Ngay từ những ngày đầu cầm quyền, ông Tập Cận Bình đã rao giảng về việc Trung Quốc cần chấm dứt sự thống trị thế giới của Hoa Kỳ, tạo ra nền độc lập Trung Quốc, và viết lại trật tự xã hội toàn cầu.

Trung Cộng đặt tên cho các kế hoạch và sáng kiến ​​khác nhau mà họ hy vọng sẽ đạt đến đỉnh cao trong việc thống trị toàn cầu của mình, bao gồm “Sản xuất tại Trung Quốc 2025” (MIC 25), “Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường” (BRI), “Thịnh vượng chung”, “Tuần hoàn kép”, và một loạt các sáng kiến ​​khác. Gần đây, ông Tập đẩy mạnh hơn luận điệu dân tộc chủ nghĩa, nhưng có vẻ như MIC 25 và BRI đã trở thành nạn nhân của chính sách không khoan nhượng COVID-19 của Trung Quốc và các cuộc đàn áp của ông Tập đối với mọi lĩnh vực.

Giờ đây, ông Tập đang quảng bá một phiên bản nâng cấp của những câu chuyện về sự độc lập và chinh phục toàn cầu trước đó của ông; dường như ông tin rằng Trung Quốc sẽ đạt được sự thống trị thế giới bằng cách đàn áp nội bộ, thay vì mở rộng ra ngoại quốc.

Khi MIC 2025 được công bố vào tháng 05/2015, mục tiêu là đầu tư mạnh vào phát triển công nghệ nội địa để Trung Quốc không phải phụ thuộc vào công nghệ ngoại quốc, đưa Trung Quốc thành cường quốc toàn cầu về công nghiệp công nghệ cao. Bằng cách này, Trung Cộng hy vọng rằng các công ty Trung Quốc sẽ có thể cạnh tranh trên toàn cầu, nâng vị trí từ ‘sản xuất thấp cấp’ của họ trong chuỗi giá trị sang vị trí ‘đổi mới cao cấp’. MIC 2025 là một thành phần quan trọng trong các mục tiêu của ông Tập về việc đưa Trung Quốc trở thành một quốc gia công nghiệp hoàn toàn vào năm 2035.

Một màn hình hiển thị tin tức về nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đang diễn thuyết trong hội nghị thượng đỉnh Trung Cộng và các Đảng chính trị thế giới, khi mọi người đi dạo bên ngoài một trung tâm mua sắm ở Bắc Kinh hôm 07/07/2021. (Ảnh: Jade Gai/AFP via Getty Images)

Trung Cộng đã lên kế hoạch thay đổi các lĩnh vực tài chính, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, và sản xuất của Trung Quốc, tạo ra sự đổi mới cho Trung Quốc và nâng cấp sản xuất các linh kiện thiết yếu và các sản phẩm hoàn thiện. Các lĩnh vực như công cụ ghi nhớ (machine learning), vốn rất khó, để sao chép về kỹ thuật, là trọng tâm đặc biệt của các chương trình này.

Các lĩnh vực khác cần được nhấn mạnh bao gồm mạng cảm biến không dây, in 3D, thương mại điện tử công nghiệp, điện toán đám mây, và dữ liệu lớn. Các ngân hàng thuộc sở hữu nhà nước và các tổ chức tài chính cung cấp vốn cho các công ty thực hiện nghiên cứu, đặc biệt là trong lĩnh vực chất bán dẫn. Mục tiêu là đưa Trung Quốc từ mức tự cung cấp chất bán dẫn 16% hiện nay lên mức 70%.

Hỗ trợ tài chính từ Bắc Kinh bao gồm trợ cấp, ưu đãi thuế, trợ cấp nghiên cứu, cho vay lãi suất thấp và trái phiếu. Tài trợ của nhà nước và các kế hoạch của nhà nước đã dẫn đến sự ưu ái cho các pháp nhân thuộc sở hữu nhà nước và do nhà nước kiểm soát, cũng như các công ty thân cận với chế độ này. Điều này đã bắt đầu tạo ra một khoảng cách ngày càng xa hơn giữa khu vực công và khu vực tư nhân trong những năm qua.

Các chuyên gia bên ngoài Trung Quốc tin rằng, ngay cả trước nền kinh tế đại dịch và các cuộc đàn áp gần đây của ông Tập, MIC 2025 sẽ không thành công. Về căn bản, mục tiêu của Trung Quốc là bơm tiền vào nghiên cứu và phát triển để đạt được trình độ phát triển tương đương Hoa Kỳ, Đức, và Nhật Bản. Điều đó sẽ rất tốn kém, và cuối cùng, sẽ chỉ san bằng sân chơi, không hoàn toàn đem lại lợi thế cho Trung Quốc. Tiếp theo, Hoa Kỳ, Đức, và Nhật Bản không chỉ có công nghệ tiên tiến mà còn có khả năng tiếp cận sản xuất ở Ấn Độ, nơi mà chi phí lao động chỉ bằng một nửa so với chi phí ở Trung Quốc. Ngược lại, mục tiêu của Bắc Kinh là phát triển công nghệ và sau đó sản xuất ở Trung Quốc. Vì vậy, dường như như Trung Quốc vẫn sẽ không có lợi thế.

Bây giờ, có vẻ như MIC 2025 và một số chương trình trước đó đã bị bỏ rơi hoàn toàn. Trước đây, ông Tập đã bơm tiền vào nghiên cứu công nghệ; bây giờ, ông ấy đang yêu cầu những đại công ty công nghệ cho đi một phần lớn lợi nhuận của họ.

Ví dụ, theo kế hoạch “thịnh vượng chung” mới, Alibaba đã cam kết đầu tư 15.5 tỷ USD vào phát triển kinh tế và xã hội. Tương tự, Tencent cũng cam kết 100 tỷ USD cho các sáng kiến ​​xã hội khác nhau, cũng như Pinduoduo, Meituan, và Xiaomi.

Điện thoại thông minh mới Mi MIX3 5G của công ty điện tử Trung Quốc Xiaomi được trưng bày tại Mobile World Congress ở Barcelona, vào ngày 24/02/2019. (Ảnh: Lluis Gene/AFP)

Thay đổi từ việc thúc đẩy và khuyến khích các công ty công nghệ khu vực tư nhân nuôi dưỡng và phát triển công nghệ trong nước, ông Tập đang đàn áp các công ty như Alibaba, Tencent, Meituan, và Didi. Việc hủy phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của Ant Group vào phút chót là một trong những ví dụ lớn nhất về cuộc đàn áp các đại công ty công nghệ của Trung Cộng. Ông Tập đang điều chỉnh hành vi của những người khổng lồ công nghệ, đồng thời yêu cầu họ phải chia sẻ tiền bạc. Đây dường như không phải là chiến lược tốt nhất để phát triển công nghệ và đổi mới trong nước. Không có gì khó hiểu khi thị trường đang phản ứng tiêu cực với Chỉ số chứng khoán Công nghệ Hang Seng với mức giảm 40% kể từ tháng Hai.

Đặc biệt, công cuộc tìm kiếm chất bán dẫn của ông Tập đã hoàn toàn đi chệch hướng. Khoảng 9 dặm bên ngoài thủ phủ Tế Nam của tỉnh Sơn Đông, một nhà máy bán dẫn do Quanxin Integrated Circuit Manufacturing xây dựng bằng tiền của chính phủ. Một năm sau đó, nhà máy vẫn chưa hoàn thành, việc xây dựng tạm dừng, và công ty hết tiền. Những nhân tài trình độ cao mà Quanxin tuyển dụng đều đang “từ bỏ sân ga” sau khi công ty không thể trả lương.

Một công ty khác, Hongxin ở Vũ Hán, cũng lấy tiền vốn của chính phủ nhưng cuối cùng không sản xuất được gì. Công nghệ bán dẫn Tacoma Nam Kinh ở Giang Tô và Công nghệ bán dẫn Kuntong ở tỉnh Thiểm Tây là những ví dụ khác về quan hệ đối tác công–tư hết tiền và phá sản, trước khi ra được sản phẩm [giai đoạn] cuối. Pin mặt trời và xe hơi điện là những lĩnh vực khác mà các công ty đã lấy tiền của chính phủ, nhưng tuyên bố phá sản trước khi hoàn thành dự án của họ.

Thiếu sự hỗ trợ và tài trợ của chính phủ, dường như các công ty công nghệ Trung Quốc không thể giúp Trung Cộng thực hiện các mục tiêu của MIC 2025 hoặc mục tiêu trở thành một quốc gia công nghiệp hóa hoàn toàn vào năm 2035. Trong khi đó, việc đàn áp các công ty công nghệ – nhất quyết duy trì các chi bộ Đảng Cộng sản và đảng viên trong ban điều hành của họ và tái phân phối tài sản của họ theo các sắc lệnh của chính phủ – tất cả đều có vẻ như là các chính sách khiến họ không đạt được mục tiêu phát triển công nghệ của Trung Cộng.

Một số chuyên gia tin rằng cùng với sự kiểm soát chặt chẽ của chính phủ, các công ty công nghệ cao này sẽ trở thành một dạng doanh nghiệp “y như quốc doanh”, hoạt động hướng tới “sự thịnh vượng chung” và “lợi ích lớn hơn” thay vì hướng tới sự độc lập về công nghệ.

Quan điểm trong bài viết này là ​​của tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của The Epoch Times.

Tiến sĩ Antonio Graceffo đã có hơn 20 năm làm việc tại Á Châu. Ông tốt nghiệp Đại học Thể thao Thượng Hải và có bằng Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh của Đại học Giao thông Thượng Hải của Trung Quốc. Ông Antonio là giáo sư kinh tế và nhà phân tích kinh tế Trung Quốc, người đã viết bài cho nhiều kênh truyền thông quốc tế. 

Lưu Đức biên dịch