Cố vấn về Trung Quốc của cựu Ngoại trưởng Mike Pompeo cho rằng phái đoàn của Bắc Kinh đến Alaska để “sắp đặt tuyên truyền rẻ tiền” trong khi nỗ lực chuyển hướng sự chú ý của quốc tế khỏi những hành vi lạm dụng nhân quyền của Trung Cộng.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken (trái) và Cố vấn An ninh Quốc gia Jake Sullivan (phải) nói trước truyền thông sau các cuộc hội đàm kín vào buổi sáng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc sau khi kết thúc cuộc họp hai ngày ở Anchorage, Alaska hôm 19/03/2021. (Ảnh: Frederic J. Brown/POOL/AFP/Getty Images)

Trong tuần từ 15–21/03, Ngoại trưởng Antony Blinken và Cố vấn an ninh quốc gia Tòa Bạch Ốc Jake Sullivan đã tổ chức một cuộc họp kéo dài hai ngày tại Anchorage để đón tiếp những người đồng cấp đến từ Trung Quốc – Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị và nhà ngoại giao hàng đầu Dương Khiết Trì.

Kể từ đó, điều làm người ta nhớ đến các cuộc đàm phán song phương này không phải là những gì hai bên đã nói, mà là cách phái đoàn Trung Cộng thể hiện một cơn thịnh nộ ngoại giao trong cuộc gặp mặt trực tiếp này. Đặc biệt, ông Dương đã gạt bỏ các nghi thức ngoại giao thông thường và đả kích cái mà ông cho là nền dân chủ chật vật của Hoa Kỳ và việc đối xử tồi tệ với người thiểu số.

Cơn giận dữ công khai của ông Dương kể từ đó đã vấp phải những lời chỉ trích nặng nề từ một số nhà lập pháp và các cựu quan chức Hoa Kỳ. Trong khi đó, các hãng thông tấn nhà nước của Trung Cộng lại ca ngợi rằng cuộc gặp này là một thắng lợi ngoại giao của Bắc Kinh. Tờ Hoàn Cầu (Global Times), cơ quan ngôn luận hiếu chiến của Trung Cộng gọi đây là “một cuộc phô trương sức mạnh của Trung Quốc” trong một bài báo đăng ngày 20/3.

Ông Miles Yu, một học giả gốc Hoa, người đã giúp định hình chính sách Trung Quốc dưới thời chính phủ cựu TT Trump, nêu rõ phái đoàn Trung Cộng không đến Alaska với ý định giải quyết các vấn đề căn bản của mối bang giao song phương này, mà là để thúc đẩy nghị trình chính trị của Trung Cộng.

“Về căn bản, họ ở đây là để làm mất uy tín của nền dân chủ Hoa Kỳ, cố gắng lợi dụng điểm yếu của Hoa Kỳ để đưa ra những lời chỉ trích bất công,” ông Yu nói trong một cuộc phỏng vấn với chương trình “American Thought Leaders” (Các nhà lãnh đạo tư tưởng Hoa Kỳ) của The Epoch Times.

Các cuộc đàm phán ở Alaska diễn ra vào một “thời điểm rất đặc biệt,” khi Trung Cộng “bị cô lập chưa từng có trên thế giới,” ông Yu nhận xét.

Công chúng ở nhiều nước có quan điểm tiêu cực về Trung Quốc. Vào tháng 10/2020, một cuộc thăm dò của Trung tâm Nghiên cứu Pew cho thấy quan điểm tiêu cực về Trung Quốc ở 9 quốc gia – bao gồm Úc, Canada, Nam Hàn, Anh Quốc, và Hoa Kỳ – đã đạt mức cao nhất trong hơn một thập kỷ qua.

Tại Hoa Kỳ, chính phủ cựu TT Trump đã dành bốn năm để đẩy lùi các ảnh hưởng độc hại của Trung Cộng, bao gồm cả các hoạt động thương mại không công bằng và gián điệp.

Vào tháng 03/2021, một cuộc thăm dò khác của Trung tâm Nghiên cứu Pew cho thấy hơn 70% người dân Hoa Kỳ nói rằng Hoa Thịnh Đốn nên đứng lên chống lại Trung Cộng vì hồ sơ nhân quyền của họ, ngay cả khi điều đó sẽ làm tổn hại hợp tác kinh tế song phương.

Theo ông Yu, phái đoàn Trung Cộng đã đến Alaska để trút cơn giận giữ, cố gắng đổ lỗi rằng Hoa Kỳ là quốc gia duy nhất phải chịu trách nhiệm về tình trạng bị quốc tế cô lập của Trung Quốc.

“Về căn bản, họ đến đây để chuyển trọng tâm vấn đề thực sự của thời đại: đó là những thách thức toàn cầu do Trung Cộng đặt ra,” ông Yu nói thêm.

Chính sách ngoại giao của Trung Cộng

Theo ông Yu, về một khía cạnh nào đó, sự giận dữ công khai của phái đoàn Trung Cộng cũng có ích lợi.

“Đối với tôi, dường như người Trung Quốc đã mất đi sự uyển chuyển, khéo léo trong ngoại giao và sự tự tin, nhưng thực chất điều đó giúp cho phần còn lại của thế giới hiểu được các nhà ngoại giao Trung Quốc thực sự như thế nào,” ông Yu nhận xét.

“Các nhà ngoại giao Trung Quốc không thực sự là các nhà ngoại giao, họ là những người đại diện cho ý chí của Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc,” ông Yu nói thêm, khi đề cập đến cơ quan bao gồm các lãnh đạo hàng đầu của Đảng này.

Ông Yu cho hay ông Dương Khiết Trì được biết đến như một người có kỹ năng chính trị, nhưng việc ông ta cư xử như vậy trước công chúng cho thấy ông ấy chỉ đơn giản là hành động theo lệnh của lãnh đạo cao nhất của Trung Cộng. Trung Cộng ngày càng thực thi hình thức ngoại giao hung hăng được mệnh danh là “sói chiến” trong nỗ lực chống lại sự chỉ trích ngày càng tăng của quốc tế về các hành động gây hấn của họ.

Tuy nhiên, ông Yu cho rằng ông thấy việc phái đoàn Trung Cộng lên lớp Hoa Kỳ về đạo đức dân chủ là điều “hoàn toàn điên rồ”, khi xét đến hồ sơ vi phạm nhân quyền của Trung Cộng đối với những người bất đồng chính kiến, các nhóm tôn giáo, người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ và Pháp Luân Công, và hoạt động mổ cướp nội tạng đối với các tù nhân lương tâm do nhà nước hậu thuẫn.

Vào tháng 01/2021, Ngoại trưởng Hoa Kỳ khi đó là ông Mike Pompeo đã tuyên bố rằng Bắc Kinh đã phạm “tội diệt chủng” và “tội ác chống lại nhân loại” đối với người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ. Hôm 22/03, Hoa Kỳ, Canada, Vương quốc Anh, và Liên minh Âu Châu đã cùng công bố các biện pháp trừng phạt đối với 6 quan chức Trung Cộng phải chịu trách nhiệm về vi phạm nhân quyền đối với người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương.

Ông Yu cho biết khi các quan chức Trung Cộng đưa ra những lời chỉ trích tại Hoa Kỳ, điều đó rất khác với việc người dân Hoa Kỳ chỉ trích đất nước của chính họ.

Ông nói: “Người dân Hoa Kỳ chúng ta chỉ trích hệ thống của mình vì chúng ta mong muốn hệ thống của mình tốt hơn.”

“Khi Đảng Cộng sản Trung Quốc chỉ trích hệ thống của Hoa Kỳ, họ không mong muốn điều tốt đẹp cho chúng ta. Họ thách thức nền tảng dân chủ Hoa Kỳ. Về cơ bản, họ cố gắng phá hủy toàn bộ hệ thống tự do và dân chủ. Họ [Trung Cộng] hoàn toàn khác với chúng ta.”

Nhìn lại các cuộc hội đàm này, ông Yu cho rằng phái đoàn Trung Cộng đã bỏ lỡ cơ hội hợp tác với chính phủ ông Biden vì chính phủ này thực sự muốn “tìm kiếm những lĩnh vực chung để hợp tác với Trung Quốc.”

Để kết luận, ông Yu nói rằng chính phủ ông Biden nên rút ra một bài học từ các cuộc đàm phán ở Alaska.

Ông cho biết, “Quý vị phải đối phó với Trung Quốc bằng sự trung thực, bằng sức mạnh, bằng sức mạnh không chút do dự và sự tự tin vào hệ thống dân chủ của chính chúng ta. Đừng để những kẻ tuyên truyền Trung Quốc lợi dụng các vị.”

Jan Jekielek và Frank Fang
Yến Nhi biên dịch