Trong nỗ lực mới nhất nhằm hạn chế cả nhập cư hợp pháp và bất hợp pháp, chính phủ của Tổng thống Donald Trump đang gia tăng các rào cản mới về điều kiện tị nạn.

Tổng thống Donald Trump phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh về Chiến dịch Vắc-xin Thần Tốc ở Hoa Thịnh Đốn hôm 8/12/2020. (Ảnh Tasos Katopodis / Getty Images)

Trong một bản quy tắc mới dài 419 trang của Bộ An ninh Nội địa (DHS) và Bộ Tư pháp (DOJ), chính phủ cho biết họ sẽ bổ sung thêm các hạn chế đối với điều kiện xin tị nạn và giới hạn các trường hợp các cá nhân có thể đủ điều kiện để được bảo vệ; những thay đổi mà họ lưu ý “có khả năng dẫn đến số đơn tị nạn được chấp thuận ít hơn hàng năm”.

Các quy định mới sẽ nới rộng quyền lực của các thẩm phán trong việc tuyên bố các đơn xin tị nạn là “tầm phào” – một phán quyết sẽ ngăn cản bất kỳ hình thức cứu trợ nhập cư nào, từ chối chấp thuận các yêu cầu, và từ chối các yêu cầu mà không cần điều trần nếu các yêu cầu này được coi là thiếu bằng chứng nào đó.

Các quy định mới cũng nói rằng những người xin tị nạn phải chứng minh rằng họ sẽ phải chịu “một mức độ tổn hại nghiêm trọng” nếu họ bị hồi hương.

Hiện nay thì những người xin tị nạn được xét là đủ điều kiện để hưởng quy chế tị nạn khi khai họ có một “mối lo ngại đáng tin cậy về việc bị ngược đãi hoặc tra tấn” nếu họ trở về nước. Chứng nhận tị nạn cho phép các cá nhân được bảo vệ không bị trục xuất và được phép làm việc. Sau một năm, những người xin tị nạn đủ điều kiện để nộp đơn xin tình trạng hợp pháp vĩnh viễn.

Quy định này của chính phủ giải thích rõ rằng “sự ngược đãi” không bao gồm: “mọi trường hợp bị tổn hại” do tình trạng bất ổn hình sự hoặc quân sự ở một quốc gia; bất kỳ đối xử nào mà Hoa Kỳ coi là “không công bằng, xúc phạm, bất công, hay thậm chí trái pháp luật hoặc vi hiến”; bị quấy rối; hoặc “các mối đe dọa mà không có xảy ra hành động nào để thực hiện các mối đe dọa đó”.

Những cá nhân tuyên bố rằng họ sẽ phải đối mặt với sự ngược đãi vì bạo lực giới tính hay bạo lực băng đảng, trong số các lý do khác, nói chung cũng sẽ không đủ điều kiện để xin tị nạn theo các quy định mới.

Những thay đổi cũng nêu ra một số yếu tố có thể loại các cá nhân không đủ tiêu chuẩn mà các quan chức nhập cư phải xem xét trong quá trình xin tị nạn. Những điều này bao gồm việc liệu những người di trú có vượt biên vào Hoa Kỳ bất hợp pháp không, có sử dụng tài liệu gian lận không, có nộp thuế không, hay có đi qua các quốc gia khác mà trước hết không tìm kiếm tình trạng bảo vệ ở đó không.

“Các cơ quan lưu ý rằng những thay đổi này có khả năng dẫn đến việc hàng năm sẽ cho phép tị nạn ít hơn do cần giải thích về tầm quan trọng của việc xét đơn và những thay đổi của định nghĩa về ‘chắc chắn tái định cư.’

Bộ quy tắc này sẽ có hiệu lực sau 30 ngày kể từ ngày được công bố trong Văn khố Liên bang hôm 11/12.

Ông Aaron Reichlin-Melnick thuộc Hội đồng Di trú Hoa Kỳ, một nhóm vận động cho người nhập cư, cho biết, “Theo quy định này thì một tỷ lệ lớn người vốn trong quá khứ đã có thể đủ điều kiện xin tị nạn giờ đây sẽ không đủ tầm với.”

Trong lần tranh cử vào Tòa Bạch Ốc năm 2016, Tổng thống Trump đã thề sẽ hạn chế nhập cư và nhập cảnh bất hợp pháp vào Hoa Kỳ, bao gồm cả việc kéo dài bức tường biên giới với Mexico.

Chính phủ của ông đã thúc đẩy và thực hiện một loạt các chính sách liên quan khi đang nắm quyền, bao gồm một quy tắc vào đầu năm nay khiến những cá nhân vốn đi qua một quốc gia khác để đến Hoa Kỳ và vốn đã đến biên giới phía nam vào hoặc sau ngày 16/7/2019, sẽ không đủ điều kiện để xin tị nạn trừ khi họ đã xin tị nạn tại một trong những quốc gia mà họ đã đi qua.

Những nạn nhân của các hình thức buôn bán tình dục nghiêm trọng và những người đã đến Hoa Kỳ thông qua các quốc gia không phải là thành viên của các hiệp ước quốc tế liên quan đến người tị nạn đều được loại trừ khỏi quy tắc này.

Katabella Roberts
Cẩm An biên dịch