Một dự luật được giới thiệu tại cơ quan lập pháp tiểu bang South Dakota sẽ cấp cho Tổng chưởng lý của tiểu bang này quyền xác định các sắc lệnh của Tổng thống (TT) Joe Biden có hợp hiến hay không và có khả năng vô hiệu hóa chúng ở cấp tiểu bang hay không.

Tổng thống Joe Biden ký các sắc lệnh trong Phòng ăn của Tòa Bạch Ốc ở Hoa Thịnh Đốn hôm 26/01/2021. (Ảnh: Doug Mills-Pool/Getty Images)

Dự luật được đề nghị này, vốn tự mô tả là một đạo luật “cho phép đánh giá các sắc lệnh cụ thể do Tổng thống Hoa Kỳ ban hành,” được một nhóm gồm 15 nhà lập pháp Đảng Cộng Hòa, trong đó có 2 thượng nghị sỹ của tiểu bang bảo trợ.

Nếu được thông qua thành văn bản, dự luật này sẽ cho phép Ban Hành pháp của Hội đồng Nghiên cứu Lập pháp đánh giá lại bất kỳ sắc lệnh nào mà về bản chất không cần Quốc hội thông qua. Sau khi xem xét, Ban Hành pháp có thể chuyển sắc lệnh đó cho Tổng chưởng lý kiểm tra thêm. Sau đó, vị Tổng chưởng lý này sẽ xác định South Dakota có nên xin miễn áp dụng lệnh này hay không nếu nó được cho là vi hiến.

Theo phiên bản mới nhất của dự luật này, South Dakota sẽ có thể tự miễn khỏi bất kỳ luật và sắc lệnh nào mà “hạn chế quyền của một người” hoặc được Tổng chưởng lý xác định là vi hiến nếu nó thuộc bất kỳ loại nào trong sáu danh mục cụ thể. Các danh mục đó gồm những luật liên quan đến đại dịch hoặc các trường hợp khẩn cấp khác về y tế công cộng; quy định về các nguồn tài nguyên thiên nhiên; quy định về ngành nông nghiệp; quy định về sử dụng đất; quy định trong ngành tài chính thông qua việc áp đặt các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội hoặc quản lý; và quy định về quyền hiến định cho phép giữ và mang vũ khí.

Nỗ lực lập pháp này để có thể miễn cho South Dakota khỏi các sắc lệnh của Tổng thống được đưa ra sau quyết định chấm dứt dự án đường ống Keystone XL trị giá 8 tỷ USD nằm trong kế hoạch của chính phủ TT Biden nhằm giải quyết “cuộc khủng hoảng khí hậu.” Theo kế hoạch ban đầu, đường ống dài 1,200 dặm sẽ đi qua South Dakota và cung cấp hơn 830,000 thùng dầu mỗi ngày từ Alberta, Canada, đến Nebraska, nơi nó sẽ kết nối các công trình hiện có để đến các nhà máy lọc dầu ở duyên hải Vịnh Mexico.

Tháng trước, Thống đốc Kristi Noem, một thành viên Đảng Cộng Hòa, cho biết bà “rất thất vọng” với sắc lệnh hủy bỏ đường ống này của TT Biden, điều mà bà gọi là “chính sách sai lầm” về năng lượng và môi trường.

“Đường ống này không chỉ tạo ra việc làm và giúp chúng ta bảo đảm một nguồn cung cấp năng lượng với giá cả phải chăng mà còn an toàn hơn cho môi trường của chúng ta,” bà Noem nói trong một cuộc họp báo. “Lịch sử đã hết lần này đến lần khác chứng minh rằng cách chúng ta đang vận chuyển nguồn cung năng lượng của mình hiện nay bị tổn thất theo nhiều cách và nó sẽ an toàn hơn qua đường ống so với xe tải và xe lửa.”

GQ Pan
Cẩm An biên dịch