Chuyên gia về chính sách môi trường Michael Shellenberger nói với chương trình “The Nation Speaks” của đài NTD rằng hiệu quả kinh tế của việc sản xuất, khai thác, tái chế tấm quang năng cho thấy công nghệ này hàm chứa những điều “độc hại” và “nguy hiểm”, được thúc đẩy bởi khuynh hướng ý thức hệ thay vì tính đúng đắn khoa học.

“Chúng ta như đã bị thôi miên,” ông Shellenberger nói khi mô tả niềm tin sai lầm cho rằng năng lượng mặt trời là thân thiện với môi trường, thay thế cho các hình thức truyền thống của việc tạo năng lượng như nguyên tử.

Ông cho biết thêm, “Đó là sự theo đuổi tinh thần. Có ý tưởng cho rằng… chúng ta sẽ bảo vệ môi trường tự nhiên bằng cách phụ thuộc vào các dòng năng lượng tự nhiên như ánh sáng mặt trời. Đó không phải là một quan điểm khoa học. Điều này thực sự còn làm cho môi trường tồi tệ thêm.”

Một nghiên cứu gần đây của tạp chí Harvard Business Review kết luận rằng các tấm quang năng đang được thay thế nhanh hơn dự kiến do các động lực kinh tế khác nhau, và cảnh báo về núi rác thải tấm quang năng đang gia tăng “với mức độ gây thiệt hại mang tính sống còn” trừ khi áp dụng các biện pháp hỗ trợ để giảm chi phí tái chế cao.

Công nhân lắp đặt các tấm quang năng trên nóc một ngôi nhà ở San Francisco, California, vào ngày 09/05/2018. (Ảnh: Justin Sullivan/Getty Images)

Nghiên cứu này nêu rõ, “Các khoản tiền ưu đãi nhanh chóng khuyến khích khách hàng đổi các tấm pin hiện có của họ lấy các mẫu mới hơn, rẻ hơn, hiệu quả hơn. Trong một ngành công nghiệp mà các giải pháp tuần hoàn như tái chế vẫn thiếu sót một cách đáng tiếc, khối lượng lớn các tấm pin bị loại bỏ sẽ sớm có nguy cơ gây hại với mức độ mang tính tồn vong.” 

Nghiên cứu trích dẫn ước tính của ông Garvin Heath, nhà khoa học cao cấp tại Phòng thí nghiệm Năng lượng Tái tạo Quốc gia, người nói với PV Magazine rằng chi phí tái chế một tấm pin là từ 20 đến 30 USD trong khi chỉ cần 1 đến 2 USD để chuyển tấm pin đó đến bãi rác. Tạp chí Harvard Business Review kết luận rằng lời hứa hùng hồn về việc ứng dụng rộng rãi năng lượng mặt trời hơn như một giải pháp thay thế thân thiện với môi trường “sẽ nhanh chóng trở nên u ám khi ngành công nghiệp này bị chìm dưới sức nặng của khối rác thải của chính mình.”

Khi được hỏi về bài nghiên cứu, ông Shellenberger xác nhận chi phí tái chế cao, nhưng lưu ý rằng chúng chỉ là một phần của gánh nặng cuối vòng đời của năng lượng mặt trời. Các tấm pin có chứa các kim loại nặng như chì, có thể được thoát ra dưới dạng một đám mây độc hại nếu các tấm pin này bị vỡ trong quá trình nghiền rác.

Ông cho biết: “Đó là chất thải độc hại. Than chì không phải là thứ mà chúng tôi cho phép mọi người tiếp xúc trong hơn nửa thế kỷ qua, vì chúng tôi biết nó gây tổn thương đến não bộ. Vì vậy, các tấm pin này nguy hiểm như sơn có chì, nguy hiểm như tất cả các vật liệu có chì mà xã hội về căn bản đã loại bỏ cho đến tận bây giờ.”

Ông Shellenberger cho hay, “Ngày nay chúng tôi biết rằng sản phẩm tiêu dùng này, thứ mà bằng cách nào đó mọi người nghĩ rằng là sạch, là hài hòa với thiên nhiên, thì lại thực sự là… thực sự là khá độc hại. Và có rất nhiều sản phẩm kiểu này.”

Thực tế rằng các tấm pin xuống cấp nhanh hơn so với suy nghĩ trước đó càng làm tăng thêm lượng chất thải năng lượng mặt trời.

Ông Schellenberger nói: “Chúng xuống cấp khoảng 1% một năm, không phải 0.5% một năm. Và điều đó có nghĩa là mọi người có lý do để thay thế chúng nhanh hơn.”

“Có một ý tưởng lãng mạn rằng quý vị sẽ nhận được các tấm quang năng và quý vị sẽ lắp đặt chúng một lần, và sau đó quý vị sẽ không bao giờ phải làm bất cứ điều gì nữa. Bây giờ chúng tôi biết rằng mọi người sẽ lắp đặt lại chúng khoảng chừng mỗi 10 năm một lần,” ông cho biết thêm rằng ngược lại, các nhà máy điện nguyên tử có thể hoạt động trong khoảng 80 năm.

“Vì vậy, chúng ta đang nói về một sự khác biệt to lớn và sự gia tăng to lớn về tổng lượng vật liệu và tổng lượng chất thải,” ông nói thêm rằng các tính toán của riêng ông cho thấy các tấm quang năng tạo ra chất thải nguy hại hơn gấp 200 đến 300 lần so với chất thải phóng xạ cấp cao thải ra từ các nhà máy điện nguyên tử, “vốn có thể là loại chất thải đáng sợ nhất.”

Ông nói về sự thúc đẩy việc áp dụng năng lượng mặt trời, “Tôi nghĩ điều này được  thúc đẩy bởi một loại ảo tưởng và rất có ý thức hệ, một kiểu tưởng tượng được lý tưởng hóa.”

Tom Ozimek
Hồng Ân biên dịch