Hôm 03/02, Ngoại trưởng Antony Blinken thông báo Hoa Kỳ đã gia hạn Hiệp ước vũ khí nguyên tử cuối cùng còn lại với Nga thêm 5 năm.

Người được đề cử cho vị trí Ngoại trưởng Hoa Kỳ, ông Antony Blinken, tại phiên điều trần phê chuẩn trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện ở Hoa Thịnh Đốn hôm 19/01/2021. (Ảnh: Graeme Jennings/ Pool/ Getty Images)

Hiệp ước New START, có hiệu lực từ năm 2011, giới hạn số lượng đầu đạn nguyên tử chiến lược được khai triển của mỗi quốc gia là 1,550 và số lượng hỏa tiễn và oanh tạc cơ được phép khai triển là 700. Hiệp ước cũng bao gồm một cơ chế xác minh cho phép cả hai quốc gia bảo đảm sự tuân thủ lẫn nhau thông qua việc giám sát thực địa.

Ông Blinken nói trong một tuyên bố rằng, “Đặc biệt trong các thời điểm căng thẳng, các giới hạn có thể xác nhận được đối với vũ khí nguyên tử liên lục địa của Nga là cực kỳ quan trọng. Việc gia hạn Hiệp ước New START giúp giữ cho Hoa Kỳ, cùng các đồng minh và đối tác của Hoa Kỳ cũng như thế giới an toàn hơn. Một cuộc chạy đua nguyên tử không bị hạn chế sẽ gây nguy hiểm cho tất cả chúng ta.”

Chính phủ cựu TT Trump đã hành động để gia hạn hiệp ước và cố gắng đưa Trung Quốc, quốc gia vốn không bị ràng buộc bởi bất kỳ hiệp ước nguyên tử nào, vào cuộc. Ông Blinken cho biết nỗ lực để khiến Trung Quốc tham gia hiệp ước sẽ tiếp tục. Ông lưu ý rằng chính phủ TT Biden cũng sẽ theo đuổi một hiệp ước kiểm soát vũ khí nguyên tử rộng hơn với Nga.

Ông Blinken nói: “Với sự tham vấn của Quốc hội cùng các đồng minh và đối tác của Hoa Kỳ, Hoa Kỳ sẽ sử dụng khoảng thời gian có được bởi 5 năm gia hạn của Hiệp ước New START để giám sát Liên bang Nga trong việc kiểm soát vũ khí với tất cả số vũ khí nguyên tử của họ. Chúng tôi cũng sẽ theo đuổi việc kiểm soát vũ khí để giảm bớt mối nguy hiểm từ kho vũ khí nguyên tử hiện đại và đang ngày càng gia tăng của Trung Quốc.”

Kể từ khi ký hiệp ước, Nga đã công bố việc mở rộng và khai triển một số hỏa tiễn đặt ra thách thức nghiêm trọng đối với hệ thống phòng thủ hỏa tiễn của Hoa Kỳ, bao gồm hỏa tiễn nguyên tử với tầm bắn gần như không giới hạn, hỏa tiễn đạn đạo xuyên lục địa Sarmat và phương tiện bay Avangard.

Hoa Kỳ và Nga đã rút khỏi hai hiệp ước lớn dưới thời chính phủ cựu TT Trump. Hoa Thịnh Đốn bắt đầu rút khỏi Hiệp ước các lực lượng nguyên tử tầm trung năm 1987 sau khi cáo buộc Nga vi phạm hiệp ước này. Cả hai quốc gia cuối cùng đã kết thúc nghĩa vụ của họ theo hiệp ước. Hồi đầu tháng 01/2021, Nga tuyên bố sẽ theo sau Hoa Kỳ rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở năm 1992, cho phép các chuyến bay giám sát được bay qua các cơ sở quân sự.

Ông Blinken nói rằng ngay cả khi Hoa Kỳ gia hạn hiệp ước New START, nước này vẫn sẽ “để mắt đến” các vi phạm nhân quyền bị cáo buộc và “các hành động đối địch” của Nga. Chính phủ TT Biden đang xem xét các lựa chọn của mình để ứng phó với vụ hack SolarWinds của Nga, cáo buộc can thiệp bầu cử, và việc bắt giam thủ lĩnh phe đối lập Alexei Navalny của nước này.

Ivan Pentchoukov
Hạo Văn biên dịch