Tại Pháp, một bữa tối Giáng Sinh đúng nghĩa sẽ không thể trọn vẹn nếu thiếu bánh khúc cây (Bûche de Noël/Yule log cake) Chiếc bánh trông giống như khúc cây này, theo truyền thống, được làm từ một chiếc bánh bông lan cuộn đầy kem bơ. Đây là món tráng miệng chính thức cho bữa tiệc đêm Giáng Sinh, một nghi lễ không thể bỏ qua ngay cả khi bụng đã no căng.

Những nguồn gốc lễ hội

Truyền thống của khúc cây Giáng Sinh (Yule log) – một khúc cây thực sự, chứ không phải bánh ngọt – đã có từ hơn 2,000 năm trước, trước thời kỳ Trung cổ. Người dân ở các quốc gia Scandinavia, Đức, và xứ Celts sẽ kỷ niệm ngày Đông chí bằng cách chọn và cắt một khúc cây, mang về nhà, và đốt nó trong lò sưởi trong suốt buổi đêm dài nhất trong năm.

Ở các quốc gia và các gia đình khác nhau, việc lựa chọn loại gỗ (anh đào, sồi, hoặc bạch dương,) kích thước của khúc cây, và cách thắp sáng là những điều trọng đại nhất. Nghi lễ này là một phần quan trọng trong truyền thống ăn mừng Giáng Sinh của các gia đình, và là một cách để đón chào năm mới, đem đến may mắn cho cả gia đình.

Cuộn bánh bông lan khi bánh vẫn còn ấm, để bánh giữ được định dạng khi nguội. (Ảnh: Audrey Le Goff)

Vào khoảng thế kỷ 12, truyền thống này đã được Giáo hội Công giáo công nhận và áp dụng. Để tăng thêm tính biểu tượng tôn giáo cho nghi lễ, các khúc cây được rưới nước thánh trước khi đốt. Ngọn lửa sẽ tiếp tục cháy trong 12 ngày, từ đêm Giáng sinh cho đến lễ Hiển Linh.

Truyền thống này vẫn tiếp tục tồn tại cho đến khoảng thế kỷ 19, rồi dần dần mất đi cùng với sự biến mất của những chiếc lò sưởi lớn trong các ngôi nhà, khi nhiều người chuyển đến sinh sống tại những ngôi nhà nhỏ hơn ở đô thị.

Phết đều kem bơ chocolate lên toàn bộ tấm bánh. (Ảnh: Audrey Le Goff)

Từ lò sưởi đến lò nướng

Thay vì có lò sưởi thật để đốt, những khúc cây được đặt một cách tượng trưng vào các lò sưởi giả để trang trí. Sau này, vào cuối những năm 1800, người ta đã sáng tạo ra bánh trang trí Giáng Sinh đầu tiên có hình khúc cây tất nhiên, nhiều thợ làm bánh người Pháp đều nhất định tuyên bố sở hữu bản quyền chiếc bánh này.

Món bánh cuộn tráng miệng đơn giản, mềm nhẹ và bông mịn này hoàn toàn trái ngược với các món tráng miệng Giáng Sinh thông thường khác của Pháp thời đó, những món có xu hướng quá béo ngậy và đặc sệt được phủ đầy các loại hạt và trái cây khô – gần giống với bánh pudding Giáng Sinh của Anh hoặc bánh mì trái cây khô của Đức (German stollen). Món bánh bông lan cuộn nhanh chóng được các gia đình Pháp ưa thích. Vào cuối thế kỷ 20, Bûche de Noël cũng đã được phổ biến đến các quốc gia nói tiếng Pháp khác, chẳng hạn như Bỉ, Thụy Sĩ, và thậm chí cả Quebec, Canada.

Cuộn bánh thành hình một khúc cây. (Ảnh: Audrey Le Goff)

Bạn có thể mất khoảng 23 tiếng đồng hồ, tùy thuộc vào khả năng làm bánh của mình, nhưng bảo đảm rằng quá trình này sẽ rất thú vị.

Cắt 1/4 chiếc bánh khúc cây theo đường chéo. (Ảnh: Audrey Le Goff)

Tự làm tại nhà bánh khúc cây của riêng bạn

Mặc dù có vẻ ngoài cầu kỳ, món bánh Bûche de Noël truyền thống này là sự kết hợp giản đơn của hai thành phần: bánh bông lan vanilla mềm nhẹ, cuộn thành hình trụ và một lớp kem bơ chocolate đen đậm đà, phết cả bên trong và bên ngoài bánh cuộn.

Các bước thực hiện khá đơn giản, đầu tiên là lõi bánh bông lan, sau đó là kem bơ chocolate, và cuối cùng là ráp nối các bộ phận. 

Để có một lớp kem bơ (buttercream) mềm mịn phết lên bánh

Bạn không nên nhầm lẫn với món kem bơ kiểu Mỹ, món kem bơ chocolate Pháp này được làm từ lòng trắng trứng, syrup đường, và rất nhiều bơ, được đánh bông từ từ thành một khối trứng đường chocolate mịn mượt. Bơ phải mềm (ở nhiệt độ phòng) để được trộn đều hoàn toàn, nhưng không được quá mềm, nếu không kem bơ sẽ tan chảy. Nếu kem bơ trở nên quá lỏng, hãy cho tô kem vào tủ lạnh cho đến khi kem lạnh hẳn.

Trang trí thôi nào! (Ảnh: Audrey Le Goff)

Bánh khúc cây Giáng Sinh cổ điển (Bûche de Noël/Yule Log Cake)

8–10 khẩu phần ăn

Lõi bánh bông lan:

  • 1 cup bột mì
  • 1 muỗng cà phê bột nở
  • 4 quả trứng lớn
  • 1 cup đường
  • 1 1/2 muỗng cà phê tinh chất vanilla 
  • 3 muỗng canh bơ, đun chảy và để nguội

Kem bơ chocolate đen:

  • 7 lòng trắng trứng lớn
  • 1/2 muỗng cà phê muối
  • 1 1/4 cup đường
  • 6 ounce chocolate đen, đun chảy và để nguội
  • 1/2 muỗng cà phê tinh chất vanilla
  • 1/2 cup bơ lạt mềm

Đối với phần trang trí:

  • 8–10 trái cranberry
  • 8–10 nhánh rosemary
  • Đường bột (powdered sugar)

Làm lõi bánh bông lan: Làm nóng lò nướng ở 375 độ F, có giá đỡ ở giữa. Phết bơ lên khay nướng có kích cỡ 10×15 inch và lót ở đáy khay bằng giấy nến. Phết bơ lên giấy nến (parchment paper) hoặc phun bơ {dạng lỏng} bằng bình xịt nấu ăn. Đặt chảo sang một bên.

Trộn lẫn bột mì đa dụng và bột nở trong một cái tô lớn. 

Đánh trứng vào một cái chén riêng, cho đến khi đặc sánh và nổi bọt, khoảng 5 phút. Thêm đường và vanilla, đánh trong 2 phút nữa.

Nhẹ nhàng nhào bột vào phần nguyên liệu ướt và ngừng nhào khi hỗn hợp đã được hòa quyện. Từ từ đổ bơ đã đun chảy vào bột trong khi vẫn nhào, và lại ngừng lại khi hỗn hợp đã được hòa quyện. Nhẹ nhàng trải rộng bột vào chảo đã chuẩn bị sẵn và dùng cây vét bột miết phẳng bột, sao cho bột phủ kín toàn bộ chảo.

Nướng trong 12 phút, cho đến khi xiên que nhỏ vào giữa tấm bánh rồi rút ra mà que vẫn sạch. Lấy ngay một chiếc khăn bếp sạch có rắc đường bột phủ lên mặt bánh, và nhanh chóng lật mặt bánh. Bóc giấy nến ra và cuộn bánh. Trong khi để nguội bánh đến nhiệt độ phòng, hãy làm kem bơ.

Kem bơ chocolate đen: Đánh lòng trắng trứng ở tốc độ cao trong một cái tô lớn, cho đến khi hình thành chóp bông mềm. Để qua một bên.

Trộn đường với 2/3 cup nước trong một cái chảo nhỏ sâu lòng ở lửa vừa. Đun sôi và cho đến khi còn lại nửa lượng nước ban đầu, hoặc đợi cho đến khi nước đường cô đặc lại thành một dạng sirup loãng.

Bắt đầu đánh lòng trắng trứng ở tốc độ cao một lần nữa và từ từ đổ sirup vào. Tiếp tục đánh và đổ chocolate đen đã đun chảy với tinh chất vanilla vào. Tiếp tục đánh cho đến khi hỗn hợp nguội hoàn toàn, khoảng 5 phút. Thêm bơ mềm, mỗi lần một muỗng canh, đánh đều giữa mỗi lần thêm cho đến khi bơ được hòa quyện hoàn toàn.

Khi tất cả bơ đã được trộn đều, kem bơ phải bông mịn và có thể phết lên bánh được. Nếu kem bơ quá mềm, hãy cho vào tủ lạnh trong 1 giờ, cho đến khi kem lạnh hẳn.

Ráp nối bánh: Mở thẳng bánh ra và cẩn thận chuyển bánh lên giấy nến để cuộn. Trải đều một nửa chỗ kem bơ, khoảng 2.5 cup, lên toàn bộ tấm bánh. Cuộn bánh lại thành một khúc cây như trước.

Dùng một con dao lớn có răng cưa, cắt 1/4 khúc bánh theo đường chéo. Ráp nối miếng bánh đã cắt vào phần thân giữa chiếc bánh bằng kem bơ, để trông giống như một nhánh cây nhô ra từ một khúc cây.

Chuyển bánh vào đĩa ăn và sử dụng phần kem bơ còn lại để tạo nên một lớp phủ kín khúc cây. Dùng nĩa xẻ ngoằn ngoèo dọc theo chiều dài mặt bánh để tạo thành các rãnh vỏ cây. Trang trí khúc bánh bằng những trái cranberry và nhánh cây rosemary.

Làm lạnh bánh ít nhất 2 tiếng trước khi thưởng thức, để kem bơ đông lại. Rắc đường bột lên bánh ngay trước khi đem lên bàn ăn.

Cô Audrey Le Goff là một nhà văn và nhiếp ảnh gia chuyên về ẩm thực người Pháp, nhà sáng lập của blog ẩm thực Pardon Your French, nơi cô chia sẻ các công thức nấu ăn và những câu chuyện từ nước Pháp, quê hương thân yêu của cô. 

Nhã Liên biên dịch