Dữ liệu mới của chính phủ cho thấy các tiểu bang màu đỏ nhìn chung đều ghi nhận tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất ở Hoa Kỳ vào tháng Tám, mặc dù các tiểu bang màu xanh lam dẫn đầu về mức giảm tỷ lệ thất nghiệp mạnh nhất trong năm qua.

Theo công bố hôm 17/09 về dữ liệu thất nghiệp cấp tiểu bang của Bộ Thương mại, bảy tiểu bang có tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất trong tháng Tám là Alabama (3.1%), Idaho (2.9%), Nebraska (2.2%), New Hampshire (3.0%), Nam Dakota (2.9%), Utah (2.6%), và Vermont (3.0%).

Ngoại trừ Vermont, nơi có Thượng viện và Hạ viện tiểu bang do Đảng Dân Chủ kiểm soát và thống đốc là thành viên Đảng Cộng Hòa (GOP), tất cả các tiểu bang nêu trên đều có bộ ba quyền lực thuộc Đảng Cộng Hòa, nghĩa là Đảng Cộng Hòa nắm giữ vị trí thống đốc, có đa số ở Thượng viện, và có đa số ở Hạ viện tiểu bang.

Hiệp hội các Thống đốc Đảng Cộng Hòa (RGA) viết trong một tweet, nhận xét về dữ liệu theo số lượng các tiểu bang có tỷ lệ thất nghiệp trên và dưới 5.2% trên toàn quốc, rằng: “Số lượng tiểu bang do GOP lãnh đạo có tỷ lệ thất nghiệp thấp hơn mức trung bình trên toàn quốc nhiều hơn gấp đôi so với số tiểu bang do Đảng Dân Chủ lãnh đạo. Sự tương đồng, dẫn đầu về kết quả của các tiểu bang do Đảng Cộng Hòa lãnh đạo không phải là ngẫu nhiên.”

Bảy tiểu bang có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất trong tháng Tám là Hawaii (7.0%), California (7.5%), Connecticut (7.2%), Illinois (7.0%), New Mexico (7.2%), New Jersey (7.2%) và New York (7.4%). Tất cả bảy tiểu bang này đều có bộ ba quyền lực thuộc Đảng Dân chủ.

Trong khi đó, các tiểu bang màu xanh dẫn đầu về tỷ lệ thất nghiệp giảm mạnh nhất trong 12 tháng tính đến tháng Tám, với 7 tiểu bang đứng đầu đều do Đảng Dân Chủ lãnh đạo. Tỷ lệ thất nghiệp của California trong năm qua đã giảm 4.8 điểm phần trăm, của Hawaii giảm 7.1 điểm, của Illinois giảm 4.1 điểm, của Massachusett giảm 4.3 điểm, của Nevada và Rhode Island đều giảm 6.8 điểm, và của New York giảm 4.3 điểm.

Công nhân xây dựng được nhìn thấy tại nơi làm việc ở Fort Lauderdale, Florida, vào ngày 03/05/2019. (Ảnh: Joe Raedle/Getty Images)

Các tác động căn bản có thể giải thích vì sao sự phục hồi việc làm trong năm qua của các tiểu bang màu xanh lam lại rõ rệt như vậy. Các tiểu bang màu xanh lam có xu hướng phụ thuộc nhiều hơn vào các ngành dịch vụ – đặc biệt là các ngành liên quan đến du lịch, giải trí, và khách sạn, vốn bị ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch – khiến tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh hơn so với các tiểu bang màu đỏ, nơi sản xuất và nông nghiệp đóng vai trò lớn hơn.

Bên cạnh đó, các tiểu bang màu xanh lam thường thực thi các bước mạnh bạo hơn khi ứng phó với đại dịch; các nhà lãnh đạo Đảng Dân Chủ có xu hướng áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt hơn so với những người đồng nhiệm Đảng Cộng Hòa; có thể vì vậy đã đẩy tỷ lệ thất nghiệp ở các tiểu bang màu xanh lam cao hơn. Tháng 10/2020, một nghiên cứu về các biện pháp phong tỏa ở các tiểu bang, do các nhà nghiên cứu của trang tài chính cá nhân WalletHub thực hiện, kết luận rằng các tiểu bang ban hành nhiều hạn chế nhất thường có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất. Do đó, việc nới lỏng các hạn chế và mở cửa lại nền kinh tế có thể dẫn đến sự phục hồi việc làm lớn hơn.

Báo cáo thất nghiệp cấp tiểu bang của Bộ Thương mại được đưa ra khi các quan chức Cục Dự trữ Liên bang xem xét dữ liệu thị trường lao động để căn chỉnh thời điểm giảm dần các biện pháp hỗ trợ nền kinh tế trong thời kỳ khủng hoảng. Để đối phó với sự bùng phát [đại dịch], Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã giảm lãi suất xuống gần 0 và bắt đầu một chương trình mua trái phiếu lớn – hàng tháng mua khoảng 120 tỷ USD trái phiếu ngân khố và chứng khoán nợ nhà. Trong khi việc tăng lãi suất vẫn còn xa vời, các quan chức của Fed đang xem xét việc mua tài sản ít hơn; còn các nhà đầu tư thì tin rằng việc “giảm mua tài sản” có thể được tuyên bố sau cuộc họp FOMC vào tuần tới.

Ông Patrick Harker, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Ngân hàng Dự trữ Liên bang Philadelphia, nói với Nikkei trong buổi phỏng vấn hôm 13/09 rằng: “Tôi ủng hộ việc tiến tới bước cắt giảm sớm hơn thay vì muộn hơn. Khi nào điều đó xảy ra, thì ủy ban cần quyết định. Tôi hy vọng vào một thời điểm nào đó trong năm nay, chúng ta sẽ có thể bắt đầu tiến trình mua giảm dần.”

Tom Ozimek
Lưu Đức biên dịch