Loại nhện Golden orb-weaving (tạm dịch: Nhện thợ dệt quả cầu vàng) trông có vẻ hung tợn, nhưng chiếc bụng lớn màu đen bạc của nhện cái lại có chứa những sợi tơ tuyệt đẹp đến mức người ta phải luôn tìm cách thu hoạch hàng trăm năm nay. 

Theo Công viên Động vật học Saint Louis ở Missouri, loại nhện này có tên khoa học là Nephila inaurata madagascariensis – có nguồn gốc từ Madagascar và hoàn toàn vô hại đối với con người.

Con nhện cái có thể lớn gấp 20 lần kích thước của nhện đực trưởng thành; chúng có chiều dài cơ thể trung bình là 3mm và sải chân là 10mm. 

Màu vàng trên sợi tơ của loài nhện này có sắc tố tự nhiên, và toàn bộ họ nhện này đều có thể nhả ra sợi tơ có màu sắc đặc biệt như vậy. Đó là những sợi tơ hình trụ hoàn hảo, mềm mại, nhẹ tênh và vô cùng bền chắc, khiến chúng trở thành lựa chọn hoàn hảo cho những sản phẩm may mặc. 

áo choàng tơ nhện
Nhện golden orb-weaving  (Ảnh: Sanatana/Shutterstock)

Gần một thập kỷ trước, vào năm 2009, hai người đàn ông đã chung sức thực hiện thành công một nhiệm vụ mà trước đó nhiều người đã cố gắng nhưng không thành. Họ mong muốn dệt nên một chiếc áo choàng từ những sợi tơ vàng óng ánh như màu nắng của loài nhện này. 

Chuyên gia dệt may Simon Peers từ Anh quốc, hiện đang làm việc tại Madagascar, đã cùng với nhà thiết kế thời trang Nicholas Godley từ Hoa Kỳ chế tạo một chiếc máy thu hoạch tơ nhện hoạt động bằng tay dựa trên một thiết kế có tuổi đời hàng thế kỷ. Hai nhà thiết kế chọn hình dáng của một chiếc áo choàng mang tính chất cổ tích, gợi lên những suy tưởng về những nghi lễ mang dáng dấp hoàng tộc và những siêu anh hùng trong chiếc áo choàng.

Ông Godley chia sẻ với Viện bảo tàng V&A tại London, Anh quốc, “Rõ là có một chút điên rồ nhất định khi thực hiện loại công việc như thế này. Và quý vị cũng có thể hiểu lý do vì sao, trong 300 năm, một số rất ít những kẻ lập dị đã thử thực hiện và rồi lại thất bại.”

Godley nói, “Điều này thực là… thực sự là rất lớn.” Nhưng thử thách này, là một trong những thứ có thể hấp dẫn chúng tôi, ông cho biết thêm.

Mạng nhện của loài golden orb  (Ảnh: Stacey Ann Alberts/ Shutterstock)

Chia sẻ với Viện bảo tàng V&A, ông Godley cho biết dự án này đã thu hoạch tơ từ khoảng hơn 1.2 triệu con nhện golden orb cái trong hơn ba năm, đã thuê 80 người mỗi ngày để săn những con nhện này. Trong tự nhiên, mạng nhện của loài golden orb này là những cấu trúc cố định có chức năng bắt mồi, giúp dễ tìm chúng hơn một số loài khác.

Sau khi bị bắt, những con nhện được nuôi sống riêng biệt – vì chúng có thể ăn thịt đồng loại – trước khi được đưa vào máy để “nhả tơ”, mỗi con nhện cho từ 30 đến 50 mét sợi tơ trong khoảng 25 phút, ông Godley nói.

Sau khi “nhả tơ”, những con nhện này được thả trở lại vào tự nhiên. Sẽ mất khoảng một tuần để nhện golden orb tái tạo lại tơ của nó; vì vậy cùng một con nhện có thể được dùng để lấy tơ hết lần này đến lần khác. Tơ thu hoạch sau đó được đem đi xử lý, dệt thành vải, và thêu. 

Ông Peers đã phải thốt lên rằng, “Thực sự, bạn không thể cảm nhận được chiếc áo choàng theo đúng nghĩa đen. Thật sự là phi thường.” 

Ông Simon Peers (trái) và ông Nicholas Godley (phải) cùng với người mẫu Bianca Gavrilas trong chiếc áo choàng thêu tay màu vàng kim tại Viện bảo tàng V&A ở London, Anh quốc, vào ngày 23/01/2012. (Ảnh: Adrian Dennis/AFP qua Getty Images)

Hiển nhiên, chiếc áo choàng màu vàng kim này là tác phẩm của niềm đam mê từ đầu đến cuối.

“Điều chúng tôi muốn thực hiện tại đây chính là cho ra đời một tác phẩm nghệ thuật,” Godley trả lời cho trang My Modern Met. “Tôi thấy rằng, ở một khía cạnh nào đó, sản phẩm chúng tôi tạo ra là hoàn toàn độc đáo và đáng ghi nhận bởi những nỗ lực phi thường.”

Ông nói, “Nếu chúng tôi thực hiện tất cả những việc này chỉ vì tiền, thì tôi đã nghĩ ra hàng tá cách làm dễ dàng hơn nhiều.”

Ngày nay, tác phẩm thủ công áo choàng màu vàng kim từ tơ nhện golden orb của Peers và Godley được công chúng khắp thế giới chiêm ngưỡng như một biểu tượng của tự nhiên phong phú và bàn tay khéo léo của con người. 

Chiếc áo choàng được trưng bày tại Viện bảo tàng V&A tại London vào tháng 6 năm 2012 (Ảnh: Cmglee/CC BY-SA 3.0)

Louise Bevan
Thiên Minh biên dịch