Trong bài diễn văn trước NATO, Ngoại trưởng Antony Blinken đã dùng từ “mối đe dọa” 30 lần và Đảng Cộng sản Trung Quốc (Trung Cộng) 16 lần. Ông Blinken nhấn mạnh Điều 5 của Hiệp ước NATO, chỉ rõ các nước Âu Châu nên hợp lực với Hoa Kỳ để đối phó với Trung Cộng.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken (trái) và Cố vấn An ninh Quốc gia Jake Sullivan (phải) nói trước truyền thông sau các cuộc hội đàm kín vào buổi sáng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc sau khi kết thúc cuộc họp hai ngày ở Anchorage, Alaska hôm 19/03/2021. (Ảnh: Frederic J. Brown/POOL/AFP/Getty Images)

Có rất nhiều điều đã xảy ra trong tuần lễ từ ngày 22–28/03. Âu Châu đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các quan chức Trung Cộng và các tổ chức của Trung Quốc, và Trung Cộng đã áp đặt các biện pháp trừng phạt ngược lại đối với các cá nhân và tổ chức của Âu Châu. Về vấn đề cấm bông Tân Cương, người dân Trung Quốc, do Trung Cộng thúc đẩy, bắt đầu tẩy chay hàng trăm công ty thời trang quốc tế nổi tiếng.

Theo quan điểm của tôi, còn có một sự kiện khác cực kỳ quan trọng vào tuần lễ từ ngày 22–28/03, nhưng lại ít được chú ý hơn. Đó là ông Blinken diễn thuyết tại Brussels, trụ sở của NATO. Không giống như Liên minh Âu Châu, vốn là một liên minh của các quốc gia và một tổ chức quốc tế về hợp tác chính trị và kinh tế, NATO là một liên minh quân sự thuần túy.

Bài diễn văn của ông Blinken rất quan trọng vì lý do này.

Hãy xem xét bài diễn văn của ông Blinken qua một vài con số thống kê.

Trong bài diễn văn dài 3,453 từ này, cụm từ được nhắc đến nhiều nhất là “mối đe dọa”, được nhắc đến tổng cộng 28 lần, và “thách thức” được dùng 16 lần. Về căn bản, cứ 125 từ thì có một cụm từ “mối đe dọa”. Tất nhiên, NATO là một liên minh quân sự được lập ra để đối phó với các mối đe dọa. Ông Blinken phân chia các mối đe dọa mà ông nói đến thành ba loại. Thứ nhất, quân sự; thứ hai, cạnh tranh về công nghệ; và thứ ba, đại dịch và khí hậu. Trong suốt bài diễn văn của mình, ông Blinken tập trung vào hai điều đầu tiên, điều này có thể hiểu được vì ông ấy đang nói trước NATO.

Vậy ai là “mối đe dọa” như ông đề cập? Trong toàn bộ bài diễn văn, ông Blinken đã nhắc đến Trung Quốc 12 lần và Bắc Kinh 4 lần, tức là nói đến Trung Cộng 16 lần. Để so sánh, Nga đã được đề cập đến 4 lần; Bắc Hàn và Iran đều được đề cập đến một lần. Vì vậy, rõ ràng là “mối đe dọa” mà ông Blinken nói đến chủ yếu là Trung Cộng.

Vậy điều gì bị đe dọa? Ông Blinken nói “các giá trị” 18 lần, “dân chủ” 14 lần, và “lợi ích” chỉ có 4 lần trong bài diễn văn. Rõ ràng, ông Blinken tin rằng mối đe dọa từ Trung Cộng có tác động lớn nhất đến nền tảng của “các giá trị”. Nền tảng này tất nhiên bao gồm dân chủ, tự do, pháp quyền, nhân quyền v.v.

Xây dựng Liên minh

Điều thú vị là ông Blinken đã đề cập cụ thể đến Điều 5 của Hiệp ước NATO ngay sau khi bắt đầu bài diễn văn, trong đó nói rằng nếu một quốc gia bị tấn công, thì tất cả các quốc gia đều bị tấn công. Điều khoản này chỉ được sử dụng một lần trong lịch sử 75 năm của NATO, khi NATO xâm chiếm Afghanistan sau vụ tấn công khủng bố 11/9 nhằm lật đổ chế độ Taliban và xóa sổ al-Qaeda.

Bằng cách đề cập đến Điều 5, ông Blinken đang gửi một thông điệp rõ ràng đến các đồng minh của Hoa Kỳ: Nếu Hoa Kỳ bị tấn công, hoặc nếu điều gì đó xảy ra, tất cả đồng minh sẽ phải tham gia.

100 năm trước, dưới thời Đế chế Anh có chính sách rằng quốc gia đứng thứ nhất phải mạnh hơn quốc gia đứng thứ 2 và thứ 3 cộng lại. Anh Quốc hàm ý rằng họ phải mạnh hơn lực lượng quân sự tổng hợp của những nước ở vị trí thứ hai và thứ ba, chủ yếu đề cập đến các quốc gia lục địa Âu Châu như Đức và Pháp vào thời điểm đó. Một số chuyên gia thậm chí còn tin rằng sức mạnh quân sự hiện tại của Hoa Kỳ có thể lớn hơn quốc gia số 1, số 2, số 3, số 4, số 5, cho đến tận số 10, cộng dồn lại. 

Tuy nhiên, trong một cuộc chiến, sức mạnh quân sự không được đánh giá theo cách này. Có những yếu tố khác như thời điểm, địa điểm, và nguồn nhân lực. Chẳng hạn, một cuộc chiến ở giữa Thái Bình Dương hoàn toàn khác với một cuộc chiến ở bờ biển Á Châu .

Ông Blinken đã nhiều lần đề cập đến các giá trị. Điều ông ấy muốn nói là liên minh NATO được thành lập với mục tiêu bảo vệ các giá trị. Đây là mục tiêu ban đầu và hiện nó vẫn như vậy.

Vì vậy, nếu thay thế bài diễn văn trước NATO của ông Blinken bằng ngôn ngữ thông tục của những anh hùng dân tộc sống ngoài vòng pháp luật của Trung Quốc, thì nó sẽ như thế này:

Hỡi những người anh em, chúng ta đã từng cùng nhau chiến đấu để bảo vệ công lý cho tất cả mọi người. Chúng ta coi trọng tình huynh đệ – nếu ai bị bắt nạt, chúng ta sẽ chiến đấu cùng nhau. Giờ đây có một mối đe dọa mới. Có kẻ đã đến thách thức vị thế của tôi, của người anh cả. Tôi chịu đựng và kiên nhẫn, nhưng hắn thậm chí còn đột nhập vào nhà tôi, và hắn đã nhiều lần hạ đo ván những đứa em trai bé nhỏ của tôi. Những người anh em không thể nhìn tôi một mình đối đầu với hắn.

Nhớ khi xưa, khi các huynh đệ, các em trai của tôi gặp khó khăn, tôi đã ngược dòng cố gắng hết mình để giúp đỡ các huynh đệ. Tất cả những người chính trực đều coi trọng các nguyên tắc và sự tin tưởng lẫn nhau. Các huynh đệ không thể bỏ qua sự sống chết của người anh cả này chỉ vì hiện nay các huynh đệ đang làm ăn với kẻ này và hưởng lợi từ việc làm ăn của mình với hắn. Vì vậy, lần này, chúng ta vẫn phải chiến đấu cùng nhau. Hãy kết liễu hắn. Hãy đánh cho hắn phải từ giã cõi đời này.

Đó có phải là ý ông Blinken muốn nói? Tôi nghĩ đó là những gì ông ấy muốn nói.

Ông ấy đang huy động các đồng minh và tập hợp mọi người để chiến đấu, và mục tiêu khá rõ ràng: Trung Cộng.

Nhưng cuộc chiến của liên minh này có thể vượt xa một cuộc đối đầu quân sự; một cuộc chiến tranh kinh tế, chính trị, ngoại giao, khoa học và công nghệ đều có thể diễn ra đồng thời. Nếu đó chỉ là một cuộc đối đầu quân sự, Hoa Kỳ có thể dễ dàng hơn nếu chỉ trực tiếp hành động. Tuy nhiên, tình hình mà Hoa Kỳ đang đối mặt hiện nay không phải như vậy; họ đang phải đối mặt với nhiều loại chiến tranh không giới hạn, với nhiều chiến lược và chiến thuật khác nhau. Trung Cộng rất giỏi trong việc này; vì vậy ông Blinken cần phải nói rõ điều này với Âu Châu.

Do đó, tôi coi bài diễn văn của ông Blinken tại NATO như một lời tuyên chiến chống lại Trung Cộng. Tất nhiên, biện pháp này không phải là một hành động ngẫu hứng để đối phó với một mối đe dọa được xác định là bất ngờ. Thay vào đó, Hoa Kỳ đã nhận thấy điều đó và khai triển các kế hoạch sớm hơn nhiều.

Trên thực tế, ông Trump cũng đã muốn hợp tác với các đồng minh, nhưng tính cách cứng rắn của ông ấy đã làm mất lòng nhiều người. Hiện ông Biden đã trở thành tổng thống mới, ông Blinken nhấn mạnh trong các chuyến thăm nước ngoài rằng “Hoa Kỳ đã trở lại.” Ông Blinken có ý nói rằng đó là lỗi của ông Trump trước đây, và hứa với các đồng minh rằng “Hoa Kỳ cam kết với Liên minh này ngay bây giờ và trong tương lai.”

Âu Châu hành động

Âu Châu đã bắt đầu hành động. Liên minh Âu Châu đã công bố các biện pháp trừng phạt đối với bốn quan chức Tân Cương và một tổ chức ở Tân Cương trong tuần lễ từ ngày 22–28/03. Mặc dù đó không phải là một hình thức trừng phạt gây ảnh hưởng lớn lao, nhưng nó vẫn đóng vai trò như một sự cổ vũ cho ‘người anh cả.’ Tuy nhiên, Bắc Kinh nổi đóa và trả đũa bằng cách trừng phạt 10 nước Âu Châu và 6 tổ chức Âu Châu – tương đương với một đòn trả đũa gấp hai lần.

Tại thời điểm này, sự kịch tính trong tương lai có thể còn thú vị hơn nữa. Sẽ phải làm gì với Hiệp định Đầu tư Trung Quốc–Liên minh Âu Châu đây? Mối liên kết đối tác chiến lược Trung Quốc–EU thì tính sao? Một lần nữa, thương mại giữa Trung Quốc và EU trong năm 2020 đã vượt quá kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ. Liệu các mối liên kết thương mại này có thay đổi lớn trong thời gian tới?

Đối với người dân Hoa Kỳ, nếu Trung Cộng trừng phạt Âu Châu trên quy mô lớn, chẳng hạn như tẩy chay các công ty Âu Châu trên phạm vi toàn quốc, như đã làm với Úc, thì chiến lược của Hoa Kỳ đã đạt được hơn 50% thành công. Đó là bởi vì Hoa Kỳ không hề mong đợi Âu Châu gửi quân đội đến trợ giúp. Miễn là các nước Âu Châu có thể cắt đứt liên hệ kinh tế và chính trị với Trung Cộng ở một mức độ đáng kể, và cổ vũ cho phía Hoa Kỳ; điều đó đã đủ tốt rồi.

Hôm 24/03, ông Biden đã tổ chức cuộc họp báo đầu tiên của mình tại Tòa Bạch Ốc sau khi nhậm chức. Một số hãng thông tấn Nhật Bản tỏ ra thất vọng vì khi ông Biden đề cập đến Trung Cộng, ông đã không thể hiện lập trường cứng rắn, cũng như không đề cập đến việc ủng hộ Đài Loan hay tăng cường liên kết với các đồng minh Á Châu–Thái Bình Dương.

Trên thực tế, nhiều khi chúng ta nghĩ rằng chúng ta cần một vị tổng tư lệnh hoàn thành một điều gì đó, nhưng vai trò của vị tổng tư lệnh này không khác gì một người điều khiển giao thông đường sắt. Khi người điều khiển đưa ra những chỉ dẫn nhất định, quý vị sẽ cảm thấy rằng anh ta đang đóng góp một cách có ý nghĩa. Nhưng trên thực tế, thế giới có cách vận hành của riêng nó. Nó không có nhiều khác biệt khi có hoặc không có ông ấy.

Người ngoài xem ông Biden là nhân vật quyết định, nhưng người trong cuộc mới biết vai trò của ông ấy cũng giống như người điều khiển giao thông đường sắt. Xe lửa chạy trên một đường ray cố định và không liên quan nhiều đến cây gậy giao thông của người điều khiển.

Nói một cách dễ hiểu, khẩu hiệu nổi tiếng của ông Trump “American First” là hoàn toàn đúng đắn cho dù Đảng Dân Chủ đặc biệt không hài lòng với tuyên bố này. Có quốc gia nào đặt lợi ích của các nước khác lên trên lợi ích của mình? Không tồn tại một đất nước nào như vậy. Chỉ là Đảng Dân Chủ đã đưa ra nhiều khái niệm và thuật ngữ đặc biệt để che đậy ưu tiên về lợi ích của Hoa Kỳ. Trong 70 năm qua, Trung Cộng chưa bao giờ từ bỏ tham vọng hạ gục Hoa Kỳ, “hạ bệ chủ nghĩa tư bản”. Những khái niệm này chưa bao giờ thay đổi. 

Điều đó có nghĩa là xung đột căn bản này giữa Hoa Kỳ và Trung Cộng là cốt lõi của mối bang giao giữa hai nước. Cho dù nó được thể hiện dưới dạng các lợi ích thương mại hay các giá trị, thực tế không có nhiều sự khác biệt.

Một cuộc xung đột toàn diện giữa Trung Cộng và thế giới phương Tây là không thể tránh khỏi.

Ông Alexander Liao là một nhà ký giả, nhà bình luận; ông chuyên nghiên cứu về các vấn đề quốc tế ở Hoa Kỳ, Trung Quốc, và Đông Nam Á. 

Quan điểm trình bày trong bài viết này là của tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của The Epoch Times.

Alexander Liao
Yến Nhi biên dịch