Hôm 16/02, nhóm các nhà lập pháp lưỡng đảng thuộc Ủy ban Điều hành Quốc hội về Trung Quốc (CECC) đã gửi thư tới Giám đốc Điều hành Amazon Andy Jassy, ​​yêu cầu đại công ty thương mại điện tử Mỹ này giúp đỡ một người Trung Quốc đã bị bỏ tù và tra tấn sau khi anh phơi bày điều kiện làm việc tồi tệ ở một trong những nhà cung cấp của công ty này tại Trung Quốc.

Anh Đường Minh Phương (Tang Mingfang), 43 tuổi, trước đây là kỹ sư tại nhà máy của hãng sản xuất điện tử Foxconn ở Hành Dương, một thành phố ở tỉnh Hồ Nam, miền Trung Trung Quốc. Anh làm về sản xuất hàng loạt và kiểm định chất lượng cho một số sản phẩm của Amazon, bao gồm cả loa thông minh Kindle và Echo.

Năm 2019, anh Đường đã tiết lộ các tài liệu và ảnh nội bộ cho tổ chức bảo vệ quyền lợi lao động Trung Quốc China Labor Watch (CLW) có trụ sở tại New York, cho thấy Foxconn đang sử dụng bất hợp pháp các công nhân là học sinh, được xếp loại là “thực tập sinh”, để làm thêm giờ và làm ca đêm.

Một cuộc điều tra sau đó của CLW cho thấy những học sinh này đến từ các trường dạy nghề hoặc cao đẳng địa phương, và các em “thường xuyên bị giáo viên tấn công bằng cả ngôn từ và thể chất” nếu không chịu làm thêm giờ.

Cuộc điều tra cũng cho thấy Foxconn đã trợ cấp cho những giáo viên này và cung cấp 3 nhân dân tệ (khoảng 0.42 USD) cho các trường học “cho mỗi giờ một học viên thực tập làm việc”.

CLW cho biết, những gì mà nhóm quyền lao động này tìm thấy sau đó đã được Amazon xác nhận trong cuộc điều tra riêng của họ, và nhà bán lẻ này đã một lần nữa yêu cầu Foxconn cách chức giám sát viên và giám đốc nhân sự của nhà máy.

Chưa đầy 10 ngày sau khi CLW công bố cuộc điều tra và The Guardian tiết lộ câu chuyện, anh Đường đã bị bắt vào ngày 16/08/2019 và được thả hai ngày sau khi bị thẩm vấn tại một đồn cảnh sát địa phương.

CECC yêu cầu Amazon hỗ trợ người tố cáo
Một chiếc xe đạp điện của Amazon dùng để giao hàng đậu dọc vỉa hè tại một khu thương mại trung tâm ở Bắc Kinh hôm 29/11/2012. (Ảnh: Wang Zhao/AFP/Getty Images)

Theo CLW, anh Đường lại một lần nữa bị bắt vào ngày 11/09/2019, và sau đó bị giam giữ cho đến tháng 07/2020. Anh bị tòa án địa phương xử hai năm tù do tội “xâm phạm bí mật kinh doanh” và bị phạt 10,000 nhân dân tệ (khoảng 1,500 USD). Anh đã ra tù ngày 10/09/2021.

Tháng 01/2022, trong một bức thư ngỏ gửi cho người sáng lập Amazon Jeff Bezos, anh Đường đã kể chi tiết cách công an buộc anh phải đưa ra những lời thú nhận sai sự thật khi bị giam giữ.

“Viên công an đã đánh tôi nhiều lần trong khi thẩm vấn; anh ta liên tục tát và đánh vào mặt và vào sau đầu tôi,” anh Đường viết. “Cuối cùng, họ nổi giận và còng cả hai tay vào đáy khung sắt. Tôi không thể đứng hoặc ngồi, và cả đêm tôi phải ở trong tư thế nửa cúi người.”

“Đến sáng hôm sau, tôi đã không thể chịu đựng được nữa. Toàn bộ cơ thể tôi run lẩy bẩy khi tôi miễn cưỡng ký vào các tài liệu do công an cung cấp, bên cạnh đó là viên công an mà tôi sợ rằng sẽ đánh tôi một lần nữa nếu tôi không hợp tác.”

Anh hỏi ông Bezos: “Ông có thể yêu cầu Hành Dương Foxconn đối mặt với những vấn đề của họ và bồi thường cũng như xin lỗi tôi không?

“Tôi hy vọng ông sẽ yêu cầu Foxconn ở Hành Dương liên lạc với tòa án địa phương và giúp tôi khiếu nại để cuối cùng tòa án có thể hủy bỏ bản án của tôi!”

Lá thư hôm 16/02 gửi cho ông Jassy của CECC đã được chủ tịch, đồng chủ tịch và hai thành viên cao cấp ký: Thượng nghị sĩ Jeff Merkley (Dân Chủ–Oregon), Dân biểu Jim McGovern (Dân Chủ–Massachusetts), Thượng nghị sĩ Marco Rubio (Cộng Hòa–Florida), và Dân biểu Chris Smith (Cộng Hòa–New Jersey).

Các nhà lập pháp này cho biết họ cũng đã viết thư cho ông Jassy hồi tháng Bảy năm ngoái, yêu cầu Amazon thúc đẩy việc thả anh Đường, nhưng không nhận được hồi đáp.

“Những người như anh Đường rất cần thiết cho việc phát hiện ra các hoạt động lao động bất hợp pháp và lạm dụng lao động trong các nhà máy để bảo vệ công nhân, các công ty Hoa Kỳ, và người tiêu dùng Hoa Kỳ,” bức thư viết. “CHND [Cộng hòa Nhân dân] Trung Hoa không thực thi đầy đủ luật lao động của chính họ và người lao động bị ngăn cản thành lập các tổ chức nghiệp đoàn độc lập.”

Liên đoàn Lao động Quốc tế (ITUC) có trụ sở tại Bỉ, trong báo cáo về Chỉ số Quyền Toàn Cầu năm 2020, đã xếp Trung Quốc vào hạng áp chót về vi phạm quyền của người lao động. Các quốc gia khác nằm trong cùng danh mục gồm có Zimbabwe, Campuchia, Lào, Iran, và Iraq.

Báo cáo chỉ ra rằng hàng chục nhà hoạt động về lao động ở Trung Quốc đã bị bắt giữ trên “cơ sở bằng chứng ngụy tạo” trong năm 2019, và ít nhất năm người vẫn đang bị giam giữ trong khi chờ xét xử cho đến tháng 02/2020.

Somalia, Syria, Yemen, Sudan, và Libya nằm trong số chín quốc gia bị xếp hạng tồi tệ nhất.

“Chúng tôi yêu cầu ông một lần nữa công khai vận động cho anh Đường hoàn toàn được miễn tội, và bảo đảm những người khác phơi bày lao động cưỡng bức ở CHND Trung Hoa được bảo vệ,” các nhà lập pháp viết.

“Làm như vậy sẽ cung cấp một ví dụ cụ thể về cam kết chấm dứt nạn lạm dụng lao động và lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng của Amazon, và sẽ bảo vệ cả người lao động và người tố giác tại các nhà máy và cơ sở cung cấp sản phẩm cho Amazon trên toàn thế giới.”

Amazon đã từ chối bình luận khi được hỏi liệu họ có giúp anh Đường xóa tội, như các nhà lập pháp đã gợi ý, hay không. Tuy nhiên, nhà bán lẻ này cho biết họ cam kết duy trì các tiêu chuẩn chuỗi cung ứng của mình.

Phát ngôn viên của Amazon nói với The Epoch Times qua email rằng, “Chúng tôi không dung thứ cho việc vi phạm các Tiêu Chuẩn Chuỗi Cung Ứng của mình. Chúng tôi thường xuyên đánh giá các nhà cung cấp, sử dụng các kiểm toán viên độc lập nếu thích hợp, để giám sát việc tuân thủ và cải tiến liên tục – nếu phát hiện vi phạm, chúng tôi sẽ thực hiện các bước thích hợp, bao gồm cả việc yêu cầu có  hành động sửa sai ngay lập tức.”

Frank Fang
Thiện Lan biên dịch