Ông Vương Đức Minh cho biết, những gene do các cơ sở vùng cao này thu thập sẽ được nghiên cứu và sử dụng cho các mục đích quân sự.

Điều này khớp với một báo cáo do Reuters công bố hồi tháng Một nói rằng BGI đã làm việc cho các dự án quân sự của Trung Cộng nhằm giúp các thành viên của nhóm người Hán chiếm đa số ít bị say độ cao hơn – điều này sẽ hữu ích cho việc chiến đấu ở một số khu vực biên giới. Sự cần thiết của những nỗ lực như vậy đã được chứng minh vào năm 2020 khi binh lính Trung Quốc phải chật vật ứng phó với chứng say độ cao trong các cuộc đụng độ dọc biên giới Trung–Ấn.

Một cơ sở khác trên biểu đồ mà BGI đã thành lập là “Ngôi làng Á–Âu mới của BGI” ở Tân Cương, tây bắc Trung Quốc, nơi BGI nghiên cứu gene của người Duy Ngô Nhĩ và các dân tộc thiểu số khác. Một cuộc khảo sát mẫu gene năm 2009 cho thấy người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương có từ 30% đến 60% gene Âu Châu/Tây Á. Nghiên cứu bổ sung làm rõ do BGI công bố năm 2019 đã chỉ ra rằng, so với người Hán, người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương, và người Tây Tạng ở Tây Tạng có các biến thể di truyền “khác biệt đáng kể”, ảnh hưởng đến sức khỏe và phản ứng của họ với thuốc.

Đáp lại nghiên cứu này, Hoa Kỳ đã trừng phạt hai trong số các công ty con của BGI hồi năm ngoái vì những gì họ tuyên bố là âm mưu của Trung Quốc nhằm đàn áp người Duy Ngô Nhĩ và các dân tộc thiểu số Hồi giáo khác, bằng cách “lạm dụng thu thập và nghiên cứu DNA”. BGI sau đó phủ nhận họ có liên quan đến bất kỳ vụ vi phạm nhân quyền nào ở Tân Cương.

Các cơ sở đáng chú ý khác trong biểu đồ trên mà BGI đã thành lập là một thị trấn gene “Avatar” ở thành phố Hán Thành, tỉnh Sơn Tây và một khu nuôi nhốt động vật [để làm thí nghiệm] trong khu săn bắn quốc tế ở tỉnh Thanh Hải.

Tháng 02/2017, ông Từ Tấn (Xu Xun), Viện trưởng Viện nghiên cứu BGI và là Giám đốc Điều hành Ngân hàng Gene Quốc gia, cho biết BGI có thể hồi sinh loài voi mammoth (voi ma-mút) khổng lồ của Kỷ Băng hà chỉ trong ba bước, và các nhà khoa học Trung Quốc đã nuôi cấy được phôi thai voi mammoth sống.

Phóng viên của The Epoch Times đã liên hệ với BGI về việc hợp tác của họ với quân đội về các phản ứng trên cao nguyên ở Tây Tạng và nghiên cứu về phản ứng của người Duy Ngô Nhĩ đối với một số loại thuốc nhất định. BGI xác nhận đã nhận được email nhưng đã không phản hồi vào thời điểm phát hành bài báo này.

Hỗ trợ chính quyền trong việc thực hiện chiến lược quốc gia của Trung Cộng

Theo BGI, công nghệ xét nghiệm di truyền của họ đã được phát triển nhanh chóng trong đại dịch virus Trung Cộng (COVID-19) và các phòng thí nghiệm “Fire-Eye” trên khắp thế giới của họ “đã chứng minh đầy đủ tính hiệu quả trong việc ngăn chặn và kiểm soát sự bùng phát dịch bệnh này.”

Trong “Báo cáo Trách nhiệm Xã hội” năm 2019 của mình, BGI cho biết họ đã tham gia vào các dự án cải thiện cuộc sống do Trung Cộng tài trợ và thúc đẩy. Một ví dụ là xét nghiệm di truyền tiền sản không xâm lấn (NIPT), được tiến hành với sự hợp tác của một số chính quyền địa phương, trong đó có chính quyền tỉnh Hà Bắc, chính quyền thành phố Thâm Quyến và chính quyền thành phố Trường Sa ở tỉnh Hồ Nam. Đến cuối năm 2019, dự án này đã tiến hành sàng lọc di truyền cho hơn 8 triệu thai phụ.

Ngoài nghiên cứu NIPT của mình, báo cáo thường niên năm 2020 của BGI cho biết họ đã sàng lọc di truyền hơn 4 triệu trường hợp điếc, hơn 790,000 trường hợp bệnh tan máu bẩm sinh và đã hợp tác với hơn 500 bệnh viện đại học hàng đầu ở Trung Quốc, đạt tổng cộng hơn 110,000 xét nghiệm di truyền liên quan đến ung bướu và hơn 130,000 trường hợp xét nghiệm vi sinh vật gây bệnh PMseq®.

Báo cáo của BGI cho biết họ cam kết thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa của Trung Quốc và hỗ trợ chiến lược “Một vành đai, một con đường” của Trung Cộng. Để đạt được mục tiêu này, BGI đã hình thành một mạng lưới nghiên cứu rộng khắp cả nước và vươn ra toàn thế giới, với lượng khách hàng trải dài hơn 100 quốc gia và khu vực trên toàn cầu.

(Còn tiếp phần 3).

Bà Jennifer Bateman là một người viết về tin tức tại Trung Quốc.

Nguyễn Lê biên dịch