Anh Quốc đang chuyển trọng lượng địa chính trị của mình sat phầng khu vực Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương để thách thức sự thống trị của Trung Quốc, như mộn của quá trình thiết lập lại chính sách đối ngoại và quốc phòng lớn nhất kể từ Chiến tranh Lạnh.

Hôm 16/03, Thủ tướng Boris Johnson đã công bố việc phát hành bản Đánh giá Tổng hợp về An ninh, Quốc phòng, Phát triển, và Chính sách Đối ngoại vốn được mong đợi từ lâu.

Bản kế hoạch này nhấn mạnh đến các đồng minh truyền thống, chẳng hạn như Hoa Kỳ, nhưng cũng đưa ra các tầm nhìn của quốc gia này về Á Châu.

Ông Johnson nói trước Hạ viện rằng, “Anh Quốc sẽ vẫn luôn cam kết kiên định với NATO, duy trì hòa bình và an ninh ở Âu Châu, và từ cơ sở an toàn này, chúng ta sẽ tìm kiếm bạn bè và đối tác ở bất cứ nơi đâu, xây dựng một liên minh vì sự cởi mở và sáng tạo, đồng thời tham gia sâu hơn vào khu vực Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương.”

Hàng không mẫu hạm Queen Elizabeth cập cảng tại Loch Long, ở Glenmallan, Scotland hôm 15/03/2021. (Ảnh: Jeff J Mitchell/Getty Images)

“Cách tiếp cận của chúng ta sẽ đặt vấn đề ngoại giao lên hàng đầu, và Anh Quốc đã đề nghị trở thành một đối tác đối thoại của Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN); đồng thời chúng ta sẽ tìm cách tham gia Hiệp định Thương mại Tự do xuyên Thái Bình Dương.”

Thủ tướng lưu ý rằng hàng không mẫu hạm mới của Anh Quốc sẽ hướng chuyến hành trình đầu tiên đến Thái Bình Dương vào cuối năm nay, “để thể hiện sự coi trọng của chúng ta đối với tự do hàng hải.”

Điều gọi là “mối quan hệ đặc biệt” với Hoa Kỳ vẫn tồn tại lâu bền. Ông Johnson cho biết, “Trong tất cả những nỗ lực của chúng ta, Hoa Kỳ sẽ là đồng minh lớn nhất của chúng ta và là đối tác thân thiết duy nhất trong lĩnh vực quốc phòng, tình báo, và an ninh.”

Nga vẫn được coi là mối đe dọa an ninh nguy hiểm hàng đầu. Nhưng Trung Quốc hiện được xem là mối đe dọa chính đối với an ninh kinh tế và là một “đối thủ cạnh tranh mang tính hệ thống” trong dài hạn.

Ông Johnson thừa nhận rằng các hành vi vi phạm nhân quyền của Trung Quốc, chẳng hạn như ở Tân Cương và Hồng Kông, cần phải được giải quyết, đồng thời khen ngợi các nhà lập pháp đồng nghiệp vì những hành động của họ đối với vấn đề này.

Ông nói, “Không còn nghi ngờ gì nữa, Trung Quốc sẽ đặt ra một thách thức lớn đối với một xã hội cởi mở như của chúng ta. Nhưng chúng ta cũng sẽ hợp tác với Trung Quốc ở những khía cạnh phù hợp với các giá trị và lợi ích của chúng ta, bao gồm cả việc xây dựng một mối quan hệ kinh tế tích cực và mạnh mẽ hơn cũng như trong việc giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.”

Ông Johnson nói rằng việc thiết lập lại chính sách này thể hiện một Anh Quốc thời hậu Brexit như một quốc gia quốc tế hướng ngoại.

“Tôi tin, Anh Quốc, có thể phát triển mạnh mẽ trong một thế giới ngày càng cạnh tranh hơn, và hoàn thành sứ mệnh lịch sử của chúng ta với tư cách là một lực lượng vì điều tốt đẹp.”

Chính phủ này cũng đang đảo ngược lại một cam kết trước đó là giảm các đầu đạn nguyên tử từ 225 xuống 180 vào giữa thập kỷ này.

Thay vào đó, họ sẽ tăng kho dự trữ lên 260 đầu đạn để đối phó với mối đe dọa nguyên tử và chiến lược đang gia tăng.

Bản đánh giá trên cho biết, “Một số quốc gia hiện đang gia tăng đáng kể và đa dạng hóa kho vũ khí nguyên tử của họ. Họ đầu tư vào các công nghệ nguyên tử mới và phát triển các hệ thống nguyên tử mới dùng cho ‘chiến tranh’, để tìm cách đe dọa những quốc gia khác.”

Simon Veazey
Nguyễn Lê biên dịch