Theo trích dẫn từ các báo cáo khả tín về vi phạm nhân quyền, chính phủ liên bang [Canada] đã cảnh báo các công ty Canada đang làm ăn kinh doanh với Trung Quốc về những rủi ro phải đối mặt, nếu chuỗi cung ứng của họ có liên quan đến lao động cưỡng bức.

Một phụ nữ Duy Ngô Nhĩ (ở giữa) đi qua lối vào một khu chợ ở Hotan, khu vực Tân Cương phía tây bắc của Trung Quốc, ngày 31/05/2019 (Ảnh: Greg Baker/AFP qua Getty Images)

Bộ các Vấn đề Toàn cầu Canada và Dịch vụ Cao ủy Thương mại Canada đã đưa ra một bản khuyến nghị vào tuần trước, thông báo cho các công ty Canada về những rủi ro pháp lý và danh tiếng của việc kinh doanh với các tổ chức thông đồng về vi phạm nhân quyền và lao động cưỡng bức ở Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương (XUAR).

“Chính phủ Canada lo ngại sâu sắc trước các báo cáo và tài liệu chứng cứ về việc Trung Cộng đàn áp người Duy Ngô Nhĩ và các dân tộc thiểu số khác trong khu vực XUAR vì tôn giáo và chủng tộc của họ, với lý do chống ‘khủng bố’ và ‘chủ nghĩa tôn giáo cực đoan’”, bản khuyến nghị cho biết.

Các cơ quan này lưu ý rằng tình trạng Trung Cộng đàn áp các dân tộc thiểu số và tôn giáo không chỉ diễn ra ở Tân Cương, mà trên toàn bộ lãnh thổ nước này.

Hôm 19/01, Cựu Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo tuyên bố cuộc đàn áp của Trung Cộng đối với người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương là “tội ác diệt chủng”.

“Sau khi xem xét kỹ lưỡng các dữ kiện sẵn có, tôi khẳng định rằng ít nhất là kể từ tháng 03/2017, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, dưới sự chỉ thị và kiểm soát của Trung Cộng, đã thực hiện các tội ác chống lại loài người chủ yếu nhắm vào người Duy Ngô Nhĩ theo đạo Hồi, và các thành viên khác của các nhóm dân tộc thiểu số và tôn giáo ở Tân Cương,” ông Pompeo nói.

Ông nói thêm rằng tội ác của Trung Cộng bao gồm cả việc giam giữ tùy tiện hơn 1 triệu dân thường, cưỡng bức triệt sản, tra tấn những người bị giam giữ, cưỡng bức lao động và hạn chế quyền tự do tôn giáo, tự do ngôn luận và tự do đi lại.

Bộ các Vấn đề Toàn cầu Canada đã đưa ra một loạt các biện pháp mới vào tuần trước, trong đó sẽ điều chỉnh xuất nhập cảng của Canada để ngăn chặn các hàng hóa được sản xuất từ ​​lao động cưỡng bức đang xâm nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các công ty Canada có liên hệ kinh doanh ở Tân Cương sẽ phải ký một bản “Tuyên bố liêm chính Tân Cương” nhằm thể hiện nhận thức của họ về tình hình nhân quyền trong khu vực này và về luật cấm lao động cưỡng bức.

Hiện chưa rõ khi nào yêu cầu này sẽ có hiệu lực.

Bản khuyến nghị cũng lưu ý rằng Đạo luật Thuế quan, được sửa đổi ngày 01/07/2020, là một phần của Hiệp định Canada–Hoa Kỳ–Mexico, nhằm cấm nhập cảng hàng hóa được sản xuất bởi lao động cưỡng bức. Cơ quan Dịch vụ Biên giới Canada (CBSA) sẽ thực thi lệnh cấm này.

Theo báo cáo của Globe and Mail hôm 18/01, ít nhất ba công ty đại chúng của Canada vẫn đang hoạt động trong khu vực XUAR.

Thủ tướng Canada Justin Trudeau cho biết trong một cuộc họp báo hôm 20/01 rằng chính phủ Canada đã nhiều lần đàm luận với các quan chức Trung Cộng về vấn đề vi phạm nhân quyền, và cam kết rằng các công ty Canada sẽ không thông đồng hoặc trục lợi từ những hành vi này.

Tuy nhiên, Thủ tướng Trudeau đã không đưa ra câu trả lời dứt khoát cho việc liệu ông có chắc chắn rằng các công ty Canada đã đang không sử dụng lao động cưỡng bức hay đã từng góp phần vào tình trạng vi phạm nhân quyền ở Trung Quốc hay không.

Theo Canadian Press đưa tin, một câu hỏi tương tự cũng đã được nêu ra cho Bộ trưởng Thương mại Quốc tế Mary Ng hôm 20/01, nhưng câu hỏi này đã được chuyển lại cho CBSA và cơ quan Việc làm và Phát triển Xã hội Canada. Cơ quan này cũng không đưa ra câu trả lời trực tiếp.

Bà Jacqueline Callin, một phát ngôn viên của CBSA, giải thích rằng các lô hàng có chứa hàng hóa bị nghi ngờ do lao động cưỡng bức sản xuất hiện đang bị giữ tại biên giới để cơ quan biên phòng Canada kiểm tra; cơ quan này có thẩm quyền cấm hàng hóa vào Canada dựa trên phân tích của họ.

Andrew Chen
Hạo Văn biên dịch