Vài năm trước, tôi và một số người bạn nói chuyện về xổ số. “Khi người khác hỏi tôi có bao giờ mua vé số không, tôi nói với họ rằng tôi đã trúng số rồi,” một người đàn ông trong nhóm bạn tôi nói. “Tôi được sinh ra vào giữa thế kỷ 20 ở Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ.”

Khoảng 70 năm sau thời thơ ấu tuyệt vời vào giữa thế kỷ 20 ấy, tôi tự hỏi liệu con cháu mình và những người cùng thời với lũ trẻ có khả năng thốt lên câu nói tương tự như người bạn năm xưa của tôi hay không.

Trong hai năm trở lại đây, con chúng ta đã can đảm chịu đựng tất cả những hạn chế do dịch bệnh Vũ Hán gây ra như đeo khẩu trang và các hoạt động bị hủy bỏ. Trường học đóng cửa đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến việc giáo dục các em, dừng đột ngột đời sống xã hội của chúng, và gây ra chứng trầm cảm cho nhiều đứa trẻ. Theo hiểu biết của tôi, những người ủng hộ các chính sách tai hại đó chưa bao giờ xin lỗi về tổn thất mà họ đã gây ra cho thế hệ trẻ em này. Tôi không thấy bất kỳ ai trong số họ hiện tại sẵn sàng giúp đỡ con chúng ra. Thay vào đó, việc trả lại tuổi thơ ấu và thời niên thiếu cho các cháu phụ thuộc vào cha mẹ, ông bà, giáo viên, người hướng dẫn, và người giám hộ.

Hãy ngừng sợ hãi

Không ai có quyền dạy thuyết sắc tộc trọng yếu (Critical Race Theory) hay biến đổi khí hậu cho một đứa trẻ lên sáu cả. Không ai có quyền gây ra chứng sợ nhiễm khuẩn cho học sinh tiểu học. Tuy nhiên, đó là những gì mà một số giáo viên và thậm chí cả các bậc phụ huynh đã làm. Đã có quá đủ ma, yêu tinh, và quái vật dưới gầm giường của tuổi thơ, nên chúng ta không cần hù dọa thêm bọn trẻ nữa.

Hãy đưa trẻ em tránh xa màn hình

Giám đốc điều hành của Apple, Steve Jobs, đã trả lời khi được hỏi trong một cuộc phỏng vấn rằng liệu các con ông có thích chiếc iPad mới được tạo ra không, “Thật sự chúng tôi không cho phép sử dụng iPad ở nhà. Chúng tôi nghĩ điều đó quá nguy hiểm cho chúng”. Ông Jobs hiểu rằng màn hình sẽ gây nghiện. Các thiết bị màn hình có thể là công cụ trợ giúp tuyệt vời để nghiên cứu những dự án ở trường. Chúng cho phép trẻ em giữ liên lạc với bạn bè. Chúng có thể cung cấp các giải trí tức thời, và chúng thậm chí còn có thể là những người giữ trẻ tuyệt vời cho cha mẹ. Nhưng những thiết bị màn hình đó cũng là thuốc đốt dopamine [một chất dẫn truyền thần kinh, giúp chúng ta phấn đấu, tập trung và tìm thấy những điều thú vị] trong não chúng ta và gây ra chứng nghiện đối với những ai sử dụng quá mức.

Hãy đưa trẻ em ra ngoài trời

Việc trả lại tuổi thơ ấu và thời niên thiếu cho những người trẻ của chúng ta phụ thuộc vào cha mẹ, ông bà, giáo viên, người hướng dẫn và người giám hộ (Ảnh: Sergey Novikov/Shutterstock)

Tôi sống trong một vùng lân cận có các ngôi nhà và sân lớn được rừng bao quanh. Nơi đây những con đường yên tĩnh thường bằng phẳng và lý tưởng để đạp xe. Từ tấm bạt lò xo dùng để nhào lộn, vòng bóng rổ, và xe ba bánh để rải rác quanh một số căn nhà, tôi biết những gia đình này có trẻ con. Tuy nhiên, ngoại trừ một gia đình, tôi hiếm khi thấy họ chạy xe đạp xuống đường hoặc nghe tiếng họ chơi bên ngoài nhà, ngay cả trong thời gian mùa hè. Tôi chỉ có thể phỏng đoán họ giải trí trong nhà, chơi trò chơi điện tử và xem tivi. Mùa xuân đang đến gần rồi, nên hãy khuyến khích bọn trẻ dành nhiều thời gian hơn ra chơi ngoài trời.

Hãy lấp đầy trái tim và tâm trí của trẻ em bằng những điều tốt đẹp

Chúng ta có sẵn hơn hai thiên niên kỷ truyện ngụ ngôn, truyện cổ tích, lịch sử, thi ca, và các câu chuyện có thể làm sinh động trí tưởng tượng và dẫn những người trẻ tuổi đi trên con đường đúng đắn. 

Nếu muốn nuôi dưỡng những đứa trẻ khỏe mạnh, chúng ta cần cung cấp cho bọn trẻ những vitamin của nền văn minh của chúng ta – giống như cách chúng ta buộc con mình ăn bông cải xanh hoặc sốt táo. “Làm thế nào chúng ta khuyến khích thế hệ tương lai hướng đến sự cao quý hơn là đơn giản thúc đẩy sự thỏa hiệp, sự nhượng bộ, và sự phù hợp?” nhà văn và nhà biên tập Annie Holmquist đưa ra câu hỏi này trong một bài tiểu luận gần đây trên Intellectual Takeout. 

Câu trả lời của cô là: “Hãy dạy dỗ sao cho trẻ em có được niềm tin vững chắc, đủ mạnh mẽ để hy sinh, và đủ sắc sảo để đứng lên bảo vệ khi không có ai khác làm như vậy.” Những điều tốt đẹp trong di sản văn học của chúng ta có thể rèn luyện trẻ em những niềm tin như vậy.

Tôi nghĩ mình đã nói đầy đủ rồi. Ngoại trừ điều này:

“Tuổi thơ không có nghĩa chỉ là giai đoạn chuẩn bị cho sự trưởng thành,” theo Ainsley Arment – bà mẹ có năm con và là tác giả của cuốn “Call of the Wild and Free: Reclaiming Wonder in Your Child’s Education” (Tạm dịch: Tiếng Gọi Hoang Dã và Tự Do: Giành Lại Sự Diệu Kỳ trong Giáo Dục Con của Bạn). Đó là thời gian cần được trân trọng, bảo vệ, và giữ gìn. Con của chúng ta sẽ có nhiều cơ hội cho nghề nghiệp, sự rèn luyện, và nỗ lực. Nhưng trẻ em chỉ có một tuổi thơ. Hãy biến thời thơ ấu của con trở thành những điều kỳ diệu.”

Chúng ta – và chỉ chúng ta – mới có thể đem lại phép màu đó cho con của mình.

Ông Jeff Minick có bốn người con và rất nhiều cháu ở tuổi đang lớn. Ông dạy lịch sử, văn học và tiếng Latin tại Asheville, N.C. trong 20 năm. Hiện nay, ông sống và viết bài tại Front Royal, Virginia. 

Bảo Minh biên dịch