Theo một quan chức cao cấp của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, hơn 1,000 nhà nghiên cứu có liên quan với quân đội Trung Quốc đã rời Hoa Kỳ kể từ khi nhà chức trách bắt giữ một số sĩ quan quân đội Trung Quốc bị tình nghi hoạt động bí mật hồi mùa hè.

Cảnh sát Trung Cộng đeo khẩu trang diễn hành cạnh lối vào Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh, ngày 20 tháng 9 năm 2020. (Ảnh Nicolas Asfouri / AFP qua Getty Images)

Đầu năm nay, ít nhất 4 nhà nghiên cứu Trung Quốc đã bị bắt và bị buộc tội gian lận thị thực với cáo buộc nói dối trong đơn đăng ký về tư cách thành viên của Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA), tên chính thức của quân đội Trung Quốc. Một trong những nhà nghiên cứu đó đã ẩn náu trong lãnh sự quán Trung Quốc ở San Francisco vài tuần trước khi bị bắt vào cuối tháng 7.

Một sinh viên đến từ Trung Quốc cũng bị truy tố vì tội tương tự vào hồi tháng Giêng.

Ông John C. Demers, trợ lý tổng chưởng lý về an ninh quốc gia, cho biết những vụ bắt giữ đó “chỉ là phần nổi của tảng băng chìm,” dẫn đến một cuộc điều tra đã khám phá ra một mạng lưới rộng lớn các nhà nghiên cứu bí mật của PLA trên khắp đất nước.

“Giữa những … vụ bắt giữ đó, giữa hàng chục cuộc phỏng vấn mà văn phòng [FBI] đã thực hiện cùng với những cá nhân khác hiện có mặt ở đây trong những hoàn cảnh tương tự, và sau đó, là việc đóng cửa lãnh sự quán Houston để phá vỡ hoạt động gây ảnh hưởng của nước ngoài và các hoạt động gián điệp kinh tế, hơn 1,000 nhà nghiên cứu Trung Quốc thuộc PLA đã rời khỏi đất nước chúng ta,” ông Demers nói trong cuộc thảo luận trực tuyến tại Hội nghị Aspen Cyber Summit hôm 02/12.

“Những trường hợp đó là một phần trong nỗ lực của Trung Cộng nhằm đưa những người này đến Hoa Kỳ, và đưa họ đến đây mà không tiết lộ danh tính của họ.”

Ông Demers cho biết, để đối phó với các vụ bắt giữ và điều tra của nhà chức trách Hoa Kỳ, Trung Cộng đã chỉ dẫn cho các nhà nghiên cứu tiếp tục che giấu mối liên hệ của họ với PLA.

Các tài liệu của tòa án được nộp trong tháng 7 cho biết Trung Cộng đang hướng dẫn các sinh viên có liên hệ với PLA tiêu hủy bằng chứng và đang nỗ lực phối hợp để đưa họ khỏi Hoa Kỳ sau khi nhận thấy chính phủ Hoa Kỳ đang đóng cửa.

Các vụ bắt giữ là một phần của một loạt vụ truy tố do Bộ Tư pháp đưa ra nhắm vào nỗ lực của Trung Cộng trong việc đánh cắp công nghệ và các nghiên cứu của Hoa Kỳ. Chính phủ TT Trump cũng buộc Lãnh sự quán Trung Quốc ở Houston đóng cửa vào tháng 7, nói rằng đây là trung tâm của những hoạt động gián điệp và gây ảnh hưởng xấu.

Ông William Evanina, Giám đốc Trung tâm Phản gián và An ninh Quốc gia, cho biết trong sự kiện về 1,000 nhà nghiên cứu có liên hệ với PLA, ông lo ngại nhất về rủi ro liên quan đến những sinh viên trình độ sau đại học.

“Không phải trò đùa đâu, họ đều đến đây theo lệnh của các cơ quan tình báo Trung Cộng. Họ sẽ đến các trường đại học cụ thể để nghiên cứu các lĩnh vực hoặc các phạm vi cụ thể sẽ mang lại lợi ích cho … Trung Cộng và quân đội,” ông Evanina nói.

Trong một nỗ lực khác để đề phòng PLA đánh cắp công nghệ của Hoa Kỳ, hồi tháng 5 TT Trump đã đưa ra một lệnh cấm nhập cảnh đối với sinh viên Trung Quốc ở cấp độ sau đại học hoặc cao hơn mà có liên hệ với các tổ chức ủng hộ “chiến lược hợp nhất quân sự-dân sự” của Trung Cộng. Chiến lược này bắt buộc khu vực tư nhân của Trung Quốc phải sắp xếp để trợ giúp PLA phát triển công nghệ.

Theo thông báo của Bộ Ngoại giao hồi tháng 9, từ tháng 6 đến ngày 08/9, theo lệnh của Tổng thống, cơ quan này đã thu hồi hơn 1,000 thị thực của sinh viên Trung Quốc có liên quan với quân đội.

Cathy He
Cẩm An biên dịch