Hôm 03/11, các thành viên Đảng Cộng Hòa tại Thượng viện đã cản trở một dự luật bầu cử do Đảng Dân Chủ đệ trình, tiếp nối sự chia rẽ lâu nay giữa hai đảng về luật liên quan đến bầu cử.

Cuộc bỏ phiếu chủ yếu theo quan điểm đảng phái này chỉ có một “kẻ đào ngũ” là Thượng nghị sĩ (TNS) Lisa Murkowski (Cộng Hòa–Alaska), người đã cùng với Đảng Dân Chủ ủng hộ dự luật, và cũng là nhà lập pháp duy nhất của Đảng Cộng Hòa ủng hộ bất kỳ dự luật bầu cử nào của Đảng Dân Chủ. Phó Tổng thống Kamala Harris đã chủ trì cuộc bỏ phiếu này.

Lãnh đạo Đa số Thượng viện Chuck Schumer (Dân chủ–New York) cho biết sau khi đạo luật này không được thông qua, “Sau cuộc bỏ phiếu hôm nay, rõ ràng là Đảng Cộng Hòa hiện đại đã quay lưng lại với việc bảo vệ quyền bầu cử.”

Ông Schumer gật đầu bày tỏ sự biết ơn tới bà Murkowski vì đã ủng hộ dự luật, nhưng hỏi, “Phần còn lại của đảng Lincoln ở đâu?”

Dự luật này, được gọi là Đạo luật Thăng tiến Quyền Bầu cử của John R. Lewis, ban đầu được đưa ra tại Hạ viện bởi dân biểu Terri Sewell (Dân Chủ–Alaska). Đạo luật tương tự đã được TNS Patrick Leahy (Dân Chủ–Vermont) đưa ra trước Thượng viện vào đầu tháng Mười.

Lãnh đạo Thiểu số Thượng viện Mitch McConnell (Cộng Hòa-Kentucky) nói trước các phóng viên sau bữa tiệc trưa chính sách hàng tuần của Đảng Cộng Hòa, từ trái sang phải: Thượng nghị sĩ Rick Scott (Cộng Hòa-Florida), Thượng nghị sĩ John Barrasso (Cộng Hòa-Wyoming), Thượng nghị sĩ John Thune (Cộng Hòa-South Dakota), Thượng nghị sĩ Roy Blunt (Cộng Hòa-Missouri), và Thượng nghị sĩ Joni Ernst (Cộng Hòa-Iowa) có mặt tại Quốc hội Hoa Kỳ ở Hoa Thịnh Đốn hôm 05/10/2021. (Ảnh: Anna Moneymaker/Getty Images)

Trong một bài bình luận đăng trên Montgomery Advertiser vào tháng Tám, bà Sewell đã lập luận rằng luật về tính liêm chính của cử tri cấp tiểu bang đang đặt Đạo luật Quyền Bầu cử (VRA) năm 1965 “vào tình thế nguy hiểm.” Bà Sewell đã so sánh “nỗ lực cấp tiểu bang nhằm hạn chế quyền bầu cử” với “các cuộc tấn công Jim Crow thời hiện đại.”

Về căn bản, dự luật này có mục đích khôi phục các điều khoản của VRA mà bà Sewell và các thành viên Đảng Dân Chủ khác cáo buộc Tối cao Pháp viện đã “rút ruột”.

Một số cơ chế thực thi của VRA đã bị hủy bỏ vào năm 2013 sau khi tòa án cấp cao này ra phán quyết rằng hoàn cảnh đã thay đổi đáng kể trong hơn 50 năm kể từ khi dự luật được thông qua đến mức không thể biện minh cho những cơ chế “bất thường” này nữa.

Theo VRA, các tiểu bang được chính phủ liên bang coi là có lịch sử phân biệt đối xử bị cấm thông qua việc thay đổi luật bầu cử của họ mà không được liên bang “chuẩn y trước”.

Sau quyết định năm 2013 của Tối cao Pháp viện, một số tiểu bang đã gấp rút củng cố luật bầu cử của họ. Sự gấp rút của các tiểu bang ngày càng tăng thêm kể từ đó, khi Đảng Cộng Hòa ưu tiên bảo đảm cho các cuộc bầu cử sau khi “tỉnh ngộ” về những điểm không nhất quán trong cuộc tuyển cử năm 2020.

Theo dự luật bị Đảng Cộng Hòa ngăn trở, yêu cầu chuẩn y từ trước của liên bang sẽ trở lại có hiệu lực hoàn toàn.

Các thành viên Đảng Dân Chủ cho rằng nhiều luật bầu cử do Đảng Cộng Hòa thông qua là phân biệt đối xử và nhằm vào các nhóm thiểu số. Trong khi tòa án cao nhất của đất nước bác bỏ lập luận này trong vụ kiện năm 2021, Brnovich kiện Ủy ban Quốc gia Dân Chủ, các thành viên Đảng Dân Chủ tiếp tục cảnh báo rằng một kỷ nguyên Jim Crow mới đang cận kề.

Đạo luật Quyền Bầu cử của John Lewis là một trong nhiều dự luật bầu cử được Đảng Dân Chủ đề xướng.

Một biện pháp được đề nghị khác, được gọi là Đạo luật “Vì Người dân”, sẽ thay đổi hoàn toàn các cuộc bầu cử và cấm các tiểu bang sử dụng nhiều biện pháp an ninh bầu cử mà họ hiện đang dùng. Sau khi TNS ôn hòa Joe Manchin (Dân Chủ–West Virginia), người có lá phiếu dao động chủ chốt, tuyên bố phản đối dự luật này, Đảng Dân Chủ đã loại bỏ nó.

Kể từ khi lên nắm quyền, các thành viên Đảng Cộng Hòa trong Quốc hội nhiệm kỳ 117 đã phản đối các nỗ lực của Đảng Dân Chủ nhằm liên bang hóa các cuộc bầu cử, và trước đây đã sử dụng quyền tranh luận không giới hạn (filibuster) này trong các dự luật bầu cử khác.

Hôm 20/10, các thành viên Đảng Cộng Hòa đã đồng thuận ngăn cản Đạo luật “Tự do Bỏ phiếu” của Đảng Dân Chủ.

Dự luật đó, được tạo ra trong một nỗ lực thỏa hiệp do ông Manchin dẫn đầu, sẽ tạo ra các yêu cầu mới cho các nhóm tiết lộ thông tin về các nhà tài trợ của họ, đặt tên Ngày Bầu Cử là ngày lễ quốc gia, và tạo ra các tiêu chuẩn liên bang cho việc bỏ phiếu qua thư, bỏ phiếu sớm, và ID cử tri.

Trước cuộc bỏ phiếu hôm 20/10, TNS Dick Durbin (Dân Chủ–Illinois) đã yêu cầu Đảng Cộng Hòa ít nhất phải xem xét đề nghị và không sử dụng quyền tranh luận không giới hạn filibuster, mà ông gọi là “vũ khí của Jim Crow”.

Sự thất bại của dự luật mới nhất này có thể sẽ làm dấy lên những lời kêu gọi của các thành viên Đảng Dân Chủ về việc thay đổi hoặc bãi bỏ filibuster.

Sự ví von filibuster với Jim Crow của ông Durbin thường được các đồng sự của ông nhắc lại, những người đã yêu cầu kết thúc quy trình này.

Trong một cuộc phỏng vấn, Dân biểu Jim Clyburn (Dân Chủ–South Carolina) nói rằng các dự luật bầu cử liên quan đến “quyền hiến định” và “không nên bị loại bỏ”. TNS Jeff Merkley (Dân Chủ–Oregon), người đã giới thiệu Đạo luật Vì Người dân, vào đầu năm nay đã cảnh báo trong một cuộc phỏng vấn với CBS rằng đó sẽ là “ngày tận thế của bầu cử” nếu các quy tắc filibuster không được thay đổi. TNS Amy Klobuchar (Dân Chủ–Minnesota) lên tiếng ủng hộ việc thay đổi hoặc loại bỏ quy tắc filibuster, nói rằng “tại một thời điểm nào đó, quý vị phải hoàn thành công việc.”

Nhưng những người khác trong nhóm, bao gồm cả ông Manchin, phản đối điều này.

Trong quá khứ, ông Manchin đã hứa sẽ bảo vệ filibuster, bác bỏ những nỗ lực của đảng ông nhằm loại bỏ hoặc vô hiệu hóa quy trình nghị viện này. Một người ôn hòa quan trọng khác, TNS Kyrsten Sinema (Dân Chủ–Arizona) cũng nói như vậy, gọi quy trình này là “một công cụ” quan trọng để bảo vệ quyền của đảng thiểu số trong thượng viện.

Trong khi ông đã ủng hộ các dự luật bầu cử của đảng mình, Tổng thống Joe Biden cũng đã từ chối mọi nỗ lực nhằm loại bỏ filibuster, nhưng ông đã cho thấy mình cởi mở trong việc cải tổ quy trình này.

Joseph Lord
Thiện Lan biên dịch