Trong tháng 05/2021, giá cả sản xuất tăng cao hơn dự kiến, đánh dấu mức tăng kỷ lục trong 12 tháng qua, và củng cố thêm mối lo ngại về lạm phát vì chi phí sản xuất tăng khiến giá bán sản phẩm cho người tiêu dùng cũng sẽ tăng cao.

Theo thông cáo của Bộ Lao động, trong 12 tháng tính đến hết tháng 05/2021, chỉ số giá sản xuất (PPI) đã tăng 6.6%, con số cao nhất trong lịch sử của chuỗi chỉ số này kể từ năm 2010. Các nhà kinh tế tham gia cuộc thăm dò ý kiến ​​của Investment.com đã dự đoán mức tăng của PPI là 6.3%.

Tờ 5 USD trong bức ảnh minh họa này được nhìn thấy vào ngày 01/06/2017. (Ảnh: Thomas White/Illustration/Reuters)

Giá của các nhà sản xuất không bao gồm thực phẩm, năng lượng và dịch vụ thương mại – một thước đo thường được các nhà kinh tế ưa dùng vì nó loại trừ các thành phần biến động nhiều nhất – đã tăng 5.3% trong tháng 05/2021 so với một năm trước đó. Đây cũng là mức tăng lớn nhất kể từ khi Bộ Lao động bắt đầu theo dõi chỉ số đó vào năm 2014.

Dữ liệu cho thấy, giá năng lượng chưa điều chỉnh theo mùa tăng 46.6% so với tháng 05/2020, giá hàng hóa tăng 11.1%, và giá thực phẩm tăng 4.4%.

Giá cả sản xuất được xem là một chỉ số hàng đầu của lạm phát giá tiêu dùng, vốn chiếm phần lớn của lạm phát chung. Khi dữ liệu giá sản xuất tăng cao, người tiêu dùng có thể đánh giá về khả năng giá cả sẽ tăng trong tương lai. Các quan chức Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã nhiều lần nói họ tin rằng việc tăng giá tiêu dùng là “tạm thời”, với kỳ vọng rằng lạm phát cuối cùng sẽ trở lại mức mục tiêu trung bình 2% của ngân hàng trung ương. 

Theo ông Lance Roberts, chiến lược gia đầu tư tại RIA Advisors, áp lực tăng giá “gây ra bởi sự đóng cửa ép buộc trong nền kinh tế, điều mà lẽ ra không bao giờ nên xảy ra.” Trong một cuộc phỏng vấn với NTD Business, ông Roberts cho biết chính phủ đã tạo ra “nồi áp suất” [áp lực lạm phát] này bằng cách nén các hoạt động kinh tế trong thời kỳ đại dịch.

Ông nói rằng, “Bây giờ tất cả những chuyện này đều sắp xảy ra cùng một lúc, và thật không may, điều này thực sự sẽ khiến Fed lâm vào tình thế khó khăn,” khi đề cập đến áp lực mà các quan chức của Fed sẽ phải đối mặt để tăng lãi suất nếu lạm phát không giảm và vẫn tăng cao trong thời gian dài hơn.

Các nhà đầu tư đã theo dõi sát sao cuộc họp kéo dài hai ngày của Fed, kết thúc vào ngày 16/06, sau đó các quan chức đưa ra một tuyên bố chính sách. Chính sách này sẽ được xem xét kỹ lưỡng để tìm ra manh mối về thời điểm Fed có thể bắt đầu rút lại một số chính sách nới lỏng tiền tệ. Fed đã giữ lãi suất ở mức gần bằng 0 và đã thực hiện việc mua khoảng 120 tỷ USD tài sản hàng tháng để hỗ trợ cho nền kinh tế trong khủng hoảng.

Cho đến nay, các quan chức Fed, do Chủ tịch Jerome PowelL đứng đầu, đã nói rằng áp lực lạm phát gia tăng chỉ là tạm thời và các chính sách cực kỳ nới lỏng tiền tệ sẽ được duy trì trong một thời gian.

Tuy nhiên, một số nhà kinh tế đã cảnh báo rằng lạm phát hiện đã thay thế tỷ lệ thất nghiệp cao và áp lực giảm phát, trở thành rủi ro chính cho nền kinh tế, đồng thời thúc giục ngân hàng trung ương bắt đầu thay đổi chính sách theo hướng giảm mua tài sản và tăng lãi suất.

Tom Ozimek
Bản tin có sự đóng góp của Emel Akan
Kim Liên biên dịch