Kế hoạch cơ sở hạ tầng của Tổng thống (TT) Joe Biden là một gói chi tiêu đầy tham vọng mà ông cố gắng thông qua Quốc hội trong những tháng tới. 

Một chiếc xe điện của hãng Tesla đang sạc điện tại một trạm sạc nhanh ở Redondo Beach, California, hôm 04/01/2021. (Ảnh: Patrick T. Fallon/AFP/Getty Images)

Ông Biden cho biết kế hoạch này sẽ đầu tư khoảng 2 nghìn tỷ USD trong thập kỷ này. Ông gọi đề nghị của mình là “Kế hoạch việc làm của Hoa Kỳ”, đánh dấu phần đầu tiên của kế hoạch kinh tế gồm hai phần. Một số chương trình và khoản đầu tư không có mức chi phí cụ thể, và được bổ sung ở phần cuối.

Kế hoạch cơ sở hạ tầng:

621 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng giao thông và sức bền của các công trình giao thông.

  • 115 tỷ USD để hiện đại hóa cầu, đường cao tốc, đường xá và các đường phố chính cần sửa chữa nhất.

Khoản này bao gồm cả nguồn vốn để cải thiện chất lượng không khí, hạn chế phát thải khí nhà kính và giảm tắc nghẽn giao thông.

  • 20 tỷ USD để cải thiện an toàn đường bộ.
  • 85 tỷ USD để hiện đại hóa các hệ thống giao thông hiện có.
  • 80 tỷ USD để giải quyết công việc sửa chữa tồn đọng của Amtrak.
  • 174 tỷ USD đầu tư vào thị trường xe điện.
  • 25 tỷ USD cho các phi trường.
  • 17 tỷ USD vào đường thủy nội địa, hải cảng, các trạm biên phòng, và bến phà.
  • 20 tỷ USD cho một chương trình mới sẽ kết nối các vùng lân cận bị phân cách bởi các đầu tư trong quá khứ và bảo đảm các dự án mới “tăng cơ hội, nâng cao công bằng chủng tộc, và công bằng môi trường, và nâng cao khả năng tiếp cận khu vực đó với giá phải chăng”.
  • 25 tỷ USD cho một quỹ chuyên dụng để hỗ trợ các dự án đầy tham vọng đem lại lợi ích rõ rệt cho nền kinh tế khu vực hoặc quốc gia nhưng quá lớn hoặc quá phức tạp đối với các chương trình tài trợ hiện có.
  • 50 tỷ USD đầu tư chuyên để cải thiện sức bền của cơ sở hạ tầng.
  • Xây dựng mạng lưới quốc gia với 500,000 trạm sạc xe điện vào năm 2030.
  • Điện hóa ít nhất 20% số xe buýt trường học màu vàng thông qua một chương trình mới tên là Xe buýt Sạch cho Trẻ em.

111 tỷ USD để thay thế 100% các đường ống chính và ống dẫn nước dịch vụ bằng chì trên toàn quốc để bảo đảm nước uống sạch và an toàn.

100 tỷ USD để xây dựng cơ sở hạ tầng dải tần rộng (broadband) tốc độ cao nhằm đạt được độ phủ sóng 100%.

100 tỷ USD để phục hồi cơ sở hạ tầng điện của Hoa Kỳ để hình thành một lưới điện bền bỉ hơn sẽ đưa Hoa Kỳ “trên con đường đạt được 100% lượng điện phi carbon vào năm 2035.”

  • Khoản tiền này sẽ bao gồm khoản đầu tư 10 tỷ USD để “đưa một thế hệ người Hoa Kỳ mới, đa dạng vào làm công việc bảo tồn các vùng đất và vùng biển công cộng … và thúc đẩy công bằng môi trường thông qua một Quân đoàn Khí hậu Dân sự mới.”

213 tỷ USD để tạo ra, bảo tồn, và trang bị thêm cho hơn hai triệu chỗ ở lâu dài và giá cả phải chăng.

  • Trong đó bao gồm cả việc thành lập Cơ quan Tăng tốc Năng lượng Sạch và Bền vững trị giá 27 tỷ USD để huy động đầu tư tư nhân vào các nguồn năng lượng phân tán; trang bị thêm cho các tòa nhà dân cư, thương mại và thành phố; và giao thông sạch.

100 tỷ USD để nâng cấp và xây mới các trường công lập thông qua 50 tỷ USD tài trợ trực tiếp và 50 tỷ USD bổ sung được huy động từ nguồn trái phiếu.

12 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng trường cao đẳng cộng đồng. Các tiểu bang sẽ chịu trách nhiệm sử dụng nguồn tiền này để giải quyết cả nhu cầu cơ sở hạ tầng vật chất và công nghệ hiện có.

25 tỷ USD để giúp nâng cấp các cơ sở chăm sóc trẻ em và tăng nguồn cung cấp dịch vụ chăm sóc trẻ em ở những khu vực cần nhất.

18 tỷ USD cho việc hiện đại hóa các bệnh viện và phòng khám dành cho các Cựu chiến binh.

10 tỷ USD dành cho việc hiện đại hóa, bảo trì và trùng tu các tòa nhà liên bang.

400 tỷ USD nhằm mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc tại nhà hoặc cộng đồng có chất lượng, giá cả phải chăng cho người già và người khuyết tật.

180 tỷ USD đầu tư vào lĩnh vực Nghiên cứu và Phát triển (R&D) và các công nghệ của tương lai:

  • Trong đó bao gồm 35 tỷ USD được đầu tư vào đầy đủ các giải pháp cần thiết để đạt được những đột phá về công nghệ nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng khí hậu và đưa Hoa Kỳ trở thành nước dẫn đầu toàn cầu về công nghệ năng lượng sạch và việc làm năng lượng sạch. 
  • 15 tỷ USD cho các dự án thử nghiệm cho các ưu tiên R&D về khí hậu, bao gồm cả lưu trữ năng lượng dùng cho các tiện ích, thu và lưu trữ carbon, hydro, hạt nhân tiên tiến, phân tách nguyên tố đất hiếm, năng lượng gió ngoài khơi, nhiên liệu sinh học/sản phẩm sinh học, điện toán lượng tử, và xe điện.
  • 15 tỷ USD trong việc tạo ra tới 200 trung tâm nghiên cứu tại các Cao đẳng và Đại học cho người Mỹ gốc Phi châu (Historically Black Colleges and Universities*) và người thiểu số khác. 

300 tỷ USD để thúc đẩy chuỗi cung ứng sản xuất cho các mặt hàng quan trọng.

  • 50 tỷ USD để thành lập một văn phòng mới tại Bộ Thương mại.
  • 50 tỷ USD cho nghiên cứu và sản xuất chất bán dẫn.
  • 30 tỷ USD trong 4 năm để tạo việc làm tại Hoa Kỳ.
  • 46 tỷ USD đầu tư để khởi động sản xuất năng lượng sạch.
  • 52 tỷ USD cho các nhà sản xuất trong nước.

100 tỷ USD cho các chương trình phát triển lực lượng lao động đã được chứng minh nhắm vào các nhóm người có hoàn cảnh khó khăn và hướng nghiệp cho học sinh trung học.

Một số chương trình không liên quan đến tiền hoặc không có số tiền tài trợ cụ thể:

– Kêu gọi Quốc hội giải quyết tình trạng thất nghiệp và làm ít giờ kéo dài thông qua một chương trình việc làm có trợ giúp mới.

– Kêu gọi Quốc hội loại bỏ các quy định về mức lương dưới mức tối thiểu trong mục 14(c) của Đạo luật Tiêu chuẩn Lao động Công bằng và mở rộng khả năng tiếp cận các cơ hội việc làm cạnh tranh, tích hợp và mức lương công bằng cho người lao động khuyết tật.

– Yêu cầu Quốc hội ràng buộc các khoản đầu tư của liên bang vào năng lượng sạch và cơ sở hạ tầng với mức lương phổ biến, và yêu cầu đầu tư vào giao thông phải đạt được các tiêu chuẩn hiện có trong việc bảo vệ người làm việc trong ngành giao thông.

– Kêu gọi Quốc hội cung cấp cho chính phủ liên bang những công cụ cần thiết để bảo đảm chủ doanh nghiệp cung cấp cho người làm việc những công việc tốt – bao gồm việc làm với mức lương công bằng và bình đẳng, nơi làm việc an toàn và lành mạnh, và nơi làm việc không phân biệt chủng tộc, giới tính, và các hình thức phân biệt đối xử và quấy rối khác.

– Ông Biden kêu gọi Quốc hội hành động ngay lập tức để thúc đẩy việc xây dựng và tu sửa nhà ở cho các cộng đồng có hoàn cảnh khó khăn.

– Kêu gọi Quốc hội thông qua Đạo luật Đầu tư Nhà ở cho Vùng lân cận (Neighborhood Homes Investment Act), trong đó kêu gọi tạo ra một khoản tín dụng thuế liên bang mới để tạo ra nguồn tiền đầu tư cổ phần mới phục vụ cho phát triển và cải tạo nhà ở cho 1 đến 4 gia đình ở các khu vực thành thị, ngoại ô, và nông thôn gặp khó khăn.

– Kêu gọi Quốc hội hỗ trợ gấp bốn lần cho Liên kết Đối tác Mở rộng Sản xuất – thúc đẩy các doanh nghiệp nhỏ và vừa của người thiểu số ở nông thôn tham gia vào việc nâng cao công nghệ.

– Kêu gọi Quốc hội bảo đảm rằng các công việc mới được tạo ra trong ngành  năng lượng sạch, sản xuất, và cơ sở hạ tầng phải cởi mở và dễ tiếp cận đối với phụ nữ và người Mỹ gốc Phi Châu.

– Kêu gọi Quốc hội đầu tư vào việc đào tạo nghề cho những người từng có tiền án và thanh niên phạm tội và cải thiện an toàn công cộng.

*Historically Black Colleges and Universities (HSBC): là các cơ sở giáo dục đại học ở Hoa Kỳ được thành lập trước Đạo luật Quyền Công dân năm 1964 với mục đích phục vụ chủ yếu cho cộng đồng người Hoa Kỳ gốc Phi Châu. Hầu hết các cơ sở này được thành lập vào những năm sau Nội chiến Hoa Kỳ và tập trung ở miền Nam Hoa Kỳ. 

Bowen Xiao
Nguyễn Lê biên dịch