Trong gian dân có lưu truyền một câu thành ngữ “Ôm cây đợi thỏ” – ý nói về việc ôm giữ một cách cứng nhắc các quy tắc cũ mà không chịu thay đổi linh hoạt.

Bên cạnh đó, cũng có những câu thành ngữ liên quan như: câu nệ bất hóa (cố chấp không đổi), giậm chân tại chỗ.

Vào thời Xuân Thu Chiến Quốc, nước Tống có một người nông phu rất siêng năng cần cù, mỗi ngày đều chăm chỉ cày ruộng không hề nghỉ ngơi gián đoạn.

Những cánh đồng lúa được ông chăm sóc vô cùng xanh tốt, hạt lúa mập mạp, to tròn. 

Một hôm ông ta đang cắt cỏ trên cánh đồng thì đột nhiên trong nháy mắt, thật nhanh xuất hiện một con thỏ nhảy ra từ bãi cỏ, hốt hoảng lao vút qua người ông ta, không cẩn thận đâm vào thân cây bên cánh đồng, xương cổ gãy, chỉ kịp kêu lên hai tiếng rồi lăn  ra đất chết ngay tại chỗ.

Người nông phu nhặt lấy con thỏ vui mừng nói: “Hôm nay may quá, không tốn chút công sức nào mà lại có được một con thỏ, thịt thỏ thì đem ăn, da thỏ thì đem đi bán lấy tiền. Một ngày bắt được một con, vậy một tháng là 30 con, như vậy mình chẳng phải phát tài rồi sao? Việc gì phải vất vả cực nhọc cả ngày dưới cái nắng chói chang làm gì.”

Từ đó, ông ta bỏ cuốc sang một bên, ngày qua ngày ngồi dưới gốc cây đợi con thỏ khác xuất hiện. Cuối cùng, những cánh đồng tràn ngập cỏ dại mà con thỏ người nông phu chờ đợi vẫn không xuất hiện. Người dân thấy người nông phu trong câu chuyện “ôm cây đợi thỏ” như một chuyện hài hước, cười ông ta cứng nhắc ôm giữ quy luật cũ mà không biết biến hóa linh hoạt. 

Người đời sau lấy câu chuyện “Ôm cây đợi thỏ” này để ví von những người không muốn làm việc mà được hưởng thành quả.

Trích từ “Văn học khai sáng cho trẻ em” của Nhà xuất bản Huayi.

Oanh Lê biên dịch