Hai thượng nghị sĩ (TNS) của Đảng Dân Chủ hôm 09/09 đã giới thiệu một dự luật đánh thuế 2% đối với việc mua lại cổ phiếu của các công ty (corporate stock buybacks). Đây là một nước đi khi Đảng Dân Chủ đang chật vật tìm nguồn tài trợ cho kế hoạch chi tiêu 3.5 ngàn tỷ USD của chính phủ Tổng thống Biden.

TNS. Ron Wyden (Dân Chủ–Oregon) và TNS. Sherrod Brown (Dân Chủ–Ohio) cho biết trong một tuyên bố chung rằng dự thảo luật này, được gọi là Đạo luật Trách nhiệm Giải trình Mua lại Cổ phiếu, sẽ thúc đẩy đầu tư vào nền kinh tế và gia tăng nguồn thu nhập của chính phủ, lập luận rằng dự luật này sẽ “ưu tiên đầu tư thực vào nền kinh tế hơn là các quà tặng của các cổ đông Wall Street.”

Các công ty mua lại cổ phiếu của mình có thể làm tăng giá cổ phiếu, đem lại lợi ích cho các nhà đầu tư cũng như các nhà điều hành, mức lương thưởng của họ thường gắn liền với hiệu quả hoạt động của cổ phiếu.

Theo Reuters, các chỉ số S&P Dow Jones ước tính vào tháng Giêng rằng các giao dịch mua lại cổ phiếu của các công ty niêm yết trên S&P 500 đạt tổng giá trị khoảng 505 tỷ USD vào năm 2020. Theo số liệu của S&P do Reuters trích dẫn, hoạt động mua lại cổ phiếu dự kiến ​​sẽ tăng lên 651 tỷ USD trong năm 2021.

Ông Brown nói trong một tuyên bố: “Một vài thập niên trước, phần lớn vốn ở Wall Street đã tài trợ cho nền kinh tế thực – tiền lương, máy móc, nghiên cứu, xây dựng mới. Ngày nay, phần lớn số vốn đó được chuyển trở lại cho các giám đốc giàu có dưới hình thức mua lại cổ phiếu – vốn từng là hành vi thao túng thị trường bất hợp pháp – và chỉ có khoảng 15% được chuyển đến nền kinh tế thực.”

TNS. Sherrod Brown (Dân Chủ-Ohio) nói chuyện với các phóng viên tại Điện Capitol, ở Hoa Thịnh Đốn, hôm 23/01/2020. (Ảnh: Reuters/Joshua Roberts)

Ông Wyden cho biết, “Việc mua lại cổ phiếu đang được ưu đãi rất nhiều bởi luật thuế, bất kể lợi ích lệch lạc của chúng dành cho giới thượng lưu và tiềm năng cho hoạt động kinh doanh tay trong. Dự luật của chúng tôi chỉ đơn giản là chấm dứt việc đối xử ưu đãi này và khuyến khích các tập đoàn lớn đầu tư vào nhân viên của họ.”

Dự luật Brown-Wyden sẽ cấm các công ty khấu trừ chi phí thuế tiêu thụ đặc biệt từ thu nhập của họ nhưng không gồm việc mua lại cổ phiếu để tài trợ cho kế hoạch lương hưu của nhân viên hoặc kế hoạch ưu đãi cổ phiếu cho nhân viên.

Đề xướng của TNS. Brown và TNS. Wyden đã được Tax Foundation, một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Hoa Thịnh Đốn, đón nhận với sự chỉ trích. Bà Erica York, một nhà kinh tế học thuộc Trung tâm Chính sách Thuế Liên bang của Tax Foundation, đã lập luận trong một bản phân tích rằng có nhiều bằng chứng ủng hộ ý tưởng các công ty tìm cách mua lại [cổ phiếu] khi họ đã hoàn thành nghĩa vụ nợ và hết cơ hội đầu tư.

Bà York lập luận: “Nếu các nhà lập pháp thực sự lo ngại về các trường hợp theo chủ nghĩa ngắn hạn của doanh nghiệp, nghiên cứu chỉ ra rằng các nhà lập pháp nên xem xét các nguyên nhân gốc rễ, chẳng hạn như cấu trúc trả lương cho các giám đốc hoặc báo cáo thu nhập hàng quý, chứ không phải việc mua lại cổ phiếu nói chung. Các khoản mua lại không thay thế các khoản đầu tư hiệu quả và không gây thiệt hại cho nhân viên – vì vậy chúng không nên được chọn làm mục tiêu để tăng thuế dựa trên những nhận thức sai lầm đó.”

Tạp chí Harvard Business Review (HBR) đã cảnh báo trong một báo cáo vào năm ngoái rằng việc mua lại là rủi ro vì chúng làm mất khả năng thanh khoản của các tập đoàn vốn có thể giúp họ vượt qua suy thoái kinh tế.

Các tác giả của báo cáo này viết: “Việc một công ty sử dụng lợi nhuận còn lại cùng với các khoản nợ để trang trải cho việc đầu tư vào năng lực sản xuất mà cuối cùng có thể đem về doanh thu và lợi nhuận của công ty có thể có ý nghĩa. Tuy nhiên, vay nợ để trang trải cho các khoản mua lại [cổ phiếu] là quản trị tồi, nếu không có khoản đầu tư nào khác tạo ra doanh thu để cho phép công ty trả hết nợ.”

Ông Biden và các thành viên Dân Chủ trong Quốc hội đã thúc đẩy tăng thuế đối với những người giàu có và các tập đoàn để giúp trả khoản tiền 3.5 ngàn tỷ USD. Sự phản kháng từ các thành viên ôn hòa của Đảng Dân Chủ, bao gồm một số người đại diện cho các tiểu bang hoặc quận ủng hộ cựu Tổng thống Donald Trump, đã thúc đẩy Đảng Dân Chủ tìm kiếm một tổ hợp mới của những người có thể làm tăng nguồn thu [của Chính phủ].

Nhiều ủy ban của Hạ viện đã bắt đầu xem xét các sửa đổi đối với dự luật 3.5 ngàn tỷ USD; Ủy ban Tài chính và Thuế vụ Hạ viện dự kiến ​​sẽ tranh biện về vấn đề tăng thuế mang tính chính trị trong dự luật, trong đó cũng bao gồm một số khoản giảm thuế cho những người có thu nhập dưới 400,000 USD.

Tom Ozimek
Bản tin có sự đóng góp của Reuters.
Bình Hòa biên dịch